Derelerin estetiği

Yirmi yıl önce aziz dostum Ömer Erdoğan bize Rize"yi gezdirdi, bu arada "Uzun göl"e de çıktık.

O zamanlar göl tabii halinde idi. Uzakta, yamaçta bir köy vardı. O gövdesine oranla hayli yüksek minareli cami yapılmıştı. Göl çevresinde birkaç ahşap bina vardı.

Gölü besleyen dere, yamaçların yeşilliği, orman varlığı, çiçek kokan rüzgâr, sessizlik ortasında âdeta büyülenmiştik.

Bu Cenab-ı Hakk"ın insanoğluna bir lütfu, "güzel" denilen şeyin mücessem görüntüsü idi.

Ama ne yazık ki ta o yıllarda dahi göle şöyle eğilip baktığımda, içinde sigara paket kağıtları, mısır koçanları, pet şişeler görmüş; "eyvah burası da elden gidiyor" diye üzülmüştüm.

Nitekim "Uzun göl" geçen zaman içinde "turizme" açıldı, gölün çevresi duvar ve yol ile kaplandı o güzelim göl oldu sana bir "havuz".

Şunu unutmayın bir yer "turistik" hale gelince oranın bekaretinden bahsedilemez. Turistin arzusuna göre biçim alır ve otantik halini kaybeder. Bir kartpostal olarak belki gelir getirebilir ama asla estetik sayılamaz. Kainatın kitabından bir sayfayı yırtıp almış olursunuz.

Benim göl ile ilgili projem şöyle idi: Bunu Ömer"e anlatmıştım. Gölü görmeye gelenler en az 3 kilometre aşağıda konaklamalı, göle mutlaka yaya çıkılmalı, asla etrafından piknik yapılmamalı. Orası sadece bir temaşa mahalli olmalıdır. Ziyaretçiler göl civarında hiçbir çöp ve benzeri şey bırakmadan yaya olarak geri dönmelidir. Bu görüşü uçuk bulanlar olabilir.

Sayın Veysel Eroğlu Yeni Şafak"a konuşmuş (10 Mart 2013). Diyor ki "Dereler Estetik Akacak". Bilmem bu sakil Türkçe kendisinin midir, yoksa sayfayı yapanların mı?

Özetle şunları söylüyor: "Biz dereleri estetik düzeyi gözeterek ıslah edeceğiz. "3E" diyor. Yani "Estetik, emniyet, ekonomi". Devam ediyor "Dereler zarif olacak. Dereleri artık insan için güzel mekanlar olarak düşünüyorum. Vatandaşların istediği gibi düzenlemesi yapılacak. Parayı sakınan mı var? Her zaman mı yapıyoruz? Bir kere ama temiz yapılmalı. Derelerin çok estetik olmasını istiyorum. Vadileri çok güzel mekan haline getirmeye başladık".

Şimdi baştan alalım: "Dereler zarif olacak" diyor. Yani doğal hali zarif değil. İnsaf Sayın Eroğlu biz hiç mi dere görmedik yani. Derenin tabii hali zariftir. İnsan eli değdi mi o büyü bozulur. Tıpkı kelebek kanadı gibi. "Dereleri estetik düzeyi gözeterek ıslah edeceğiz". Bu çok su götürür bir görüş. Doğrudur, bir dere taşkınlara, su baskınlarına sebebiyet veriyorsa bir şekilde ıslah edilmelidir. Ama ben "estetik ıslah" hiç görmedim. "Dereleri artık insanlar için güzel mekanlar olarak düşünüyorum" diyor. Yani dereler güzel değil aslında, güzelleştirilecek. Yahut oralar birer piknik alanı yapılacak. Sayın Eroğlu başta söyledik insan eli ile güzelleştirme apayrı bir şeydir ve asla yaratılıştan güzel olan bir şeyin yerini tutamaz.

Güzel bir park yapabilirsiniz; yapay şelaleler falan. Ama bu adı üstünde "yapay"dır. Yapay olan bir kandırmacadan ibarettir, esas olanın yerini asla tutamaz. Yapılacak şey ona dokunmamak, olduğu gibi bırakmaktır. Aslı güzel olana makyaj yapılmaz.

Sayın Eroğlu İSKİ"deki başarılarınızı alkışlıyorum. DSİ bünyesinde yaptıklarınız takdir edilmelidir. Baraj, gölet, su yolu, santral vb. gibi su ve enerji konusunda hem bilgili, hem çalışkan, hem yeteneklisiniz. Su kıtlığı çeken ülkemizde bilhassa şehirlerin su ihtiyacını karşılamak için sarfettiğiniz çaba her türlü takdirin üzerindedir.

Ama HES"ler konusundaki projenizi haklı çıkarmak için "estetik"e başvurmanız çok yersiz. İnanıyorum ki sizin birikiminiz rüzgârdan ve güneşten faydalanarak daha fazla elektrik üretebilir. Bildiğiniz gibi dünya da bu yola başvuruyor. Doğanın dengesini bozduğu için barajlardan dahi vazgeçiliyor.

Bana sorarsanız bir avuç elektrik için bir dereye kıymak "bülbülü eti için öldürmeye" benzer.

Bırakın dereler keyfince aksın.

Ülkenin el değmemiş bir iki köşesi kalsın.

Zaten dünya büyüme-zenginlik-refah-kalkınma uğruna tüketilerek kendi kuyusunu kazıyor.

Bari siz bu kıyıma katılmayın.

20 "Uzun göl" yapacağız diyorsunuz. Lütfen bu havuzları yapmaktan vazgeçin. Şunu unutmayın: Şekerden bal, çiçekten harman olmaz.