Birleşik Krallık dağılırsa…

Galler’in başkenti Cardiff’te bir araya gelen İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda liderleri, ‘kendi kaderlerini tayin etme’ hakkına sahip olduklarını ve halklarının bu yöndeki taleplerinin arttığını açıkladılar…

Böylece bu üçlü, ilk kez, Birleşik Krallığın geleceğini ortak cephe halinde tartışmaya açtı…

Partileri adına toplantıya katılsalar da aslında bu bölgelerin “başbakanları” onlar. İngiltere ile birlikte bu bölgeler/kurucu devletler, “Büyük Britanya”yı oluşturuyor. Sık karıştırılan bir benzerliğin önünü de keselim; bir de “İrlanda Cumhuriyeti” var. Bağımsız ve egemen bir ülke. AB üyesi, NATO üyesi değil. İrlanda Cumhuriyeti ile Kuzey İrlanda’nın birleşmesine dair siyasi iklim hep canlı kaldı. Bugün İrlanda Cumhuriyeti birleşmeyi istiyor, Kuzey İrlanda’daki mevcut yönetim ise uygun kıvama tam gelinmediği gerekçesiyle erken buluyor. Ama kategorik olarak reddetmiyor…

Büyük Britanya’nın bu üç bölgesinin liderleri bir araya gelerek, ‘Westminster’in devri sona yaklaşıyor’ dediler. Gayet açık, ‘Londra merkezli yönetimin sonu geliyor’ anlamındadır. Tabii ‘Büyük Britanya’nın sonu geliyor’ da demektir…

İçinde bulunduğumuz dünya şartlarına, küresel akışa da uygun. Ve.. bu büyük bir şey…

TRUMP’IN İRLANDA ZİYARETİYLE AYNI ZAMANDA!..

ABD Başkanı 12-13 Eylül’de İrlanda Cumhuriyeti’ndeydi. Tesadüf sayamayız. En azından Amerikan hükümeti ve üç bölgenin liderleri çakışan takvimden haberdardılar. Muhtemelen, her iki taraf toplantıdan ne çıkacağını, Trump’ın da bunun üzerine neler söyleyeceğini kestiriyordu…

Nitekim Trump, “Problem çıkarmak istemiyorum ama Kuzey İrlanda ve İrlanda Cumhuriyeti’nin birleştiğini görmek harika olur. En nihayetinde birleşecek. Olursa harika olur” dedi. Bal gibi problem çıkarmak istiyordu; nitekim, Kuzey İrlanda/Sinn Fein de Trump’ın bu sözlerini toplantıda kullandı…

Trump ABD’si ile İngiltere’nin anlaşmazlıklarını çeşitli vesilelerle çok yazdık. Kanada oydu, Grönland oydu, Falkland Adaları oydu, Ukrayna kesinlikle oydu, nihayet İran’da da biraz oydu. Son günlerde ilerleyen ama yine İngiltere ve kuklası Zelenski’ye takılan barış girişimlerini de aynı hesaplaşmaya katabiliriz…

İngiltere’nin “zorluk çıkaran” ve başarılı da olan politikalarına karşı Kuzey İrlanda ziyaretinin zamanlaması ve yapılan açıklamalar Trump için bu anlama geliyor. Yoksa, ‘ulusların kaderlerini tayin etme hakkı’ gibi son yüzyılın en tartışmalı uluslararası yaklaşımına ilkesel selam gönderdiği falan söylenemez…

EN AZ BİLİNEN GERÇEK: İRA’YI NATO DURDURMUŞTU…

Türkiye’nin terörle mücadele dönemlerinde sorunun çözümü için sık atıf yapılan konulardan biri İRA meselesidir. İngiltere’nin bu örgütle yıllarca süren mücadelesi ve masaya oturma gayretleri kolay çözülmedi. Zorlu müzakereler gerçekleşti. Çoğu akamete uğradı. Sona doğru, yine başarısızlık ihtimali belirdiğinde devreye ABD girdi ve İRA’ya, ‘işi yokuşa sürmeniz bizi rahatsız etmeye başladı. Konuyu anlamadığınız anlaşılıyor; ayrılma, bağımsızlık istekleriniz NATO’yu tehdit ediyor ve zayıflatıyor. Bu işi bitirmezseniz bizimle uğraşmak zorunda kalacaksınız” mealindeki mesajı gönderdi. Çözüm biraz bundan sonradır…

Bugün NATO, ABD için aynı değerde değil. ABD, Avrupa’dan çekiliyor ve güvenlik mimarisinde azalıyor. Yani İngiltere’den kopmalar ABD’de yara açmayacak. Öte yandan İngiltere’nin Avrupa’daki etkisini ve dünyada ABD’yi darlayan adımlarını kısaltacak…

LONDRA’NIN CEVABI?..

‘Birleşik Krallık’ hükümeti üçlü bildiriyi reddetti. ‘Birleşik Krallık dağılıyor’ iddiasını kabul etmedi. Başbakanlık sözcüsü, “Başbakan, Birleşik Krallık birliğine güçlü biçimde bağlıdır. Halkın ortak sorunlarını çözmek, ekonomik güvenliği sağlamak, yeni referandumlar ve anayasal tartışmalarla bölünmekten daha önemlidir” dedi…

Peki bu gelişme, Birleşik Krallık’ı parçalanmasına gerçekten sebep olabilir mi? Bugünden yarına değil. Kolay da değil. Hele Galler çok zor. Yakın ihtimal Kuzey İrlanda referandumudur. (1998 ‘Hayırlı Cuma Anlaşması’ uyarınca birleşmeyi çoğunluğun desteklemesi halinde İngiltere referandum düzenlemek zorunda.)

Ama diş macunu sıkıldı ve yıllar içinde etkisi hep hissedilecek. İlk adım Londra’yı sert vuran bir dalga oluşturdu. Siyasi etkisi yadsınamaz ve küçük görülemez. Küresel siyaset açısından istenen de buydu denilebilir ve Londra’ya bu gösterildi; ‘Birleşik Krallık parçalanabilir’…

Cardiff bildirisinin bir ayağı da, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın, Avrupa, ekonomi, enerji, uluslararası ilişkiler konularında birlikte hareket etme kararı almalarıydı. Bu da İngiltere’nin gücünü eriten bir karardır…

Bununla birlikte, ‘süreçten’ Londra’nın dışlanmaması önemli bulunuyor; anayasal değişimleri engellememesi ve planlayıp, kolaylaştırıcı rol oynaması talebi makûl davet olarak görülebilir. Bir tür, ‘zor yol, kolay yol’ seçeneği sunuluyor…

ŞİMDİ NE OLACAK?

İş buraya bir anda gelmedi; en az 25 yıllık öyküsü var. Fakat şöyle bir çizgi izlenebilir; Brexit-Londra’nın katı merkezî politikaları-üç milliyetçi partinin aynı zamanda Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda’da iktidara gelmesi-Trump ABD’sinin iktidara gelmesi ve İngiltere ile anlaşmazlıklar-küresel konjonktür.

İskoçya’da referandum talebi güçlü. Ama Londra’nın onayı gerekiyor. Kuzey İrlanda’da İrlanda Cumhuriyeti ile birleşme arzusu az değil ama baskı oluşturabilecek güçte değil. Galler’de referandum zor. Bağımsızlık isteği de cılız…

Bundan sonra olacaklar daha basit; bu üçlü Londra üzerindeki baskıyı zaman kaygısı duymadan artıracaklar. İngiltere ise referandumları engelleyecek. Yine de Birleşik Krallığın kanının akabileceğini herkes gördü. Ne kadar mavi olsa da…