Geleceğin meslekleri mi, geleceğin işsizleri mi?
04:00, 25/07/2026, Cumartesi • Yeni Şafak Haber Merkezi
YKS sonuçları açıklandı, milyonlarca genç ve uykusuz veli hayatımın kararı krizinde. PwC’nin 2026 Küresel Yapay Zeka İş Barometresi, Workplace Intelligence’ın 2026 raporu, Dünya Ekonomik Forumu ve TÜİK verileri bu yıl durum biraz daha farklı olduğunu gözler önüne seriyor.
Eski usul puanım yetiyor, yazayım bir iktisat da ortamlara akayım artık işlemiyor. Ne iktisat eski iktisat ne de kampüsler eski kampüs.
Kabul edelim iş dünyası artık 10 yıl önceki kurallarla oynamıyor; siz daha 1. sınıfta bu ders benim ne işime yarayacak diye dert yanıp vizeye çalışırken, işe yaramayacak diplomanızın işe yaramaz mesleği yapay zeka tarafından stajyer niyetine bünyeye katılmış bile olabiliyor benden söylemesi.
BÖLÜM SEÇERKEN NEYE DİKKAT ETMELİ?
TÜİK verilerine göre lisans mezunlarının yalnızca %56,1’i kendi alanında çalışıyor; sosyal bilimler ve gazetecilikte bu oran %20,1’e düşüyor.
Ek beceri kazanmadan bana bir diploma verin rahatlığıyla okumak, diplomayı duvar süsüne çevirme riskini de beraberinde getiriyor.
PwC’nin bir milyardan fazla iş ilanını incelediği araştırmaya göre YZ meslekleri ikiye ayırıyor. Profesyonelleşen meslekler iki kat daha hızlı büyüyor ve %42 daha fazla ücret artışı sağlıyor; demokratikleşen meslekler ise uzman olmayanların da yapabileceği hale gelip değersizleşiyor. Dolayısıyla “Bu iş 10 yıl sonra bir yapay zeka aracıyla mı yapılacak, yoksa yapay zeka onu daha da mı karmaşıklaştıracak?” sorusunu her bölüm için kendinize sormalısınız. Şirketlerin daha az junior pozisyon açtığı bu ortamda mezun olur olmaz basit işlerle başlarım beklentisi artık gerçekçi değil maalesef.
Büro, idari, hukuk ve finans alanındaki giriş seviyesindeki işlerin risk altında olduğu günümüzde milyonlarca insanın mesleğini değiştirmek zorunda kalacağı bir tünele doğru ilerliyoruz. Buna karşılık ise hepimizin çarşıya pazara çıktığında, evdeki musluk bozulduğunda hissettiği üzere teknik meslekler ve zanaatlar ise yükselişte.
ÖLÜ YATIRIM SAYILABİLECEK BÖLÜMLER
Gazetecilik, halkla ilişkiler, sosyoloji, uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi
: Mezunların yalnızca %20,1’i alanında çalışıyor. İçerik üretimi, haber özetleme ve raporlama, yapay zekanın en hızlı ve ucuz yaptığı işler arasında. Artık rakibiniz stajyer değil, sunucudaki algoritma.Genel işletme, büro yönetimi, insan kaynakları
: Alan uyumu kağıt üzerinde %79,4 gibi iyi görünse de, temel muhasebe ve veri girişi ağırlıklı süreç odaklı roller için çanlar çalıyor; otomasyon riski en yüksek grup burası.Uygulamaya dönüşmeyen saf bilimler (matematik, istatistik, biyoloji, kimya)
: Ön lisans düzeyinde alan uyumu yalnızca %44,0. Veri bilimi, aktüerya veya yapay zeka mühendisliği gibi uygulamalı bir süper güçle desteklenmeyen mezunlar zorlanıyor.Hizmet ağırlıklı bazı ön lisans programları
: Turizm, otelcilik gibi insan dokunuşu gerektirenler hariç, rutin ve düşük karmaşıklı hizmet programlarının diploması, düşündüğünüzden kısa ömürlü olabilir.Geleceğin dünyasında siyaset bilimi okudum demekle yapay zekaya soru sormayı biliyorum demek arasında pek bir fark kalmadı. Diplomanızla yapabileceğiniz en garantili şey; bozulan akıllı ev sisteminizi tamir etmeye gelen 22 yaşındaki tesisatçı ustasına kahve ikram ederken sosyolojik analizler yapmak olabilir.
GELECEĞE YATIRIM SAYILABİLECEK BÖLÜMLER
Tıp fakültesi
: %96,4 istihdamla zirvede; ortalama 4,1 ayda iş buluyor. Yapay zeka teşhis koyabilir ama ameliyatta karar veren hâlâ insan.Hemşirelik ve ebelik
: Küresel işgücü açığı büyük; temas ve empati gerektirdiği için yapay zekanın en geç ulaşacağı alanlardan.Dil ve konuşma terapisi, özel eğitim öğretmenliği
: Mezunlar ortalama 2,2 ayda
iş buluyor, tüm bölümler arasında en kısa süre aslında. Empati ve sabır gerektiren bir nişi temsil ediyor.Havacılık/uzay mühendisliği ve pilotaj
: Türkiye’de egzotik görülse de en yüksek kazanç sağlayan alanlardan.Yüksek teknik bilgi ve yüksek sorumluluk kombinasyonu, yapay zekanın zorlayabileceği bir alan.Yapay zeka/yazılım/siber güvenlik mühendisliği
: Aman bir bilgisayar mühendisliği diploması alayım, sırtım yere gelmez devri kapandı. Spesifik bir alanda uzmanlaşmak daha çok kazandırıyor. Teknoloji ve medya sektöründe açılan her 8 yeni iş ilanından biri doğrudan yapay zeka odaklı.Elektrik-elektronik, kontrol ve otomasyon mühendisliği
: Makineler kendini optimize ediyor ama sistemi tasarlayan hâlâ mühendis; yapay zeka insanlara süper güç veriyor.Polis MYO, elektrik-enerji, metalurji, doğalgaz teknolojisi (ön lisans)
: Elle, sahada ve yerinde yapılan teknik uzmanlıklar; günümüzde dört yıllık prestijli fakat garantisiz bir lisans diplomasından çok daha akılcı bir tercihe dönüştü. Masa başının belirsizliği karşısında, pratik zanaat ve teknik beceri en somut güvence olarak göz kırpıyor.Sadede gelirsek; ekran başında kendini tekrarlayan tüm işler erirken; elle yapılan, empati ve kriz yönetimi gerektiren işler altın çağını yaşıyor. Henüz hiçbir algoritma ne bir tesisat vanasını sıkabiliyor ne de bir insanın halinden anlıyor. Bu yeni düzende yapay zekanın taklit edemeyeceği kadar insan kalan oyunda kalır; gerisi ekran karşısında lotus lattesini yudumlarken diplomasıyla vedalaşır maalesef.
Bizde hayaller Santiago Bernabéu, hayatlar Cebeci stadyumu…
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.