Bayburt’taki müzeye beş yılda dört uluslararası ödül nasıl geldi

“1959 yılının aralık ayında bu topraklarda doğdum, bu topraklarda gençliğimi yaşadım.

Çobanlık yaptım, çiftçilik yaptım.

Şimdi, müzenin kurulu olduğu bu alanda, Dedem ve Babam ile tırpan biçtim, bağ bağladım.

Annemin yaptığı ayran çorbasını, Ninemin yaptığı keteleri yiyerek çalıştım.

Her çocuk gibi, benimde hayalim, bu köyden kurtulmaktı!

Elektrik yoktu, su yoktu…

Üretim yetenekleri kendi içinde yeterli ve şehirlerden bağımsızdı. Lakin fakir idik…

Göç kaçınılmazdı…

1960’lı yıllarda köyden kente göç süreci başladı.

Anadolu’dan gerek yurt içi ve gerekse yurt dışına milyonlarca insan gitti.

1982 yılında bizde terk ettik köyümüzü….

Lakin, gönlümüz bu topraklarda kaldı, hiç kopmadık köyümüzden.

Yol geldi, su geldi, elektrik geldi, ekonomik refah düzeyi yükseldi lakin hiç hız kesmedi GÖÇ…

Azalan ve yaşlanan nüfus, köy ile kent arasında kopuşu getirdi.

Konaklarımız, köy evlerimiz, kilimlerimiz, masallarımız, ezgilerimiz hülasa tarihimiz, kültür mirasımız yok oluyordu.

Kökleri ile bağını koparan toplumlar millet olma özelliğini kaybeder ve “toplumsal Alzheimer” hastalığına tutulurlar.

Bir şey yapmak gerekiyordu, bir direniş, bu dönüşümün yanlış olduğunu insanlara anlatacak bir şey…”

İş adamı Kenan Yavuz müzenin kuruluş hikayesinin nasıl başladığını böyle anlatıyordu.

Sonra ne oldu?

2012 Yılında doğup büyüdüğü topraklara vefa borcunu ödemek amacı ile, sosyal sorumluluk projesi olarak başlattığı “Kültür Evi” çalışması, süreç içinde Kenan Yavuz Etnografya Müzesi olarak faaliyete başladı.

Bayburt İli, Demirözü İlçesi, Beşpınar Köyünde 15 bin metrekare alan üzerinde 26 farklı mekândan oluşan Etnografya Müzesi, 2021 yılında “Avrupa’da Yılın Müzesi” ödülünü, 2022 yılında Avrupa Birliği Kültür Mirası Europa Nostra ödüllerini kazanarak, alanında Dünya’nın en önemli iki ödülüne birden sahip ilk müze ve kurum oldu.

2022 Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Ödülünü, 24 Ocak 2023 tarihinde aldı.

Kenan Yavuz Etnografya Müzesi içerisinde müze otel olarak inşa ettiği “Loru Han” ile, kültür ve deneyim turizminde öncü çalışmalar yaptı.

Etnografya Müzesi, yurt içinden ve yurt dışından yüzbinlerce ziyaretçi ağırladı.

Şimdi Müze, uluslararası alandaki başarılarına bir yenisini daha ekledi.

Bu yıl ilk kez verilen “Weiden Your Scope” Ödülü, İspanya’da düzenlenen bir törende, 24 farklı ülkeden 100 müzenin oylarıyla Kenan Yavuz Etnografya Müzesi’ne verildi.

Müzede neler yapılıyor?

Harman ve Tırpan Şenliği: Geleneksel yöntemlerle tırpanla ot biçiliyor, düven sürülüyor ve harman kaldırılıyor.

Tandır ve Hedik Şenliği: Müzenin geleneksel tandırlığında imece usulü sımsıcak ekmekler, çörekler pişirilir ve buğday kaynatılarak yapılan “hedik” ikram ediliyor.

Kem Eğirme ve Helva Şenlikleri: Bölgenin el sanatları ile yerel lezzetlerini yaşatan toplu atölye ve buluşmalar organize ediliyor.

Dünyaca ünlü piyanistlerin (örneğin Gülsin Onay) bozkırın ortasında klasik müzik resitalleri verdiği özel etkinlikler düzenleniyor.

Müze bünyesindeki amfi tiyatroda nostaljik sinema geceleri ve sahne gösterileri yapılıyor.

Yerli ve yabancı sanatçılar müzeye gelerek “Topraktan Kopuş” gibi tematik projeler üretiyor ve burada konaklayarak çalışıyorlar.

Müze alanına yayılan 26 farklı mekânda geçmişin köy hayatı birebir deneyimleniyor: Ziyaretçiler su değirmeni ve bezir yağı değirmeninin işleyişini görebilir, demirci dükkanından yükselen geleneksel ritimleri dinleyebiliyor.

Eski köy kahvesinde çay yudumlanırken, çarşı dükkanlarında eski zanaatların aslına uygun canlandırmaları izlenebiliyor.

Dede Korkut Kütüphanesi, araştırmacılar ve öğrenciler için zengin bir kültürel kaynak alanı sunuyor.

Müze kompleksi içinde yer alan ve Selçuklu mimarisinden esinlenerek inşa edilen Loru Han, ziyaretçilere bu otantik atmosferin kalbinde konaklama ve geleneksel Bayburt lezzetlerini tatma imkânı sunuyor.

Beş yılda dört uluslararası ödül alan müzenin kurucuları Yavuz ailesi bu ödüllerle dünyaya; “İşte müzecilik böyle yapılır” dedirtti.

Bayburt yöresinin ünlü “De Get Bayburt De Get Bende Nem Kaldı” türküsü hüzünlendiriyordu.

Bu müze ise ümitlendiriyor.