Kasım seçimleri ve Trump’ın son iki yılı

3 Kasım’da yapılacak Amerikan Kongre seçimlerine bir aydan az bir süre kaldı ve Virginia ve Minnesota gibi bazı eyaletlerde erken oy verme işlemi başlamış durumda. Hafta sonu yayınlanan anketler Cumhuriyetçi Parti için kötü sinyaller vermeye devam ediyor. Kongre’nin alt kanadı Temsilciler Meclisi’ndeki 218’e karşı 214 Cumhuriyetçi üstünlüğünün Demokratlar lehine sona ermesi ihtimali son derece yüksek görünüyor. Kongre’nin üst kanadı Senato’da ise 53’e karşı 47 Cumhuriyetçi üstünlüğünün Demokratlar lehine sona ermesi ihtimali daha düşük olsa da imkânsız görünmüyor.

Bu iki kanattan sadece Temsilciler Meclisi’nin Demokratlara geçmesi Trump’ın elini zayıflatacak ancak Cumhuriyetçilerin iki kanadı birden kaybetmesi durumunda Trump açık bir yenilgi almış olacak. Bu durumda son iki yılını Demokratların baskısı, soruşturmalar ve sonuçsuz siyasi pazarlıklarla geçirmek zorunda kalacak olan Başkan Trump ‘topal ördek’ dönemini etkisiz bir siyasi figür olarak bitirmek durumunda kalabilir. Cumhuriyetçilerin son bir ay içinde en büyük avantajları finansman olarak öne çıkarken Trump’ın ekonomi politikalarından hoşnutsuzluk en büyük dezavantajları olarak kritik rol oynuyor.

DEMOKRAT DALGA GELİR Mİ?

Demokrat adayların bu seçim dönemindeki en önemli avantajı, İran savaşının doğrudan veya dolaylı neden olduğu hayat pahalılığı ve geçim sıkıntısının seçim gündemini belirlemesi oldu. Her seçimde elbette seçmen öncelikle ekonominin durumuna bakarak karar veriyor ve bu sefer de öyle olması normal. Ancak enflasyonu durdurma, ekonomiyi şaha kaldırma ve bir daha savaşa girmeme sözüyle seçimleri tekrar kazanan Trump’ın yönetiminde İran’la savaşa girilmesi ve kümülatif enflasyonun 2025 Ocak ayından 2026 Ağustos ayına kadarı %5 civarında gerçekleşmesi bağımsız seçmeni ve Trumpçı tabanın da bir kısmını hüsrana uğrattı.

Demokratlar ara seçimleri Trump politikalarının referandumuna dönüştürmekte çok zorlanmadılar zira hayat pahalılığını gündemde tutmak zor olmadı. Hürmüz krizi ve Ukrayna savaşının neden olduğu yüksek enerji fiyatları, Amerikan halkının en fazla gözüne batan benzin fiyatlarını rekor seviyelere çıkardı. Trump Ocak 2025’te göreve geldiğinde galon başına ortalama benzin fiyatı $3.11 iken Ekim 2026’da $4.40 seviyesine yükselmesi seçmen nezdinde en göze çarpan gösterge oldu. Temel gıda fiyatlarındaki yükselişlerle birlikte Trump yönetiminin milyarder teknoloji firmalarının dertleriyle daha fazla ilgilenen görüntüsü Demokratlara fırsat yarattı.

Sağlık maliyetlerinin yükselmesi orta sınıfı etkilerken yönetimin göçmenlik konusundaki sert tavrı da küçük ve orta ölçekli işletmelerin ucuz iş gücü teminini zora soktu. Trump’a desteği yüksek kırsal bölgelerde sezonluk geçici işçilerin temininin zorlaşması gıda fiyatlarını artırmakla kalmayıp Trumpçı tabanın Cumhuriyetçilere desteğini zayıflattı. Başkan’ın görev onay oranı hep düşük olmakla beraber seçimlere bir ay kala %38 seviyesinde seyretmesi de Demokratların ekmeğine yağ sürüyor. Demokratların ideolojik söylemi güçlü adaylarla birlikte geçim sıkıntısı ve gündelik sorunlara odaklanan ‘seçilebilir’ adaylarla seçime girmesi, ara seçimlerde ‘mavi dalga’ yaratabilmeleri için önemli bir avantaj sağlıyor.

‘TOPAL ÖRDEK’ DÖNEMİ

Demokratların Kongre’nin her iki kanadında çoğunluğu ele geçirmeleri ‘mavi dalga’ ve Trump’ın yenilgisi anlamına gelecek ancak Senato çoğunluğunun az farkla da olsa Cumhuriyetçilerde kalması durumunda Trump zafer ilan ederek Demokratlarla pragmatik iş yapma moduna girecektir. Demokrat zafer senaryosunda soruşturmalar ve belki de görevden alma çabalarına muhatap olacak olan Trump, bölünmüş Kongre senaryosunda daha rahat bir topal ördek dönemi geçirecektir. En azından Senato’yu kaybetmemek için son haftalarda gerçekleştirilmesi pek de mümkün olmayan büyük vaatlerde (Cumhuriyetçilerin kazanması karşılığında kişi başı 5 bin dolar dağıtma gibi) bulunan Trump’ın en büyük avantajı Cumhuriyetçilerin seçim bütçelerinin Demokratlardan çok daha yüksek olması. Texas gibi başa baş görünen yarışlara büyük para aktaran Cumhuriyetçilerin kendi hanelerinde görmeye alıştıkları bu eyaleti kaybetmeleri de kritik bir psikolojik darbe etkisi yapacaktır.

Cumhuriyetçilerin Kongre’nin her iki kanadını ellerinde tutması mümkün görünmüyor ancak yenilgiyle ‘hezimet’ arasındaki farkı Senato belirleyecek. Hezimet durumunda Trump yalnızlaşarak agresifleşecektir ve kendisine karşı açılacak soruşturma ve görevden alma girişimlerine karşı beklenmedik adımlar atmaya kalkabilir. Senato’nun Cumhuriyetçilerin elinde kaldığı senaryoda ise kendini güvende hissedecek ve 2028 başkanlık seçimlerinde kimi destekleyeceğine odaklanacaktır. En bariz aday elbette Başkan Yardımcısı J.D. Vance ancak Cumhuriyetçilerin hezimete uğradığı bir senaryoda Marco Rubio gibi isimlerin de şansı artabilir zira parti yeniden yapılanma ihtiyacı bağlamında daha merkeze doğru evirilme ihtiyacı duyabilir. Trump’ın partinin geleceği değil geçmişini temsil ettiği bir denklem oluşursa, yeni isimler öne çıkabilir.

Demokratların net bir zafer kazanıp Kongre’nin her iki kanadını almaları durumunda Trump’ın topal ördek dönemini nasıl değerlendirecekleri, onların başkan adayını da belirleyecektir. Progresif siyasetçiler başarılı olursa merkez adaylarla iş birliğinin ne kadar işlerine yarayıp yaramadığını değerlendirerek ona göre bir başkan ve başkan yardımcısı adayı bulmak zorunda kalacaklar. Net bir zafer kazanılmayıp seçimden net bir mesaj çıkmazsa, bu sefer progresif kanadın daha aktif biçimde merkezci politikalardan uzaklaşmak gerektiği şeklindeki argümanı güçlenecektir.

3 Kasım seçimleri bir yandan Cumhuriyetçi Parti’nin Trump etkisinden ne kadar uzaklaşıp uzaklaşmaması gerektiği, diğer yandan da Demokratların merkezci siyasetle ilericiler arasında nasıl bir denge kurmaları gerektiği sorularına cevap verme potansiyeli taşıyor.