Gazze’de merhametin iki türlü tecellîsi

Gazze’yi milat olarak nitelemiş ve bir “Gazze’den öncesi”, bir de “Gazze’den sonrası” vardır, demiştim. Tarih artık buna göre, Gazze’ye göre yeniden yazılacak.

MTO Azerbaycan Temsilcisi Vuqar Azizov kardeşim, bu yazıları aldı, bambaşka boyutlara taşıdı. Bu yazılarda Gazze üzerine nefis bir düşünme çabası ortaya koyuyor Vuqar Azizov kardeşim.

Bu yazıyla birlikte “Gazze’den öncesi”nin anlamını anlama yolculuğunu sona erdiriyor. Sonraki yazılarda “Gazze’den sonra” ne olabilir, sorusunun izini sürecek...

Peki, “istiğna” nasıl bir dünyanın temellerini atacaktır ve “Gazze’den sonrası” serüveni bu istiğnayı nereye götürecektir?

İşte en kritik soru ve sorun burada yatıyor.

“Gazze’den öncesi” ile “Gazze’den sonrası” arasındaki “Gazze” çizgisi, merhameti uyandırdı demiştik.

Bu merhameti bir tohum olarak görürsek, istiğna onun çekirdeği olacaktır.

İstiğna, bizdeki “biz”in şifrelerini kendi özünde saklıyor.

Şimdi asıl olan, bu tohumu doğru şekilde yetiştirmektir.

Merhamet, aynı zamanda Rahmân ve Rahîm esmâlarının tezahürüdür; yani Fâtiha gibi bir açılış ve başlangıcın sembolüdür.

Burası gözden kaçırılmamalıdır.

Merhameti, Gazze’nin ilahî daveti olarak görürsek, Rahmân ve Rahîm’in tecellileri “biz”e farklı şekillerde zuhur edecektir.

Bunu kavrayamazsak, postmodernitenin tuzağına düşerek bambaşka bir dünyanın kıskacı altında yok olup gideceğiz.

İstiğna, Yusuf Kaplan Hoca›nın gelecek tasavvuru üzerinden gidecek olursak, “çağrısı çağ kuracak” bir zihniyetin temelidir.

Hoca’nın “ümmileşme” kavramlaştırmasında ifade ettiği gibi, ancak çağın ağlarından kurtulmakla, yeni bir çağın çağrısı yapılabilir.

Gazze, yalnızca İslâm dünyasına değil, tüm insanlığa bir çağrı oldu.

Bu çağrıda, Rahmân’ın kuşatıcı Celâli ile Rahîm’in incelikli Cemâli buluştu.

Celâl (zulmün şiddeti), Rahmânî merhameti çağırdı.

Cemâl (direnişin sükûneti), Rahîmî merhameti doğurdu.

Ve bu iki tecellinin çekirdeği istiğnadır.

Şimdi bu istiğna, merhamet kavramı içinde bunalımda olan hem Batı hem de İslâm dünyasında nasıl yankılanacaktır?

Bunu haritalayalım.

Batı, asırlardır nimetin mülkiyetini kendine yazdı: teknoloji, refah, güç…

Bunların hepsi Rahmân’ın nimeti olmasına rağmen, Batı moderniteyle birlikte Rahmân’ı unutarak bu nimeti ilahlık iddiasına dönüştürdü.

Gazze, bu ilahlık zannını Rahmânî merhametle sarsıyor.

Batı, Gazze’de kendi insanlık sınavını görüyor.

Çünkü Rahmânî merhamet, nimetin sahibini bilmektir.

Batı, kendi kurduğu dünyanın zihniyet şifrelerini sorgulayacak.

Gazze, o zihniyetin sonucu ve tezahürüdür.

Gazze’nin acısı, Batı’ya şu mesajı veriyor:

“Nimet mülk değil, emanettir.”

Bu şuur, merhameti Batı’ya yeni bir anlamla tanıtacaktır: Yardımseverlik yerine paylaşmanın, güç yerine emanet bilincinin, refah yerine rikkat ve sorumluluk şuurunun öne çıkması.

Bu, Batı’nın Rahmânî istiğnası olacaktır: Mülkten bağımsız, emanete sadık özgürlük.

İslâm dünyası, son iki-üç asırdır Rahîmî tecellinin pasifleşmesiyle yaşıyor.

Merhamet sadece “acımaya”, istiğna ise “dünyadan el etek çekmeye” indirgenmiş durumda.

Moderniteyle akıllar felç olduğunda, merhamet de yönünü kaybediyor.

Gazze, bu uyuşuk merhameti diriltiyor ve Müslüman’a şunu söylüyor:

“Acımadan kurtul; dert sahibi ol ve derdinle yanarak hareket et.”

İslâm dünyasında Rahîmî tecelli artık “şefkat” değil, sorumluluk olarak doğacak.

İşte bu da istiğnanın tecellisidir: “Dünyayı terk ederek değil, dünyanın hakikatini derk ve hakkı idrak ederek; dünyaya o idrakten rahmeti taşıyarak Allah’a yönelmek.”

Gazze, bu iki dünyayı tek bir merhamet hakikatinde birleştiriyor:

Batı’ya, nimetin emanetiyle tevazu’yu, İslâm âlemine, emanetin mesuliyetiyle kudreti hatırlatıyor.

Böylece merhamet; Rahmânî yönüyle Batı’yı nimetin kulluğuna, Rahîmî yönüyle İslâm’ı rahmetin failliğine çıkarıyor.

Gazze, Rahmânî ve Rahîmî merhametin kesişme noktasıdır: Batı’nın sahte istiğnasını (güç, teknoloji, kibir) sarsıyor, İslâm dünyasının zayıf istiğnasını (boyun eğme, “kadercilik”) uyandırıyor.

Batı, Rahmânî merhametin hakikatine dönerek nimetin emanet olduğunu hatırlayacak. İslâm dünyası ise Rahîmî merhametin kudretiyle emanetin taşıyıcısı olacak.

İkisi birleştiğinde ortaya çıkacak olan: Kibirden arınmış özgürlük ve acizlikten arınmış tevazu — yani hakiki istiğna.

Ve bu iki tecelli, istiğna çekirdeğinde birleşiyor:

Batı: Nimete bağlı bağımsızlık.

İslâm âlemi: Allah’a bağlı bağımsızlık.