Bu kez barış getirsin: ABD-İran yeniden masaya oturuyor

İran ile ABD arasında Ortadoğu’daki savaşı sona erdirmeye yönelik diplomatik girişimler bir kez daha hız kazandı. Gelişme, Washington'ın bazı Körfez ülkelerini ABD'de 3 Kasım tarihinde düzenlenecek ara seçimlerin ardından İran'a yönelik saldırıya hazırlıklı olmalarına ilişkin mesaj gönderdiği iddialarının ve İsrail'de düzenlenen seçimlerden Başbakan Netanyahu'nun iktidarı sürdüreceği işaretinin gelmesinin hemen ardından yaşandı. Arap medyasında çıkan haberlerde, Türkiye’nin olası müzakerelerin adreslerinden biri olabileceği öne sürüldü. İran’ın yedi günlük barış planını dört günde uygulamaya yönelik yeni öneriler üzerinde çalıştığı belirtilirken, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in Tahran yönetimine gönderdiği mektup da diplomasi trafiğinin merkezine yerleşti.

ABD ve İran arasında arabulucuların inisiyatifiyle haziran ayında İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında görüşme yapılmıştı.

Türkiye'de toplanabilir

Suudi Arabistan merkezli Al Arabiya’nın kaynaklarına dayandırdığı habere göre, İran ile ABD arasında anlaşma sağlanması için arabulucular yeni bir takvim üzerinde çalışıyor. ABD’de 3 Kasım’da yapılacak Kongre ara seçimlerinden önce Türkiye’de bir toplantı düzenlenmesi ihtimali de gündemde. Ancak görüşmelerin yeri ve tarihi henüz kesinleşmiş değil.

Mekke İttifakı ziyareti tetikledi

Diplomatik sürecin, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı imzalayan üç ülke Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye'den bakanlar ile üst düzey güvenlik yetkililerinin, bölgesel güvenlik konularını görüşmek üzere Tahran'da İranlı yetkililerle bir araya gelmesinin hemen ardından hızlanması dikkat çekti. İran medyası görüşmede özellikle "ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırganlığı ve bu saldırganlığın sonuçları" ele alındığını vurgulamıştı. Haber, İttifak üyelerinin İran savaşında diplomatik çözümü yeniden canlandırma amacıyla ziyareti gerçekleştirdiği yorumuna neden olmuştu.

Vance’ten doğrudan görüşme önerisi

The New York Times’ın aktardığı bilgilere göre Vance, geçen hafta Katar arabuluculuğuyla İranlı yetkili Muhsin Rızai’ye bir mektup gönderdi. Mektupta, ABD ve İranlı yetkililerin yakın zamanda bir araya gelmesi önerilirken, Vance’in ABD adına müzakereleri bizzat yürütmeye hazır olduğu belirtildi. İran tarafı da mektubu doğruladı. ABD’li ve İranlı yetkililere dayandırılan haberde, mektubun İran yönetiminde olumlu karşılandığı ve Rızai’nin yanıt vermesinin beklendiği aktarıldı. Vance’in, İran’ın sertlik yanlısı kanadı ve Devrim Muhafızları üzerinde etkisi bulunan bir isimle doğrudan temas kurmayı amaçladığı ifade edildi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise yaptığı açıklamada İran'ın şartları üzerinde anlaşmaya varılmadan müzakerelerde ilerleme kaydedilemeyeceğini belirtti. Görüşmelerin başlaması halinde müzakerelerin ön koşulsuz yürütülmesi ihtimali üzerinde durulurken, ilk temasların gelecek hafta Katar’da veya Türkiye’de yapılabileceği öne sürüldü.

Plan dört güne indirilebilir

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, 28 Ekim’de yaptığı açıklamada, yedi günlük planın daha kısa sürede uygulanmasını sağlayacak öneriler üzerinde arabulucularla temas halinde olduklarını bildirdi. Arakçi, Tahran’ın savunmaya hazır olduğunu ancak diplomatik çözüm arayışını sürdürdüğünü vurguladı. Planın temel başlıkları arasında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması bulunuyor. Uluslararası nükleer denetçilerin İran’a yeniden davet edilmesi de gündemdeki konular arasında yer alıyor. Washington, İran’ın nükleer programının müzakerelerin başından itibaren ele alınmasını isterken Tahran, öncelikle deniz ablukasının kaldırılmasını ve yaptırımlara ilişkin taleplerinin karşılanmasını istiyor.

Yaptırımların hafifletilmesi teklif edildi

Axios’a konuşan ABD’li ve İsrailli yetkililer de Katar öncülüğündeki arabulucuların iki ülke arasındaki müzakereleri yeniden başlatmak için çalıştığını ileri sürdü. Katar’ın, bazı yaptırımların hafifletilmesi karşılığında Birleşmiş Milletler müfettişlerinin bombalanmış nükleer tesisleri ziyaret etmesine İran’ı ikna etmeye çalıştığı iddia edildi.

Dünya

Trump Vance’e İran ile müzakereleri yeniden başlatması talimatı verdiği iddiasını yalanladı

Dünya

İsrail'deki Taal Partisi'nin lideri Ahmed Tıybi: Eisenkot'un önünü açacağız Netanyahu'yu düşüreceğiz

Dünya

İran ve Belarus’tan enerji hamlesi