Nevşehir'in Ürgüp ilçesine bağlı Ortahisar beldesinde "yatak limon"a adını veren bölgedeki mağaralar limon deposu olarak kullanılıyor.
Geçmişte koyun sürülerinin dinlenme noktası olmasından dolayı "Yatak" adı verilen bölgede 1960'larda tüf kayalar oyularak oluşturulan mağara depolar, uzun süredir limona lezzet katıyor.
Mersin yöresinde hasat edildikten sonra Kapadokya'daki depolara getirilen ve bu yerlerdeki doğal ısı ve nem sayesinde kabukları incelip sululuk oranı artan limonlar, doğal ortamda kıvam ve özel bir aroma kazanıyor.
Geçmişte insanların el yordamıyla kazdığı mağaralarda aylarca muhafaza edilen ürün, talebe göre yurt içi ve yurt dışına gönderiliyor.
Ortahisar Belde Belediye Başkanı Mustafa Ateş, milyonlarca yıl önce peribacalarını oluşturan bölgeye özgü tüf kayaların turizmin yanı sıra tarım ve gıdaya da hizmet ettiğini söyledi.
Ateş, bölgedeki kaya oyma mekanların insanlık tarihi boyunca gıda depolanmasına da imkan sunduğunu, bu özelliğin zamanla ekonomiye kazandırıldığını ifade etti.
Limon depoculuğunun 3 bin 47 nüfusa sahip beldelerinde önemli gelir kaynaklarından biri olduğunu vurgulayan Ateş, beldede önceden özellikle küçükbaş hayvan çobanlarının koyunlarını otlattıktan sonra akşam saatlerinde bilhassa bu bölgede dinlendirdiklerini anlattı.
"Son dönemde ortalama 1 milyon sandık civarında limon depolanıyor"
Ateş, o yüzden bu bölgenin adının "Yatak" olarak kaldığını belirterek, şunları kaydetti:
"Yatak bölgesi daha sonra adını buradaki soğuk hava depolarındaki limonlara vermiş. Yatak limonun hikayesi buradan geliyor. Bunlar insan gücüyle kesildiği için hepsinin tavan boyları yaklaşık 2,5 metre çünkü insanlar o dönemde elindeki kazmaya benzer külük dediğimiz aletlerle bu depoları oymuş. Kasabamızda bulunan yaklaşık bin tane soğuk hava deposunun kapasitesi 5 milyon sandıktır ancak son dönemde ortalama 1 milyon sandık civarında limon depolanıyor. Depolanan limonlar genelde ihraç ediliyor çünkü bunlar birinci sınıf limon ve tamamen doğal vaziyette yurt dışına gönderiliyor. Sandıklarda gelen limonlar yaklaşık 20 kilo civarında depolara girer. Burada işçiler vasıtasıyla fireler seçilir, örneğin bir sandıkta 2 kilo fire olursa 18 kilo kalması gerekirken, burada sulandığı için 21-22 kilo civarında depodan çıkar."
Beldede yıllardır depoculuk faaliyetinin ekonomi ve istihdama katkı sunduğunu ifade eden Ateş, "Son dönemde turizm biraz daha ön plana çıktı ancak soğuk hava depoculuğu hala kasabamızda devam etmekte. Gerek bu depolarda çalışan işçiler gerekse depo sahipleri tarafından çok ciddi bir ekonomik döngü sağlanmakta" dedi.
Limon deposu işletmecilerinden Ahmet Şişman ise beldelerinin Türkiye'nin önemli limon depolama merkezlerinden biri konumunda olduğunu dile getirdi.
Mersin'de kışın limon hasat edildiğini belirten Şişman, "Kasım, aralık ve ocak aylarında Ortahisar'a getirilir. Yaklaşık 8-10 ay civarında kalır, yurt içi ve yurt dışı piyasaya buradan sevk edilir. Depoların özelliği, limonun kabuğunu inceltir, limon daha çok sulanır, kendine has aromaya sahip olur" ifadelerini kullandı.
