Çalışanlara emeklilik yaşını beklemeden daha erken bir aşamada emeklilik avantajlarından faydalanma imkanı sunan formülleri merak ediyor. Bu avantajlardan yararlanmak için genellikle belirli bir hizmet süresini tamamlamış olmalı ve belli yaş kriterlerini karşılamalıyız. EYT konusu gündeme geldiğinde, kademeli emeklilik şartlarına dair detaylar merak edilen konular arasında bulunuyor. Peki erken emeklilik formülleri nelerdir? Kimler kademeli emeklilik fırsatından yararlanabilir, şartları neler?
Yıllarca çalışma hayatında bulunan milyonlarca birey, emekli olup hayatın tadını çıkarma arzusu taşıyor. Ancak, emeklilik için gerekli olan şartlar, özellikle prim gün sayısı ve yaş faktörü, herkes için farklılık gösterebiliyor. Kimileri için erken emeklilik imkanları bulunurken, diğerleri için bu süreç daha uzun ve meşakkatli geçebiliyor. İşte erken emeklilik formülleri için detaylar...
Malulen Emeklilik
Malulen emeklilik, ilk defa çalışmaya başladığı tarihten itibaren çalışma gücündeki kayıp oranını en az %60 oranında yitirenlerin diğer gerekli şartları sağlamaları halinde yararlanabildikleri bir emeklilik koludur.
5510 sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanununun 4. bölümü Uzun Vadeli Sigorta Hükümlerini açıklamaktadır. Kanunun 25. maddesi malul sayılmayı anlatmıştır.
Malul Sayılma
Sigortalının veya işverenin talebi üzerine kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’nı veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malûl sayılır.
Malulen Emekli Olma Şartları
Malulen emekli olabilmek için iki şart aranmaktadır. Bunlar sigortalılık ve sağlık şartlarıdır.
Sigortalılık şartı olarak en az 10 yıllık sigortalılık süresi ve bu süre içinde en az 1800 gün prim ödenmiş olması aranmaktadır.
Sağlık şartı olarak da işe girmeden evvel en az % 60 oranından az hastalık veya rahatsızlığınız olup da sonrada bu oranın % 60 veya daha fazla oranda olması aranmaktadır.
5510 Sayılı Kanunun 25. Maddesine Göre Malulen Emekli Olmak İçin Gerekli Şartları Tek Teke Belirmiştir. Buna Göre Gerekli Şartları:
1-10 Yıllık Sigortalılık Süresinin Olması Şartı
Buna göre 10 yıllık filli çalışmasının bulunması gerekmektedir. Sigorta başlangıcının 10 yıl önce başlaması yeterli olmayıp, 10 yıl boyunca sigortalı şekilde çalışmasının bunması aranmaktadır.
2-1800 Gün Prim Ödenmiş Olması Şartı
En az 1800 gün prim ödenmiş olmalıdır. Ancak bildirdiği üzere eksik primler malulen emekli olmadan önce de toplu olarak ödenebilmektedir. Bu sebeple de bu şart sonradan tamamlanabilmektedir.
3-Başka Birinin Sürekli Bakımına Muhtaç Derecede Malul Olan Sigortalılar İçin İse, Sigortalılık Süresi Aramadan 1.800 Gün Malullük, Yaşlılık Ve Ölüm Sigortaları Primi Ödenmiş Olması Şartı
10 yıllık sigortalılık süresinin istisnası olarak bu şart getirilmiştir. Buna göre başkasının bakımına muhtaç derecede malul olan kişi 1800 gün prim, yaşlılık ve ölüm sigorta primi ödeyerek malulen emekli olabilecektir. Yukarıda da belirtmiş olduğumuz üzere bu primler sonradan toplu olarak da ödenebilmektedir.
Başkasının bakımına muhtaç derecede malulen olup olmadığı hususunda da Tam Teşekkülü Sağlık Kurulundan bu konuda rapor alınması gerekli kalınmıştır. Bu hastaneye sevkin de Sosyal Güvenlik Kurumu ilgili Müdürlüğü tarafından yapılması gerekmektedir.
4-Malullüğün Sigortalı İşe Girdikten Sonra Meydana Gelmiş Olması Şartı
Sigortalının malulen emekli olabilmesi için maluliyetin işe girdikten sonra meydana gelmiş olması gerekmektedir. Ancak başvuru yapabilmesi için işten ayrılmış olması şarttır.
5-Malulük Durumunu Gösterir Maluliyet Raporunun Alınması Şartı
Sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte maluliyetin tespiti tam teşekkülü Sağlık Kurulundan maluliyet raporunun alınması gerekmektedir.
1999 ÖNCESİ ASKERLİK BORÇLANMASI
Sigortalının; sigorta başlangıç tarihi 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında olan erkek vatandaşlar 60 yaşını doldurma ve 7000 gün prim ödeme şartlarını yerine getirdikleri zamanda emekli olabilmektedirler. Bu konuda bu kişilere ayrı bir düzenleme kanun koyucu tarafından getirilmektedir. 60 yaşını doldurma, 4500 prim günü ödeme yapma ve 25 yıl sigortalılık süresini tamamlama şartlarını sağlamaları da emekli olmaları için yeterlidir.
Bu tarihten önce olanlar maalesef ki bundan yararlanamazlar.
2000 ÖNCESİ ASKERLİK BORÇLANMASI
Sigortalının; sigorta başlangıç tarihi 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında olan erkek vatandaşlar 60 yaşını doldurma ve 7000 gün prim ödeme şartlarını yerine getirdikleri zamanda emekli olabilmektedirler. Bu konuda bu kişilere ayrı bir düzenleme kanun koyucu tarafından getirilmektedir. 60 yaşını doldurma, 4500 prim günü ödeme yapma ve 25 yıl sigortalılık süresini tamamlama şartlarını sağlamaları da emekli olmaları için yeterlidir.
Bu tarihten önce sigorta girişi olan vatandaşlar maalesef ki bundan yararlanamazlar.
Doğum borçlanması başvurusu nereden yapılıyor?
Borçlanma işlemleri ister Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) gidilerek istenirse de e-Devlet üzerinden gerçekleştirilebiliyor.
Doğum borçlanma ücretleri
Doğum, askerlik, avukatlık stajı, doktora veya tıpta geçen uzmanlık borçlanması için 2023 yılı tarifesi günlük en düşük 143 lira, günlük en yüksek bin 73 liraydı. 2024 yılı için günlük en düşük 213,2 lira, günlük en yüksek ise bin 600 lira oldu. Aylık bazda baktığımızda 2023 yılında en düşük aylık borçlanma 4 bin 292 lira, en yüksek aylık borçlanma 32 bin 193 liraydı. 2024 yılında en düşük aylık borçlanma 6 bin 399 lira, en yüksek aylık borçlanma 48 bin 4 lira oldu.
Doğum borçlanması kaç gün?
Doğum borçlanması doğumdan sonraki en fazla iki yıllık süre için yapılabilir. Her doğumda en fazla 720 günlük süre borçlanılabilir. Bu sürenin üzerinde doğum borçlanması yapılamaz. Dolayısıyla, her doğum sonrasında kadın sigortalı 720 gün borçlanma hakkına sahiptir. 720 günün altında borçlanma mümkün.
Doğum borçlanması kaç kere yapılıyor?
Kadın sigortalılar üç doğuma kadar borçlanma yapabilirler. Bu hak daha önce iki doğumla sınırlıydı. 2014 yılında yapılan değişikliğin sonrasında hem bütün kadın sigortalılara doğum borçlanması yapma hakkı tanındı, hem de doğum borçlanması hakkı üçe çıkarıldı. Bu sayede, üç doğumu borçlanma hakkına sahip kadın sigortalının 2 bin 160 gün borçlanma hakkı oldu.
Emekliliği öne çeker mi?
Doğum borçlanması ancak doğumdan önce sigorta girişi olan kadın sigortalılar tarafından yapılabilir ve yalnızca prim ödeme gün sayısı kazandırır. Doğumdan sonraki süreler borçlanılabildiği için sigorta girişi geri gitmez ve emeklilik için avantaj söz konusu olmaz.
