Aktif, reformcu ve değişimci Başbakan ihtiyacı

Cumhurbaşkanlığı seçiminde on günlük aday gösterme süresi yarın akşam sona eriyor. Eğer aday bugün açıklanmazsa yarın kesinlikle açıklanmış olacak ve arkasından seçim turları başlayacak. Seçim de belli aralıklarla yapılacak en fazla dört turda tamamlanacak. Böylece Türkiye önümüzdeki günlerde 11. Cumhurbaşkanı''na kavuşmuş olacak.

Hâlâ seçilebilir adayın bilinmemesi eleştiri konusu olsa da yeni Cumhurbaşkanı''nı seçebilme gücüne sahip AK Parti''nin bu süreci iyi yönettiği söylenebilir. Uzun zamandır muhalefetin AK Parti liderinin adaylığı konusunda yürüttüğü muhalefetin de kendi içerisinde siyaseten tutarsız, anlamsız ve içi boş bir siyasa olduğu her geçen gün bütün toplum kesimlerince daha iyi görülüyor.

Muhalefet Cumhurbaşkanlığı meselesini kişi temelinde değil kurum ve sistem temelinde tartışmış olsaydı, sistemi demokratikleştiren, daha demokratik ve rasyonel işlemesini temin eden, dünyadaki gelişmelere yaklaştıran öneriler getirip toplumun tartışma gündemine soksaydı son derece büyük bir hizmet yapmış olacaktı. Ama muhalefet soruna demokratik sistem açısından ve bütüncü bakmayıp kişi temelinde ele alınca, hatta mevcut Meclis''in yeni Cumhurbaşkanı''nı seçemeyeceği gibi anlamsız tezler ortaya atınca bir yandan kendi meşruiyetini anlamsızlaştırmış diğer yandan da soruna bir katkı yapmayı değil ortalığı karıştırmayı amaçlamış gibi bir görüntüye düşmüştür. Nerede ise bir yıldır muhalefetin kişi temelinde sürdürdüğü eleştiriler, topluma, sisteme ve demokratik hayata ne yararı olmuştur sorusunu gündeme getirmiştir. Kamuoyu araştırmalarına yansıyan sayılarda bakıldığında bu muhalefet stratejisinin nasıl anlamsız olduğunu görmek mümkün.

Cumhurbaşkanı seçimiyle ilgili birkaç yazı yazdım ve konunun kişisel değil sistem açısından irdelenmesi gerektiğini ortaya koymaya çalıştım. Bugün veya yarın açıklanacak adayın kimliği, benim bu konudaki düşüncelerimin test edilmesine imkan verecektir. Bunları daha sonra tartışma fırsatı bulacağımızı sanıyorum.

Adayın açıklanacağı bu son merhalede önemli bir ayrıntıya daha dikkat çekmek istiyorum. Demokratik sistemimizin ihtiyaç duyduğu aktif, reformcu ve değişimci lider hangi düzeydeki liderdir? Soruyu daha da açmam gerekirse sistemin çağdaş demokratik ölçülerle yeniden düzenlenmesi, eksiklerin tamamlanması, yılların birikimi olan tıkanmış statükonun reforme edilmesi için Başbakan düzeyinde güçlü ve aktif bir siyasi lidere mi, yoksa Cumhurbaşkanı düzeyinde güçlü bir lidere mi ihtiyaç duyulmaktadır?

Türk siyasal sisteminin önündeki en önemli sorun yirminci yüzyılın ilk yarısında otoriter sistemlerin refleksiyle ve ikinci yarısında Soğuk Savaş yıllarının şartlarıyla oluşturulmuş olan sınırlı demokratik sistemin çağdaş bir demokrasiye dönüştürülmesi sorunudur. Bir başka ifade ile sorun sistemi bürokratik ağırlıklı yapıdan demokratik nitelikli bir yapıya dönüştürme sorunudur.

Bunu hangi düzeydeki liderin gerçekleştirme şansına sahip olduğunun tartışılması önümüzü açacak önemli bir işaret olacaktır. Bu bakımdan aktif, toplumun hassasiyetlerini bilen, toplumla aynı dili konuşan ve onunla bütünleşen bir liderin bürokratik demokrasiyi demokratik yapıya dönüştürebilme imkanı ve şansı yakalayabileceği açıktır.

Böyle bir lider Cumhurbaşkanlığı koltuğunda oturarak değil ancak toplumdan aldığı temsi yetkisiyle Başbakanlık makamında kalarak yapabilir. Cumhurbaşkanlığı makamındaki güçlü ve aktif bir liderin sistemi bürokratik nitelikten demokratik yapıya dönüştürme noktasında yapabileceklerinin çok sınırlı olduğu hususunun asla akıldan çıkarılmaması gerekir. İşe duygusal ve psikolojik refleksle yaklaşanların Türkiye''deki Cumhurbaşkanlığı makamını bir tür devlet başkanlığı imiş gibi görmeleri ve bu makamda oturan kişinin güçlü ve aktif biri olması halinde her türlü dönüştürücü eylemi yapabileceğini düşünmelerinin gerçekle bir ilgisi bulunmamaktadır. Evet 1982 Anayasası Cumhurbaşkanlığı makamını hükümete karşı güçlendirmiş ve bir tür hükümete karşı dengeleme ve engelleme makamı olarak düzenlemiştir. Ancak bu durum korunması gereken normal bir hal değil değiştirilmesi ve yeniden tanzim edilmesi gereken bir sorun alanıdır.

Eğer aktif, güçlü, reformcu ve sistemin demokratikleşmesinden yana olan Tayyip Erdoğan Cumhurbaşkanlığı''na aday olmaz ve Başbakan olarak görevini sürdürmeye karar verirse kanaatim odur ki sistemin ihtiyaç duyduğu demokratikleşme sürecinin devam ettirilmesi ve Türk siyasi sisteminin çağdaş bir demokrasi yapılması noktasında önemli reformların yapılması mümkün olacaktır. Bununu tersi olması halinde halkın temsilcilerinden oluşan Meclis''in içinden çıkmış hükümete ve Başbakan''a karşı güçlendirilmiş Cumhurbaşkanlığı kurumu daha da güçlenecek ve sistemin demokratikleşmesi ümidi ve ihtimali gündemden düşecektir. Türkiye''nin reformcu bir Başbakan''a olan ihtiyacı, reformcu Cumhurbaşkanı''na olandan daha büyüktür…