Okuyucularından biri Milliyet''in genel yayın koordinatörü Umur Talu''ya mektup yazıp göndermiş, ama zarfın üzerine elmek adresini yazmış! Bizim acar posta dağıtıcıları "Bu elektronik mektup adresi kayıtlarımızda bulunamadı!" demeyip mektubu yerine ulaştırmışlar. Gazetenin internet sayfasındaki haberde bu konu anlatılırken şöyle deniyordu (26 Haziran): "...posta idaresi adresteki root adres olan Milliyet''i görerek hiç bir fedakârlıktan kaçınmadı..."Ben bu ifadedeki root adres denilen şeyi anlayamadım.
Okuyucularından biri Milliyet''in genel yayın koordinatörü Umur Talu''ya mektup yazıp göndermiş, ama zarfın üzerine elmek adresini yazmış! Bizim acar posta dağıtıcıları "Bu elektronik mektup adresi kayıtlarımızda bulunamadı!" demeyip mektubu yerine ulaştırmışlar. Gazetenin internet sayfasındaki haberde bu konu anlatılırken şöyle deniyordu (26 Haziran): "...posta idaresi adresteki root adres olan Milliyet''i görerek hiç bir fedakârlıktan kaçınmadı..."
Ben bu ifadedeki root adres denilen şeyi anlayamadım. Bu root adres mektubun varacağı son nokta mı yoksa alıcının bulunduğu şehir yahut ülke mi? Yani bu root (ki kök demek oluyor) ceviz ağacınınki gibi en dipte mi oluyor, yoksa tûbâ ağacınınki gibi en tepede mi?
İyisi mi, ben bunu haberi yazanlara sorayım dedim ve Milliyet''e telefon ettim. Sayfayı hazırlayan Serhat Ayan beye sordum: "Nedir bu root adres? Niçin böyle yabancı kelimeleri uluorta kullanıyorsunuz?" dedim. Serhat bey bana "Siz kim oluyorsunuz?" sualini tevcih etti haklı olarak. Ben de bir garip Türk dili hocası olduğumu söyledim. Meğer o benden de dertliymiş: "Siz!" dedi (Görmedim, ama herhalde işaret parmağını da şöyle yüzüme karşı sallamıştır) "Türk dili hocaları olarak bu işin sorumlususunuz! Sizin göreviniz bu kelimelere karşılık bulmak değil mi? Dilimize yüzlerce kelime giriyor, biz ne diyeceğiz bunlara. Niye Türkçe karşılıklar bulmuyorsunuz?..."
Gık diyemedim. Zaten dedem (Allah ömrünü uzun etsin) bana hep: "Oğlum ne diyeceğine değil, ne işiteceğine bak!" derdi. Bu sefer gafil avlandım.
Biz Serhat beyle böylece uzunca bir telefon sohbeti gerçekleştirdik. Bilgisayarla ve bilhassa internet ortamıyla içiçe yaşayan birçoğumuzun sanırım bir terminoloji sıkıntımız var. Yüzlerce, binlerce kelime... Hepsi neredeyse İngilizce yoluyla türetiliyor ve yağmur gibi geliyor. Bunların okunuşu bir dert, yazılışı bir dert. Yerine nasıl Türkçe kelimeler koyabiliriz? Türk Dil Kurumu biraz yavaş mı kalıyor bu alandaki terminolojiyi Türkçeleştirmekte?
Sorumluluğu sadece Türk Dil Kurumuna yüklemek bence insafsızlık olur. Kanaatimce terminoloji alanında Türkçeleştirmenin en başarılı olduğu alanlardan biri de bilgisayar teknolojisidir. Bu alanda Aydın Köksal''ın büyük katkıları olmuştur (bk. Bilişim Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1981). Bilgisayarla ilgili yüzlerce terim Türkçeleştirilmiş ve bunların büyük kısmı da tutunabilmiştir. Ne yazık ki, okuryazarlarımızın dil bilinci zayıfladıkça bu Türkçe kelimelerin yerine yine İngilizce kelimeler kullanılıyor. Kimileri böylece nasıl iyi İngilizce bildiklerini de göstermeye çalışıyorlar. Veya okumuşlarımız, benim Livaneli sendromu olarak adlandırdığım, günlük hayatta sürekli İngilizce kullanma sonucu ortaya çıkan bir durumun tesiriyle, Türkçeye geçtiklerinde de aynı yabancı kelimeleri kullanmayı sürdürebiliyorlar. Bilgisayar yerine ağzını büzerek kompüytür diyenleri az mı gördük. Yazıcı yerine printer, tarayıcı yerine scanner, taramak yerine scan etmek, sabit disk yerine harddisc, yazılım yerine software, donanım yerine hardware demiyor mi birçok insan? Türk Dil Kurumu ne yapsın? İşte karşılıklar, işte Türkçeler... Daha ne istiyonuz, ne bekliyonuz!?
Demek ki, sorunumuz sadece kelimelere karşılık bulmak değil. Bir dil bilinci eksikliği taşıdığımız da açık. Ayrıca gerçek anlamda özgürleşmedikçe, hayallerimizi, projelerimizi, düşüncelerimizi sınılayıp yasaklamaktan vazgeçmedikçe; felsefede, bilimde, kültürde, teknolojide üretken bir toplum olmadıkça başkalarının kelimelerine muhtaç, onlar karşısında yenilmiş kalacağız.
İnternetle ilgilenenlere şunu da duyurmak istiyorum. Türkoloji Elmek Grubu zaman zaman Türk Dil Kurumunun çalışmalarıyla da bağlantılı olarak karşılık aranan yabancı kelimelerin listesini yayımlıyor, tartışmaya ve öneriye açıyor. Meraklı olanlar egroups.com adresinden bu elmek grubuna ulaşabilirler. Ben de burada bütün bu yazıya vesile olan root adres için bir öneride bulunacağım. Malum elmek adresleri şu şekilde yazılıyor: develi@netscape.net. Buradaki @ işareti İngilizce at (oku et) edatının kısaltması ve Türkçedeki da/de ekinin yerine geçiyor. Yani adres İngilizce söz dizimine göre "develi, netscape.net''te" anlamını taşıyor. Buradaki @''den sonra gelen kısım o şahsın hangi sitede bulunduğunu gösteriyor ve bu kısma root adres deniyor. Önce aklıma dip adres karşılığı gelmişti. Ancak temel adres karşılığının daha uygun olacağını düşünüyorum. Benimkisi bir öneri.
Eşek Arısı
Milliyet''te gördüğüm bir zayıflama reklâmında (14 Haziran) şöyle deniyordu: "En kısa zamanda fit ve mutlu bir insan olmak için..."
Ne diyelim şimdi, "zayıf" desek olmaz, "sağlam vücutlu" desek olmaz. Gelin ey reklâm veren kardeşler, fit yerine "ince" diyelim de fit olalım!
