Ölü araziyi ihya etmek

İmam-ı Azam''ın içtihat ve görüşlerinin yer aldığı El-İhtiyar kitabında ''ölü araziyi ihya etmek'' başlıklı bir bölüm var. (Emin Yayınları, 1993, sayfa 179) Bu bölümü okuyunca, aklıma ister istemez İslam coğrafyası geldi. Halimiz ortada.

Gazeteleri okuyamaz, haberleri seyredemez, sosyal medyaya giremez olduk. Yahut ben böyleyim. Olan-biten karşısında şaşkınlığımız ve üzüntümüz büyük.

Yaşananları, kadim metinler ve nasihatler eşliğinde anlamaya çalışıyorum. Sonuç yok. Bu acımasızlığı ne aklım, ne kalbim alıyor, anlıyor.

''Birkaç çiçeği koparmakla baharı yok edemezsiniz'' deniliyor. Doğrudur. Öte yandan, tabiatı yerinden oynatmak diye bir şey var. Yaşadığımız bu.

Büyük oranda, aklımızı yitirmiş, vicdanımızı kaybetmiş gibiyiz. Hatta gibisi fazla. İhsan Fazlıoğlu, ''idrâki olmayan doğru bilmez, vicdanı olmayan güzel eylemez'' diyor. Öyle.

İstanbul''daki İngiliz Yüksek Komi- seri''nden İngiliz Dışişleri Bakanı''na, 8 Haziran 1919 tarihinde, tek cümlelik bir rapor gidiyor: ''Yunanlılar İzmir''i mezbaha durumuna getirdiler.'' (Türkiye''nin Parçalanması ve İngiliz Politikası, Örgün Yayınevi) Kabul etmek ve söylemek gerekir ki, bazı Müslümanlar da İslam coğrafyasını mezbaha haline getirdiler. Zaten en acısı da bu. İşgal kuvvetleri bunu yapmış olsaydı, anla- yabilirdik.

Türk devleti ve hükümeti, eksikleri olmakla beraber, Filistin, Suriye ve Mısır konusunda samimi konuşmalar yapıyor, adımlar atıyor. Buna inanıyorum. Ahmet Davutoğlu''nun gayretini ve üzüntüsünü görebiliyorum. Fakat her defasında, şu veya bu şekilde, Türkiye''yi devre dışı bırakıyorlar, masadan uzaklaştırıyorlar.

Tecrübelerim şunu söylüyor: Sizi ısrarla bir yerden yahut bir olaydan uzak tutmaya çalışıyorlarsa, bu, doğru bir insan olduğunuz anlamına gelir. Ülkeler için de bu böyle.

Demem o ki, bu ölü ara- ziyi ihya edecek tek bir millet, tek bir devlet vardır, o da Türkiye''dir. İşte bunun için, daha güçlü, daha bütünlüklü olmak zorundayız.

Adına ''Arap Baharı'' denilen hareketlilik, kimi ülkelerde, yeni bir sayfa açma denemesiydi. Daha doğrusu, söylenen buydu. Görünen ve yaşanan ise şu: ''Defter aynı olduğu sürece, yeni bir sayfa açmanın hiçbir önemi yok.''

Evet, evvela defterin değiştirilmesi gerekiyor. Müslüman Kardeşler Teşkilatı''nı bunun için önemsiyor ve savunuyoruz.

***

Prof. Dr. Mahir Aydın''ın kaleme aldığı Girit kitabında (Arkeoloji ve Sanat Yayınları), ABD Başkanı''nın 2 Aralık 1895 yılında yaptığı bir konuşma var. Konuşmayı, Amerikan Kongresi''nin açılışında yapmış. Şöyle diyor: ''Avrupa''nın büyük devletleri, Hıristiyanlığın memurlarıdır. Bu görevleri nedeniyle, istenmeyen bir şeyi engellemek için Türk hükümetine baskı yapmaya hakları vardır.'' (Sayfa 28) Bugün, bu gerçeğin, yani ''Hıristiyanlığın memuru'' olma meselesinin, tam manasıyla ortadan kalktığını söyleyebilir miyiz? İnancım odur ki, Avrupa Birliği''nden sorumlu bakanımız bile, bu soruya net bir cevap veremez.

Unutmayalım ki, insanın yeri, insanın değeridir. Devletler için de aynı durum geçerlidir.

Kötü bir alışkanlık olarak, İslam coğrafyasında yaşanan her üzücü olaydan sonra Amerika ve Avrupa''ya bakıyor, onlardan medet umuyoruz. Bir uçtan bir uca, çoğumuz böyleyiz.

Batı, kalben ölüdür. Bunu ne zaman anlayacak, kabul edeceğiz? Demokrasi deyip darbeyi savunurlar, insan hakları de- yip katliamlara göz yumarlar. Menfaatleri, kıbleleridir ve sürekli değişir.

Oktay Rifat, 1937''de, eğitim için Fransa''ya gittiğinde, ''sömürgecilik hukuku'' dersinin olduğunu ve bu derse girdiğini söyler. (Şiir Konuşması, Adam Yayınları, 1992, sayfa 236.) Bunu bir düşünelim.

Peki, onlar ölü de, biz diri miyiz? İşte bu sorunun cevabını vermeye cesaret edemiyorum. Aklıma sadece on yedinci yüzyıl şairlerinden Gaybi Sunullah''ın şu iki dizesi geliyor: ''İkiliğin silmeyen / Rabb''in bilesi değil.''

Şu tespiti de kaydedelim: Başkalarına gösterdiğimiz hoşgörünün, anlayışın küçük bir kısmını bile kendi insanımıza, bizden olanlara göstermiyoruz. İşte bu halimiz, fırsat bulduğu anda, ''acımasızlık'' ve ''kötülük'' şeklinde kendisini ortaya koyuyor. Unutmayalım ki, bunların ikisi de yayılmacıdır. Başlamasına müsaade ettiğiniz zaman, bitirmeniz zor olur. Bunun en acı örneğini, Afganistan ve Irak''ta yaşadık, yaşıyoruz.

Bir başka sıkıntımız da şudur: İslam dünyasında, kullanılmaya müsait kimselerin birer kahramana dönüşmesi veya dönüştürülmesi, neredeyse ortak kaderi- miz, müşterek derdimizdir. Bana kalırsa, kurtulmamız gereken ilk pranga budur.

Osman Konuk, Ucuz Mazot şiirinde, ''bunlar üzgün birinin cümlelerine benzemiyorsa üzgünüm'' demişti. (Tehlikeli Belki, Profil Yayınları, sayfa 18) Biz de öyle diyelim.