KIBRISAB Bakanı ve Başmüzakareci Egemen Bağış ile birlikte Kıbrıs''tayız. Bağış Kıbrıs Lefke Avrupa Üniversitesi''nde (LAÜ) "Fatin Rüştü Zorlu: AB ve Kıbrıs" konulu bir konfans verdi. Konferansın önemi Kıbrıs Türkleri için önemli bir isim olan ve Eylül 1961''da idam edilen Fatin Rüştü Zorlu''nun Kıbrıs''ta gündeme gelmesi yani bir tür iade-i itibardır.Türkiye''de Kıbrıs denilince ilk akla gelen 1974 yılında "Ayşe tatile çıksın" parolası ile Bülent Ecevit''in Kıbrıs''a Türkiye''nin müdahalesidir.
KIBRIS
AB Bakanı ve Başmüzakareci Egemen Bağış ile birlikte Kıbrıs''tayız. Bağış Kıbrıs Lefke Avrupa Üniversitesi''nde (LAÜ) "Fatin Rüştü Zorlu: AB ve Kıbrıs" konulu bir konfans verdi. Konferansın önemi Kıbrıs Türkleri için önemli bir isim olan ve Eylül 1961''da idam edilen Fatin Rüştü Zorlu''nun Kıbrıs''ta gündeme gelmesi yani bir tür iade-i itibardır.
Türkiye''de Kıbrıs denilince ilk akla gelen 1974 yılında "Ayşe tatile çıksın" parolası ile Bülent Ecevit''in Kıbrıs''a Türkiye''nin müdahalesidir. Ecevit ve 1974 yılı Kıbrıs algımızın bir anlamda başlangıcıdır.
Oysa Türkiye''nin Kıbrıs''a müdahalesinin haklı kılan esas tarih daha eskiye 29 Ağustos 1955''de yapılan Londra Konferansı''na dayanmaktadır.
Bu konferans, Türkiye''nin Lozan Anlaşması ile devre dışı kaldığı Kıbrıs''a dönüşünün ilk adımıdır. Lozan ile birlikte İngiltere''ye bırakılan Kıbrıs, Rumların sömürge karşıtı mücadeleye ve Yunanistan''la birleşme (Enosis) planının İngiltere''yi hedef alması ile gerçekleşmiştir.
İngiltere, Rumların bu hedefine karşı adayla tarihsel, etnik ve dinsel bağı olan Türkiye''yi devreye soktu. İngiltere Zürih ve Londra Andlaşmaları''yla Kıbrıs''ta iki ayrı egemen askerî üs ve garantörlük hakkı elde ederek adadan çekildi.
Londra Konferansı"nın önemi, Türkiye''nin adadaki en meşru gücü olan garantörlük hakkının kazanılmasıdır.
Londra Konferansı''ndan sonra 19 Şubat 1959''da yapılan Londra ve Zürih antlaşmaları, Türkiye, İngiltere ve Yunanistan arasında imzalanmıştır. Bu anlaşmalarla Kıbrıslı Türkler sömürgelikten çıkmış ve yeni devletin asli kurucu aktörü olmuş ve 16 Ağustos 1960 tarihinde Kıbrıs Cumhuriyeti kurulmuştur.
Kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti''ne rağmen Kıbrıs''ta Rumların adayı Türklerden temizleme planı Enosis ve Eoka''nın devamı iki toplumlu hali kalıcı hale getirmiştir. 1974''e kadar olan süreçte Türklere yönelik saldırıların artması ve 15 Temmuz 1974 Albaylar Cuntası''nın darbesiyle Makarios''un devrilmesi sonrasında 20 Temmuz 1974"te Türkiye''nin müdahalesi gelmiştir.
1974''te yapılan bu müdahalenin hukuki alt yapısı 1955''de başlayan 1959-1960''da imzalanan ve Meclis''teki onay sürecinde CHP Genel Başkanı İsmet İnönü ve Bülent Ecevit tarafından "Kıbrıs''ı satmakla" itham edildiği Zürih-Londra anlaşmalarında elde edilen garantörlük hakkı ile omuştur. Türkiye''nin garantörlük hakkı Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu''nun Zürih-Londra anlaşmalarında Lozan Anlaşması''nın 30. maddesinin esnetilmesini sağlayarak elde edilmiştir.
Tarihin garip cilvesi olarak "Milli Dava" olarak anılan Kıbrıs''ı bağımsız cumhuriyet yapan antlaşmalara imza atan hükümetin Başbakanı Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu 1960 Darbesi sonrası yargılanıp, 16-17 Eylül 1961''de idam edildiler.
Bugün gerçekleşen konferans bir anlamda Kıbrıs''ta, Kıbrıslı Türklerin haklarını uluslararası ortamada en güçlü biçimde savunan Fatin Rüştü Zorlu''ya bir iade-i itibar yolunun da açılmasıdır.
Türkiye, Kıbrıs Davası''na en güçlü katkıyı yapmış politikanın mimarını asmış, ardından da Kıbrıs Davası''na sahip çıkmıştır.
* * *
Kıbrıs''ta 21 Ekim''de iktidar partisi Ulusal Birlik Partisi''nin (UBP) kongresi var. Şimdiki Başbakan İrsen Küçük ve eski Sağlık Bakanı Ahmet Kaşif aday.
Kongreyi kimin kazanacağını Türkiye açısından önemli kılan Kıbrıs''ta yakalanan istikrarın sürmesi. Bu durumun Türkiye''ye bağımlılık temelinde olması ve bunun hiç tartışılmaması ise temel sorundur. Bu açıdan, Kıbrıs''ın bugün en temel sorunu siyasetsizliktir.
* * *
Altın Portakal Notu: Geçtiğimiz hafta sonu Antalya Altın Portakal Film Festivali''nin kapanışını izledim. İzledikçe içim daraldı. Kapanışı yurt dışından izleyenlerin Türkiye hakkında ne düşündükleri aklıma geldi. Törende sahneye çıkan sinemacısından yerel yöneticisine herkesin "özgürlük mesajı" kaygısı içinde olması ne yazık ki ikiyüzlülük. Oysa sinemanın ve sanatın "özgürlük mesajı" evrensel olmalı. Altın Portakal''da karşımıza çıkan özgürlük arayışı değil AK Parti karşıtlığı oldu.
twitter.com/murataksoy
