Thule üssü, Ortodoks kiliseler savaşı, Vatikan-Çin anlaşması ve İsrail’e Yahudi boykotu...

Küresel havalimanımızın açılışına sayılı günler kaldı (29 Ekim) ve bu adımın birçok ülkeyi korkuttuğunu biliyoruz. Öyle ki, Ulaştırma Bakanlığı’nın havaalanın açılacağı günü duyuran açıklaması dahi, “bu projeyi durdurmaya kimsenin gücü yetmeyecek” ibaresini taşıyordu...

‘Korkutucu’ projeleri sadece Türkiye yapmıyor. Örneğin Grönland gibi ilk bakışta ‘kuş uçmaz kervan geçmez’ yere havalimanı kurmak isteyen Çin var…

Grönland’a harita üzerinde şöyle bir baktığınızda dahi buradaki bir ‘pistin’ ne anlama geleceğini hemen kestirebilirsiniz. Hem yatay hem dikey yönlerde…

Kuzey Kutbu zaten dünyanın başına hayli iş açacak potansiyel barındırıyor ve Grönland o işlerin ‘çatı noktası’ demek.

Grönland’a havaalanı yapmak isteyen Pekin merkezli Çin şirketi aynı zamanda Dünya Bankası’nın kara listesinde. Bu projeye teklif verince diplomatik stres tavan yaptı. Bölgeye hevesli ülkeler hemen itiraz etti ama yerel yetkililer, “Çin şirketi kalıyor” dedi.

AMERİKAN ÜSSÜ THULE!..

Ancak Grönland özelinde daha ciddi bir durum var. Çinlilerin ilgisi yeni değil. 2016’da eski bir ABD üssünü almak istemişlerdi. İzin verilmedi. Şimdi ise asıl sorun bölgede bulunan devasa ve stratejik bir Amerikan üssüyle komşu olma ihtimali!

ABD Hava Kuvvetleri’nin Thule Hava Üssü, Amerika’nın savunması için hayati önem taşıyor. Hava Kuvvetleri’nin 21’inci Uzay Filosu, balistik füzeleri izlemek için kullanılan güçlendirilmiş Erken Uyarı Radarı ve uzay gözetleme sistemlerine ev sahipliği yapıyor. Tabii 10 km.’lik bir pist, artı, Pentagon’un ‘vazgeçilemez’ saydığı, “dünyanın en derin su limanı”yla birlikte...

Washington için Grönland’ın önemini yayınlanalı bir hafta olmayan şu haberden anlamak mümkün; “NASA, kutupları incelemek amacıyla uzaya 1 milyar dolarlık uydu fırlattı. Söz konusu uydu Grönland ve Antarktika’yı gözlemleyecek”.

Şöyle diyor uyduyu yapanlar: ‘Göz kırpma süresi yarım saniyedir ve bu sürede uydu her 6 merceğinden ölçüm yapacak, bu her gün, her saat ve her saniye boyunca 3 yıl sürecek”. (16/09, Sputnik.)

Uzatmayalım, bölgedeki olası Çin varlığı ABD’nin hayatını zorlaştıracak...

Muhakkak duydunuz; Ukrayna-Kiev Patrikhanesi, Rus Ortodoks Kilisesi’nden ayrılarak bağımsızlık talep etti. Fener Rum Patrikhanesi de bu talebi ciddiye aldı, hatta temsilci gönderdi. Bunun üzerine Rus Ortodoks Kilisesi Patrikhane’ye tepki gösterdi; “büyük bölünmeye yol açar” dedi, ardından Fener Rum Patrikhanesi’nin adının kiliselerde anılmasını yasakladı.

Krizin çerçevesi kabaca böyle. 250 milyon Ortodoks’u ilgilendiren bu hamleler elbette dini değil, politik. Çok ayağı var ve ABD dahil birçok ülke tarafından gerilim besleniyor. (Meraklısı için; ‘Ortodoks dünyasındaki bağımsızlık mücadelesi kiliseler arası ilişkileri gerdi’, 18/09, AA.)

Teo-politik üzerinden küresel dengeleri zorlama merakı/hırsı da sadece bu bölgeye ait değil. Ama coğrafyalar ve dinler değişse de hepsi rabıtalı!

Papa’nın “Çin Katolik Kilisesi” üzerindeki otoritesini Pekin’in tanıyacağı bir Çin-Vatikan anlaşmasının imzalanacağı dedikodusu ayyuka çıkmış durumda... (‘China and Vatican to Sign Landmark Deal Over Bishops’, 14/09, WSJ.)

Çin’in attığı bu adımın üzerinde çok düşünmek lazım. Garip bir iş. Yani Papa, Çin Katoliklerinin dini lideri mi olacak?

Papa bu kabul karşılığında Vatikan onayı olmadan Pekin tarafından atanan, “aforoz edilmiş” Çinli piskoposları tanıyacak. Global Times gibi Pekin’in sesi türünden basın organları, Vatikan’dan bir delegasyonun ay sonuna kadar Çin’i geleceğini, prensipte anlaşılan konuların imza altına alınacağını duyuruyor.

Uygur Türkleri’ne yönelik tutumu nedeniyle Pekin’i baskı altına almaya hazırlanan-ki bu konuyu biz de dikkatli izlemeliyiz-ABD’den gelen yorumlar, bunun din özgürlüğü olarak tanımlanamayacağını ama dinsel özerlik sayılabileceğini söylüyor.

Yine de “minik” bir sorun ortaya çıkabilir; Çin Komünist Partisi!..

Cumartesi garipliklerine devam edelim...

Bir başka tartışmalı ve popüler konu, İsrail ile dünya Yahudileri, özellikle de Amerikan Yahudileri arasında bir krizin yaşandığı tezi...

‘Dünya işleri’ ile ucundan ilgilenen herkesin bildiği Pulitzer ödüllü New York Times yazarı ve ünlü Think-Tank Stratfor’un kurucusu Thomas Friedman, İsrail’in Yahudi cemaatine/diasporasına saygı duymadığını ve dikkate almadığını söyledi. İsrail’e giden bağışlarda da bazı ‘kısıtlamalar’ yaşandığını ekledi; “İsrail dışarıda ne yaptığımıza ve yaşam biçimimize saygı duymuyorsa neden ona para gönderelim ki?”

Meşhur ve meşum Yahudi lobisini de destekleyen ‘Yahudi cemaatinin İsrail’e boykot uyguladığı’ gibi bir cümlenin zikredilmesi şaşırtıcı ama işin rengi, gözden kaçan “yaşam biçimi” ifadesinde değişiyor!

Bu açıkça “din” ile ilgili. İsrail ve dış Yahudiler arasındaki sorun bu. Üstelik tezahürünü Tel Aviv’in Ortadoğu politikalarında dahi gösteriyor. “İsrail milliyetçi hatta Yahudi karşıtı bir rejimle hizalandı. Bu dünya Yahudilerinin pozisyonunu etkiliyor” minvalli makaleler kaleme alınıyor. (‘The State of Israel vs. the Jewish People’, 19/09, Haaretz.)