Tarihi Spekülasyon: Osmanlı Cumhuriyeti

00:0029/11/2008, Cumartesi
G: 2/09/2019, Pazartesi
Sema Karabıyık - Pazar

Sevr anlaşması kabul edilse. Kurtuluş savaşı yapılmasa. Başımızda sembolik yetkileriyle padişah olsa… Mesela… Bütün bu “olsalar” alternatif tarih projesi “Osmanlı Cumhuriyeti”nin yapı taşı,mottosu.Ahir zaman padişahı VII. Osman; ilk defa bir yıl önce çıktı seyircinin karşısına. Sinemalarda ve internet sitelerinde gösterime sunulan, esasında filmde olmayan bir sahneyle.Yeni trend bu. Ortada film yokken reklam için çekilmiş bir fragman dolaşıyor.Saraylarda çekim izni alınamaması haberleriyle başladı

Sevr anlaşması kabul edilse. Kurtuluş savaşı yapılmasa. Başımızda sembolik yetkileriyle padişah olsa… Mesela… Bütün bu “olsalar” alternatif tarih projesi “Osmanlı Cumhuriyeti”nin yapı taşı,mottosu.

Ahir zaman padişahı VII. Osman; ilk defa bir yıl önce çıktı seyircinin karşısına. Sinemalarda ve internet sitelerinde gösterime sunulan, esasında filmde olmayan bir sahneyle.Yeni trend bu. Ortada film yokken reklam için çekilmiş bir fragman dolaşıyor.

Saraylarda çekim izni alınamaması haberleriyle başladı Osmanlı Cumhuriyeti''nin P.R''ı. Gani Müjde''nin Kültür Bakanına yazdığı mektupla devam etti. İktidarın zoraki izin verdiği film olarak kimlik kazandı.

Filmi pazartesi günü 11 seansında oldukça heterojen bir seyirci kitlesi ile izledim. Sol tarafımdaki hanımlar bir köşe yazısını referans alarak gelmişlerdi. Alkışların koptuğu o sahnede kendi tepkilerini merak ediyorlardı. Sahneyi kaçırmamak için ellerini alkışa hazır tuttular film boyunca. Birkaç defa salonla beraber VII. Osman''ı alkışlamakta olduklarını fark etmediler bile.

Sağ tarafımdaki liseli delikanlılar, ülkenin en doğusundaki Ankara kasabasında, kahvede pişti oynayarak direnişçileri tiye alan, Amerikan mandasından şikayetçi olmayan karakteri canlandıran oyuncuyu gördüklerinde, “aaa Hades” demekte sakınca görmediler. Selena''nın senaryosuna yedirilen film tanıtımı, adrese teslimdi velhasıl.

Oldukça Fransız izlediğimiz iki Hollywood filminin fragmanından sonra, ''muhteşem AROG filminin mütevazı tanıtımında'' salon kahkahadan yıkıldı. “Osmanlı Cumhuriyet”ini izleyenlerin AROG''u izlemek için sabırsızlanacağı etkili bir tanıtımdı.

2008''e damgasını vuran sahne ile açıldı Osmanlı Cumhuriyeti. Karga kovalayan küçük Mustafa, kafesin içindeki kuşu kurtarmak isterken ağaçtan düştü ve bugüne geçiş yaptık. Kuşun esaret altında olmasına dayanama epizodu, filmin ortalarında ahir zaman padişahı VII. Osman ile birlikte bir kez daha çıkacaktı karşımıza. Yaptığı kuş taklidi ile nefesleri kesen padişah, esaretinin farkına vardığında kafesteki kuşları özgürlüklerine kavuşturacaktı.

Can Dündar''ın “Mustafa”sı vizyona girmeden önce mail zinciri oluşturarak kaç kişi olduğumuzu gösterelim diye meydan okuyanlar hayal kırıklığına uğradı malumunuz. Bekledikleri kadar Kemalist çıkmayan belgeselin gişe gösterisi tersine döndü bir anda.

“Mustafa” hakkında yazılan- çizilen her şey, Osmanlı Cumhuriyeti''nin artı hanesine geçecek. Neden mi? “Osmanlı Cumhuriyeti”; Can Dündar''ın göz hizasından anlatmaya çalıştığı yalnız ve kimsesiz “Mustafa”sını göz değmez bir yere yerleştirirken; VII. Osman''ı göz hizasından anlatıyor.

VII. Osman ismi, cismi etkili olmayan bir padişah. İktidarsızlığın hakim olduğu iktidarda; Amerikan mandası altında yaşamaktan oldukça memnun Başmabeyinci Boynueğri İbrahim Paşa ile AB taraftarı meşru hükümetin başkanı Sadık Muhtar söz sahibi. Padişahın dünürü olan İbrahim Paşa''nın tek amacı, tahta, torunu Arda Mehmet''i oturtarak saltanatın kendi ailesine geçmesini sağlamak. Sadık Muhtar ise aldığı hibe krediler karşılığında tavizlerde bulunarak, AB''ye giriş biletini almaya çalışıyor. AB''ye girildiği anda saltanat kalkacak böylece başbakan olacak. Alternatif bir evren yaratmış gibi görünse de günümüz Türkiye''sini eleştiriyor film ince ince.

İkilinin iktidar hırsı, direnişçilere destek vermeye karar veren VII. Osman''ın elini kolunu bağlıyor. Vahdettin vatan haini miydi değil miydi tartışmaları yapılır yıllardır. Ecevit, “Vahdettin vatan haini değildi” diyerek resmi tarihi reddetmişti ölmeden evvel. Osmanlı Cumhuriyeti''nde; Anadolu''da direniş için hareketlenmeye çalışanların, İstanbul desteğini alıncaya kadar hareketsiz kalmaları, padişahlar vatan haini değildi tezini güçlendiriyor. Padişahın desteği olmadan direniş sözde kalıyor çünkü.

“Osmanlı Cumhuriyeti” seyirciyi padişah kavramı ile barıştırıyor. Zevk sefa içinde yüzen, hareminde gününü gün eden padişahın yerine; acı çeken, hüzünlü, yalnız bir padişah fotoğrafı çizerek. Gani Müjde kalemini ve vizörünü yaklaştırarak insan bir padişahla tanıştırıyor izleyiciyi.

Gizli Kemalist VII. Osman; boğazdaki Amerikan gemilerine bakarak, “keşke ilk geldiklerinde bir babayiğit çıkıp geldikleri gibi giderler deseydi” cümlesini bitiremeden salonda alkıştan bir kıyamet koptu. Bana göre ise filmin kült cümlesi “uçurtmalar rüzgar sayesinde yükselmezler, rüzgara karşı durduklarından yükselirler”di.

Tahtı torunu Arda Mehmet''e bırakırken sen kimin torunusun diye soruyor VII Osman. Arda Mehmet; Fatih''in, Yavuz''un, Kanuni''nin dedikten sonra ben senin torunun olmaktan da gurur duyuyorum dede diyor.

Osmanlı''yı bir bütün olarak görüp o bütünün torunu olmaktan gurur duyduğumuz an, ''yarım kalan imparatorluk'' tekrar canlanma şansı yakalayacak.

Bir film hayata ne kadar benzerse o kadar başarılıdır. “Osmanlı Cumhuriyeti” fena halde yaşadığımız hayata benziyor.