Sağlık sektöründeki tuz kamplaşması her türlü kamplaşmadan daha tehlikeli
04:00, 19/07/2026, Pazar • Yeni Şafak Haber Merkezi
Tuz konusunda üçlü bir kamplaşma var;
Birinci
kısım rafine edilen fabrika üretimi iyotlu tuzlar sağlığa zararlı, doğal tuz olan kaya tuzu yararlı diyor.İkinci kısım t
uzu hayatınızdan çıkarın, tuz sağlığa zararlı diyor.Üçüncü kısım ise r
afine edilmiş iyotlu tuz sağlık için yararlı diğerleri zararlı diyor.Bu üç farklı ve zıt görüş yüzünden vatandaş kime inanacağını bilmiyor çünkü kamplaşanların hepsi de sağlık uzmanı, hepsi de tanınmış, ün yapmış hoca ve profesör.
**
Biz hiç kamplaşmaya girmeden tuz konusunda az bilinen bilgilere göz atalım.
Önce bu ay içinde yapılan bir araştırma şirketinin verilerine bakalım.
Pediatrik Araştırmalar Derneği
(PEDAD), Temmuz 2026'da Türkiye'deki iyot eksikliği üzerine çarpıcı bir araştırmanın verilerini toplumla paylaştı. 1.444 anne ve bebek üzerinde yapılan bu geniş kapsamlı takibin sonuçlarına göre, Türkiye'de her 4 anneden 3'ünde (%74) ve her 2 yenidoğandan birinde (%50) iyot eksikliği tespit edildi.
Hamilelerin %74'ünde iyot eksikliği
, %23'ünde ise ağır iyot eksikliği saptandı.Yenidoğanların yaklaşık yarısında iyot eksikliği, %13'ünde ise ağır iyot eksikliği tespit edildi.
Kuzeydoğu Anadolu bölgesinde, Karadeniz kıyısı olmasına rağmen yenidoğan bebeklerin 3'te 1'inde ağır iyot eksikliği belirlendi.
Bu eksiklikler, annelerin evde iyotlu tuz kullanmasına rağmen ortaya çıktı; çünkü ekmek gibi ticari ürünlerde iyotlu tuz kullanılmıyor.
**
İyot nedir?
İyot tiroid bezlerinin sağlıklı çalışmasını sağlayan ve metabolizmayı, enerji üretimini, beyin ile sinir sistemi gelişimini düzenleyen hayati bir mineraldir.
Vücut tarafından üretilemez ve dışarıdan alınması zorunludur.
İyot eksikliğinin temel sebebi, vücudun iyotu kendisinin üretememesi ve bu mineralin dışarıdan besinler yoluyla yeterince alınamamasıdır.
Neden besinler yoluyla yeterli miktarda iyot alamıyoruz?
Çünkü kimyasal gübre ve ilaçlarla toprağı bozduğumuz için topraklar iyot yönünden fakir kaldı.
Toprakta iyot olmayınca bu otlarla beslenen hayvanların eti, sütü ve yumurtası da iyot barındırmıyor.
Sağlık sektöründeki uzmanlar tarafından sürekli iyotsuz tuz kullanımının önerilmesi ile kullanılan
kaya tuzu, gurme tuzlar
veya açıkta satılan tuzlar genellikle iyot içermiyor
veya iyot uçup gidiyor.**
İyot eksikliğinin çocuklar üzerindeki etkileri neler?
Ağır iyot eksikliği, çocukların
IQ düzeyini
akranlarına göre en az 13,5 puan düşürebiliyor.Bebeklerde ciddi ve kalıcı
beyin hasarlarına
yol açabiliyorGizli kalan bu eksiklik, çocukların
odaklanma
sürelerini kısaltarak okul başarılarını doğrudan düşürüyor.Tiroid hormonlarının sentezlenmesini engelleyerek
fiziksel büyümeyi ve diş gelişimini
geciktiriyor.O yüzden
hamilelik
planlayan veya hamile olan kadınların idrarda iyot testi yaptırması öneriliyor.Hamile kadınlarda ve bebeklerde iyot eksikliği bu kadar yüksekse herkeste iyot eksikliği var demektir.
Çünkü kullandığımız hazır gıdalar, tarla ürünleri ve sebze meyvelerde iyot yok.
Evlerde kullandığımız tuz da kaya tuzu ise herkeste ciddi bir iyot eksikliği var demektir.
**
Türk Gıda Kodeksi Tuz Tebliği'ne göre, hazır gıda üretiminde kullanılan bu sanayi tuzlarına iyot ekleme zorunluluğu yok. Bu nedenle
ambalajlı ürünlerin neredeyse tamamında iyotsuz rafine tuz yer alır.
Tuzdaki iyotu korumak zor ve maliyetli olduğu için ekmek ve unlu gıdalarda
kraker, bisküvi, cips, peynir, tereyağı, sucuk, salam, sosis, konserveler, hazır çorbalar, salçalar ve turşularda iyotsuz tuz kullanılıyor.
**
2026 yılı sonuçlarına göre Türkiye'de kişi başı günlük tuz tüketimi 10,2 gram. Pek çok Avrupa ülkesinde günlük tuz tüketimi 8-11 gram arasında değişiyor.
Türkiye’de tuz tüketimi iddia edildiği gibi çok değil, AB ortalamasına uyuyor.
Ancak tükettiğimiz tuz ne kadar sağlıklı?
O konu tartışmalı.
**
Almanya'da hazır gıdaların yalnızca %9'unda, İsviçre'de ise %34'ünde
iyotlu tuz kullanılıyor.Hollanda ve Belçika’da ekmek ve fırın ürünleri endüstrisinde iyotlu tuz kullanımı %80'in üzerinde.
Ermenistan, Belarus, Gürcistan ve Moldova’da gıda endüstrisinde zorunlu iyotlu tuz politikaları sayesinde halkın iyot statüsü korunuyor.
**
Oluşturulan hakim algı şu
; En sağlıklı tuz kaya tuzu ve tuz tüketimimiz yüksek.Gerçek ise şu
; Tuz tüketimimiz AB ortalamasına uygun. Türk halkında eksik ve fazla olan tuz değil, iyot.
Küresel sermaye tarafında yer alan birileri dünyada
iyot
eksikliğini artırmak için ciddi bir çaba gösteriyor sanki.Zeka geriliği olan
aptallaştırılmış
bir dünyayı daha rahat yönetebileceklerini mi düşünüyorlar acaba?