Maaşımız yoksul gibi, vergimiz zengin gibi

Ülkemiz, toplumun bir kesiminin ilk 10 ekonomi arasında, bir kesiminin ilk 20 ekonomi arasında, bir bölümünün ilk 30’da, bir bölümünün ise ilk 50’de konumlanabileceği bir gelir kompozisyonuna sahiptir.

Kişibaşı gelirimiz satın alma gücü paritesine göre 37 bin dolar (yaklaşık 1.8 milyon TL), cari rakamlarla ise 20 bin dolardır (yaklaşık 1 milyon lira).

Türk-İş verilerine göre dört kişilik bir ailenin yoksulluk sınırı aylık 121.786 TL, açlık sınırı 37.388 TL ve tek bir kişinin aylık yaşama maliyeti 48.305 TL’dir.

Gelir vergisi matrah dilimlerimiz ise 190 bine kadar (%15), 400 bine kadar (%20), 1 buçuk milyona kadar (%27), 5 milyon 300 bine kadar (%35) ve üzeri şeklindedir (%40).

Asgari ücret şükür ki vergiden muaf bırakılmıştır. Asgari ücretin üzerinde maaş alan ücretliler için de gelirlerinin asgari ücret kadarki kısmı vergiden muaf tutulmuştur. Bunlar önceki ekonomi yönetimi döneminde olmuştur. Bugünkü ekonomi yönetimi de değiştirmemiştir.

Bu yönüyle güzel.

Bir hesap yapılsa çok vergi alınmıyor sonucuna da varılır. Fakat sonuçtan bağımsız olarak mantık hatamız var.

NE YAPMALI?

Rakamlar abuk. Devletin ihtiyacına göre şekilleniyor. Yeniden değerleme oranı ölçüsündeki güncelleme mantığı terk edilmiş durumda. İlk baştaki gelir ortalamaları ve asgari geçim bağıntısı kopmuş.

Eldeki verilere göre aylık 37 bin TL’nin altı zaten vergiden muaf olmalıdır (yıllık 444 bin), 48 bini geçmeyene de bence hiç dokunmamalıdır (yıllık 576 bin), 121 bine kadar da hatta ailelere ilişilmemelidir (yıllık 1 milyon 450 bin). En azından 20 bin dolar bir kriter olarak anlamlı olabilir.

Yapay zekâ geliyor. İş kaybı olması muhakkak. Topluma kendine hazırlaması için alan açmak lazım. Rekabet kurmak istediğimiz ülkelere göre vergi koşullarımız çok acımasız.

ABD-FRANSA-ALMANYA

ABD’de 16 bin dolar, Fransa’da 11 bin Euro, Almanya’da 12 bin Euro istisna; sonra sırasıyla %10-11-14’ten başlıyor gelir vergisi oranları. Biz de 4 bin dolar istisna; sonra %15’ten başlıyor.

ABD’de 50 bin dolar hala %22’de kalıyor. Almanya’da 70 bin Euro’ya kadar kademe kademe gelip %42’ye çıkıyor. Fransa’da 30 bin Eur’dan sonra dilim değişiyor ve gelir vergisi oranı 84 bin Euro’ya kadar %30 olarak uygulanıyor.

Gelirimize hep işçilik ücreti rekabetinden bakıyoruz. Biraz da başka açılardan bakmak lazım… Ucuz işgücü ülkelerinin gelir vergisi koşulları şaşırtıcı bir tablo çıkarıyor karşımıza.

HİNDİSTAN-ÇİN-MISIR

Hindistan 4 bin doları istisna tutuyor, 8 bin dolara kadar %5, 12 bin dolara kadar %10, 16 bin dolara %15 uyguluyor. 25 bin dolara kadar artarak geliyor, üzeri %30 sabit.

Çin, 5 bin dolara kadar %3, 21 bin dolara kadar %10, 44 bine kadar %20 şeklinde gidiyor.

Mısır 700 dolara kadar istisna sonra kademeli çıkarak 23 bin dolar üzerinde %27,5 oranı sabit uyguluyor.

HASILI

Bu tabloda bizi şaşırtan şu;

maaşlarımızın yoksul ülkeler gibi olması isteniyor ama vergiler zengin ülkelerden ağır.

Üstüne bir de ağır dolaylı vergilerin bindiğini hesaba katmadan.

Bir de birçok ülkelerin aile tarifelerinin kolaylaştırıcılığını hesaba katmadan.

Bu yazıda birçok veri yazdığım için okuyucularım beni bağışlasın. Ancak konunun izahı böyle daha kolay oldu.

Bu konuda önerisi olan da var. Ancak ortaya konan dilim matrahı rakamları gene afaki. Toplumun gelir ve yaşam vasatlarını esas alan somut göstergeler üzerinden konu ele alınmalı.

ORTA VADELİ PROGRAM (OVP) VE EKONOMİK GÜVENLİK

Bir başka konu daha var değinmek istediğim. OVP’de ilk defa bir başlık açıldı; ekonomik güvenlik.

Dünya bu konuda epey ileri gitti. Ekonomik güç ve güvenlik çalışmalarını jeoekonomi başlığı altında topladı.

Biz de jeofinans kısmı hayli zayıf kalsa da çok şey yapıyoruz. Koridor, ağ, ödeme sistemi gibi neredeyse her başlıkta yaptıklarımız var, hazırlandıklarımız da...

Geçtiğimiz günlerde Sn Mehmet Ali Akben’den TROY’un hikayesini ve hangi zorluklarla karşılaşıldığını dinledim. İnsan gerçekten çözümün ortadalığı ve kolaylığı karşısındaki kayıtsızlığımıza hayıflanır.

TROY hamlesi, daha t gününde Visa ve Mastercard’ın Türkiye’den tahsilatlarını 500 milyon dolar indirmelerine yetmiş.

Sn Cumhurbaşkanının iradesi olmasa asla oluşamayacak bir ilk netice.

Sanırım bizim tek eksiğimiz dünyada kurulan bağlamları bilmemek ya da kulağımızı kapatmak. Yapıp edegeldiklerimizi jeoekonomi başlığı altında bir toplamaya kalksak kavrayış gelişecek ve sonuca daha da yakınlaşacağız.