Milyonlarca çalışanı ilgilendiriyor: Bu meslekler erken emekli olabiliyor

İŞVERENE PARA CEZASI UYGULANIYOR

Hürriyet'ten Hazal Ateş'in haberine göre; Meslek kodu, fiilen yapılan mesleklerin "Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması" kodlarına uygun SGK'ya bildirilmesi anlamına geliyor. Böylece yüksek maaşı hak eden meslek sahibi bireylerin asgari ücret üzerinden bildirimi önleniyor. Sigortalı işe giriş ve ayrılış bildirgesi, aylık prim, hizmet belgesi düzenlenirken çalışanın meslek kodunun yanlış, eksik, hatalı girilmesi halinde işverene idari para cezası uygulanıyor.

ERKEN EMEKLİLİKTE YIPRANMA PAYI

Erken emeklilikte yıpranma payı büyük önem taşıyor. Çalıştığınız iş SGK'ya göre yıpranma hakkı olan bir meslek sınıfındaysa erken emeklilik mümkün. Bu nedenle meslek kodlarının doğru girilmesi büyük önem taşıyor. Çünkü bu kodlar bazı mesleklere erken emeklilik yolunu açıyor.

Röntgen teknisyeninden çimento sektörüne kadar 45 iş kolunda çalışanların yıpranma hakkı dikkate alındığında meslek kodlarının doğru bildirimi erken emeklilik kapısı açıyor.

Hem çalışan hem işveren açısından büyük önem taşıyan meslek kodlarına yönelik merak edilen soruların yanıtları şöyle:

MESLEK KODU UYGULAMASI NEDİR?

İşverenlerin çalıştırdığı sigortalıyı yaptığı mesleğin kodlarına uygun olarak SGK'ya bildirimini esas alıyor. İşveren, personel alırken gerekli bilgilere meslek kodunu ekleyerek Kurum'a bildirmekle yükümlü bulunuyor. Ücretlerin eksik bildirimi kayıt dışılığın en önemli ayaklarından birini oluşturuyor. Bu uygulamayla meslek-ücret ilişkisi kurularak çalışanların ücretlerinin doğru bildirimi amaçlanıyor

BU KODLAR İŞÇİ VE İŞVEREN AÇISINDAN NE İŞE YARIYOR?

Meslek kodu hem çalışanın hakkını korumak hem de şirketin yasalara uygunluğunu denetlemeyi amaçlıyor. Meslek kodu uygulamasının hedeflerinden biri, yüksek maaşı hak eden meslek sahibi bireylerin Kurum'a asgari ücret üzerinden bildirilmesini önlemek ve çalışanın hak ettiği ücreti almasını sağlamaktır. Aynı zamanda işçi alımlarında zorunlu tutulmasının asıl amacı, kayıt dışıyı önlemektir.

MESLEK KODU PRİMİ, EMEKLİLİK SÜRESİNİ NASIL ETKİLİYOR?

Emeklilik zamanını etkileyen detaylardan biri de yıpranma hakkıdır. Bazı meslekler psikolojik zorluklar, fiziki ağırlıklarıyla diğerlerinden ayrılıyor. Bu mesleklerde çalışanların yıpranmaya bağlı olarak emeklilik süresi de kısa oluyor. Eğer çalışılan iş SGK'ya göre yıpranma hakkı olan bir meslek grubundaysa daha kısa sürede emekli olabiliyor. Dolayısıyla kodun yanlış bildirimi emekliliği geciktiriyor.

EMEKLİLİK SÜRESİNİN KISALMASI DIŞINDA FAYDALARI VAR MI?

Emeklilik süresinin kısalması dışında devlet, zorlayıcı işlerde çalışanlara çeşitli destek, teşvikler sağlıyor. Örneğin, madencilik sektörüne bir dizi hibe desteği sağlanıyor. Kamuda belirlenen çerçeveye göre yıpratıcı işlerde çalışan kamu ve işçilere "yıpranma payı" adı altında nakit yardımı da yapılıyor.

FİİLİ HİZMET SÜRESİ ZAMMINDAN HANGİ MESLEK GRUPLARI YARARLANABİLİYOR?

Sağlık açısından tehlikeli malzemelerin kullanıldığı fabrikaların çalışanları başta olmak üzere yaklaşık 45 meslek grubu için fiili hizmet süresi zammı bulunuyor. Daha fazla yıpranmaya maruz kalanlara hızlı emekli olmanın yolunu açan bu uygulama ile erken emeklilik mümkün. Bu meslek kollarından bazıları şöyle sıralanıyor...

Demir-Çelik

Alüminyum

Döküm ve Asit

Çimento ve Kok

Cıva

Cam

Arsenik ve Kurşun

ÇALIŞANIN BAŞKA BİR MESLEK KODUYLA BİLDİRİMİ HAK KAYBINA YOL AÇAR MI?

Çalışan gerçek prime esas kazancı, ücreti brütü üzerinden Kurum'a bildiriliyorsa normalde bir hak kaybına yol açmaz. Ancak, fiili hizmet süresi zammı (yıpranma payı) verilen işlerde çalışanlar için hak kaybına yol açar. Çünkü bu işlerde çalışan kişi gerçek ücreti üzerinden Kurum'a bildirilse dahi fiili hizmet süresi zammından yararlanacak meslek kodlarından bildirilmeyenler yıpranma payından yararlanamaz.

HATALI MESLEK KODU NASIL DÜZELTİLİR?

Hatalı giriş durumunda sigortalı işe giriş ekranında bulunan güncelleme butonu kullanılarak hatalı kod yerine doğru meslek kodu seçilerek güncelleme yapılabilir. Düzeltme yapıldıktan sonra, muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde doğru meslek kodunun yer alması gerekiyor.

KODLARI GERÇEĞE AYKIRI BİLDİREN İŞVERENE YÖNELİK YAPTIRIM VAR MI?

Meslek kodunun aylık prim ve hizmet belgelerinde bildirimi zorunlu olup, gerçeğe aykırı bildirim durumunda idari para cezası uygulanıyor. Toplamda aylık asgari ücreti geçmemek üzere, meslek adı ve kodu gerçeğe aykırı bildiren sigortalı başına asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanıyor.

MESLEK KODU İLE MESLEKİ EMEKLİLİK AYNI KAPSAMDA MI DEĞERLENDİRİLMELİ?

2023'e kadar tamamlayıcı emeklilik sistemine geçilmesi hedefleniyor. Türkiye'de madencilik, kimya, demir-çelik, çimento gibi yıpranma payı yüksek sektörlere yönelik hem çalışan hem işverenin ortaklaşa primlere katılacağı bir mesleki emeklilik sistemi planlanıyor. Meslek kodu ise fiilen yapılan meslek için verilen kodlara deniyor.

GERÇEK ÜCRET YERİNE DÜŞÜK ÜCRETTEN SİGORTALI GÖSTERİLENLER NE YAPABİLİR?

Birinci adımda işverenden düzeltme talep edilebilir. İşverenin düzeltme yapmaması durumunda, işyerinin bağlı odluğu SGK Müdürlüğü veya ALO 170'e şikayette bulunulabilir, iş mahkemesinde dava açabilirler. Bu konuda arabulucuya ise başvuru yapılamaz, çünkü arabulucunun görev ve yetki alanına giren bir konu değildir.