Ormanlık alanlarda artan bir tehdit sessizce yayılıyor: Çam kese böcekleri. Soğuk aylarda sessiz kalan bu canlılar, havaların ısınmasıyla birlikte ağaçlar üzerinde konvoylar oluşturarak ortaya çıkmaya başladı. Görüntüleri sosyal medyada endişeyle paylaşılırken, uzmanlar hem bitki örtüsüne hem de insan sağlığına zarar verdiklerine dikkat çekiyor. Peki bu yıl neden bu kadar çoğaldılar?
Kış ayları boyunca tırtıl evresinde yaşıyor, tren vagonları gibi uç uca dizilerek ilerliyor ve sağlam ağaçları bile zayıf düşürüyorlar. Üstelik yalnızca bitkilere zarar vermekle kalmıyor, insan ve hayvan sağlığını da ciddi şekilde tehdit ediyorlar. İlk bakışta masum görünen bu canlıların solunumu da zorlaştırdığını söyleyen Prof. Dr. Mustafa Avcı, "Yoğun temas söz konusu olduğunda yapılması gereken hastaneye başvurmak" diyor.
Milliyet’te yer alan habere göre; Bugünlerde Türkiye’nin hemen her ilinde çam kese böceklerinin konvoy halinde yürüdükleri görünürken, özellikle bazı illerde istilası yaşanıyor. Öyle ki sosyal medyada yayılan videolar ufak çapta korku bile yaratmış durumda. Çam ağaçlarına yuva yapan tırtılların yayılmasını engellemek isteyenler yetkililer de bu konuda yoğun mesai harcıyor. Çünkü böcekler sağlam ve sağlıklı ağaçları zayıf düşüren önemli bir orman zararlısı olarak görülüyor. Üstelik söz konusu bu böcekler sadece bitkilere zarar vermekle kalmıyor, insan ve hayvanların sağlığını da tehdit ediyorlar. Peki ama bu böcekleri neden bu yıl ve bugünlerde daha fazla görmeye başladık? Korkmalı mıyız?
Çam kese böceğinin kış ayları boyunca tırtıl döneminde yaşadığını ve ağaçların iğne yapraklarıyla beslendiğini söyleyen Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Orman Mühendisliği Bölümü'nden Prof. Dr. Mustafa Avcı, “Biyolojisi gereği olgunlaşan tırtıllar nisan ve mayıs ayları boyunca bir sonraki hayat evresi olan pupa dönemini geçirmek üzere toprağa girerler ve bu genellikle gündüz saatlerinde gerçekleşir. Normalde tırtıllar gece beslendiği için insanlar tarafından pek dikkati çekmez. Bu durum sadece bu yıla özgü olmayıp her yıl gerçekleşir. Ancak bir yerde böceğin popülasyonu her yıl görünür miktarda yoğun olmadığı için bazı yıllar popülasyonun yükselmesine bağlı olarak dikkat çekici miktarda yüksek olur” dedi.
“Şimdilerde görülmesinin sebebi böceğin doğal biyolojik döngüsünün gereğidir. En geç mayıs ayının ikinci yarısında bu toprağa inişler bitecek ve bir sonraki yıla kadar görülmeyecek. Tırtıllar ciddi miktarda alerjen kıllara sahip olduğu için temas halinde önemli rahatsızlığa sebep olur. Bu böceklerin olduğu ağaçların altında piknik yapıldığı durumda böceğe temas edilmese bile tepeden dökülen kıllar insanlara zarar verir. Bu zarar evcil hayvanlarda da bazen ciddi boyutlara ulaşabilir. İnsanlarda nadir vakalar olsa da ölümcül olabiliyor. Bu nedenle kesinlikte tırtıllara temas edilmemeli. Tırtılların çam ağacı bulunan bir evin bahçesinde görülmesi durumunda tırtılların geçtiği yerin süpürülmesi, kılların havaya karışmasına ve nefes yoluna ulaşmasına sebep olabilir.” - Prof. Dr. Mustafa Avcı
KIŞIN TIRTIL, YAZIN KELEBEKLER
Çam kese böceklerinin ağaçlardan yere inmesinin sebebinin toprakta pupa dönemini geçirmek amacıyla olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Mustafa Avcı, “Pupa dönemini tamamladıktan sonra ağustos-eylül aylarında topraktaki pupalardan kelebekler çıkar ve çiftleşmenin ardından çam ağaçlarının iğne yapraklarına yumurtalarını bırakırlar. Bunların kelebeklerini birçok kelebek türü gibi etrafta uçuşurken görmeyiz. Böceğin zararı sadece tırtıl dönemindedir” diyerek diğer dönemlerde gerek ağaçlara gerekse insanlara bir zararının olmadığına dikkat çekti.
EN FAZLA AKDENİZ VE EGE BÖLGELERİNDE GÖRÜLÜYOR
Böceklerin ülkemizde çok yaygın olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Avcı, “Orman Genel Müdürlüğü tarafından yapılan orman zararlılarıyla mücadele çalışmaları yıllara göre değişmekle birlikte, yüzde 35-45’ini oluşturuyor. Ülkemizde en fazla Akdeniz ve Ege bölgelerinde görülürken, Marmara, İç Anadolu ve Batı Karadeniz bölgelerinde daha az rastlanıyor. Aynı yerde her zaman yoğun bir popülasyon olmuyor. İklim koşulları ve böceğin diğer doğal düşmanlarının etkinliğine göre popülasyon dalgalı bir seyir izliyor” bilgilerini paylaştı.
'YOĞUN TEMAS VARSA HASTANEYE BAŞVURUN'
“İnsanlar ve hayvanlara alerjik etki yaratarak zarar verir” diyen Prof. Dr. Mustafa Avcı, “Bilhassa deride alerjik rahatsızlıklar söz konusu olur. Ülkemizde kızılçam ve karaçam ağaçlarında daha çok görülür. İnsanların zarar görmemesi için özellikle tırtıllara temastan kaçınmaları gerekir. Orman alanlarındaki mücadele gerekli görüldüğünde orman idaresi tarafından zaten yapılıyor. Ancak konut bahçesi ve park alanlarda mücadelesi insan sağlığı açısından daha önemli” uyarısında bulundu.
“Bir temas halinde rahatsızlık temas derecesiyle ilgilidir. En hafif düzeyde olduğunda kaşıntı ve kızarıklara sebep olur. Ancak durum daha ciddiyse ki bazı alerjene dayanıksız insanlara gelişebilecek semptomlar görülmesi halinde sağlık kurumuna gidilmelidir. Çünkü solunum üzerinde de sıkıntı yaratabilir.” - Prof. Dr. Mustafa Avcı
PEK ÇOK MÜCADELE YÖNTEMİ VAR
Kese böcekleriyle mekanik (yumurtaların ve keselerin toplanması), kimyasal (tırtıl döneminde ilaçlama), biyolojik (avcı böcek salımı, bakteri ile tırtılların öldürülmesi) ve biyoteknik (ergin kelebeklerin feromon ile yakalanması) gibi yöntemlerle mücadelesi yapıldığını söyleyen Prof. Dr. Mustafa Avcı, “En yaygın ve kolay yöntemin sonbahar, en geç kış başında henüz küçük tırtılların bulunduğu keselerin elle veya uzun saplı makaslarla toplanıp imha edilmesi olduğunu söyledi.
