Bağ-Kur prim indirimi için gözler yeniden Meclis’te. Küçük esnaf ve çiftçilere 5 yıl erken emeklilik imkânı sağlayacak düzenlemenin yakında TBMM gündemine gelmesi bekleniyor. 9.000 gün prim şartının 7.200'e düşürülmesiyle, yaklaşık 1 milyon kişi emeklilik hakkına daha erken kavuşabilecek.
2008’de gerçekleştirilen sosyal güvenlik reformuyla SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı tek çatı altında SGK bünyesinde toplandı. Ancak bu üç sistem arasında norm ve standart birliği tam anlamıyla sağlanamadı. Emeklilik şartları, prim gün sayıları ve maaş hesaplamaları kurumlara göre hâlâ farklılık gösteriyor.
Prim şartları nasıl belirleniyor?
SSK'da 1999 öncesi için prim şartı 5.000 ile 5.975 gün arasında değişirken bu tarihten sonra 7 bin güne 2008'den sonra ise kadın erkek tüm çalışanlarda 7.200 güne çıkıyor. Emekli Sandığı'nda ise kadınlar 7.200 gün (20 yıl) erkekler ise 9 bin gün (25 yıl) prim ödüyor. Bağ-Kur'lular için ise prim şartları 1999 öncesinde kadınlarda 7.200 gün erkeklerde 9 bin gün, sonrasında ise hem kadın hem erkeklerde 9 bin gün olarak uygulanıyor.
Farklı kurumlarda çalışan ne yapacak?
Üç kurumdan ayrı ayrı çalışması olanlar için hangi kurumdan emekli olacağı son 7 yıllık sigortalılık süresine bakılarak belirleniyor. Son 7 yıllık sigortalılık süresinde hangi kurum daha fazla ise yani 3.5 yıl (1.261 gün) nereden prim yatırılmış ise o kurumun şartlarında emeklilik işlemi yapılıyor. 1 Ekim 2008 sonrasında tüm çalışma hayatında fazla yatırılan primlere bakılıyor.
Gündemdeki değişiklik nasıl olacak?
İlk etapta 1 milyon küçük esnaf ve çiftçiyi ilgilendiren uygulamada Bağ-Kur'luların prim şartı 9 bin günden 7.200 güne inecek. Böylece 5 yıl erken emeklilik yolu açılacak.
İhya ile tamamlanabilecek mi?
Daha önce Bağ-Kur'lu olarak çalışmış ancak borcunu ödemediği için primleri dondurulmuş ve borcu silinmiş olanlar eğer eksik günleri varsa ihya yolu ile bu dondurulan primleri satın alabilecek.
Kimler yararlanacak?
Düzenleme ilk etapta basit usulde vergilendirilen, bakkal, kasap, terzi, berber gibi 10 kişi ve altında işçi çalıştıran küçük esnafın yararlanacağı şeklinde açıklanmıştı. Bunlara çiftçi Bağ-Kur'u olanlar da katılacak. Ancak kapsam düzenleme hazırlandıktan sonra kesinleşecek.
Yaş şartı ortadan kalkacak mı?
7.200 prim gününü tamamlayanlar sigortalılık başlangıç tarihine göre belirlenen yaşı sağlıyorsa emekli olabilecek. Ancak primi dolsa da yaşı beklemek gerekecek. 01.05.2008 sonrası sigortalılığı başlayanlar için ise yine 9 bin gün şartı ve kadınlarda 58 erkeklerde 60 yaş ile başlayan ve 65'e kadar kademeli olarak artan emeklilik yaşının tamamlanması gerekiyor.
Erken emeklilik olacak mı?
Yapılacak 1.800 günlük indirim ile Bağ-Kur'lular 7.200 gün ile emekli olabilecek. Tabii, yine kadınlarda 58 erkeklerde 60 olan yaş şartının da tamamlanması gerekecek. Dolayısıyla yaş şartını tamamlamış bir Bağ-Kur'lu 5 yıl daha beklemeden ve 5 yıl fazla prim ödemeden erken emekli olabilecek.
EYT'liler yararlanabilecek mi?
Yasanın kapsamı henüz net değil. Ancak kapsam belli olduktan sonra hak sahibi Bağ-Kur'luların ilk sigortalı oldukları tarih 8 Eylül 1999 öncesinde ise, yani EYT'liler ise 9 bin günü beklemeden 7.200 günle emekli olacaklar. Böylece yaş şartı olmadan 5 yıl erken emekli olmuş olacaklar.
Son 7 yıl kuralı değişir mi?
Gelecek uygulama sadece belli bir kesimi ilgilendiren prim düşüşü olarak görülüyor. Bu yüzden farklı kurumlarda çalışması olanlar için geçerli son 7 yıldaki 3.5 yıl çalışılan kurum kuralında bir değişiklik olmayacak.
Başvuru gerekecek mi?
Söz konusu düzenleme hak sahipleri ile ilgili kapsamı ve tarifi de yapacak. Bunun için bir başvuruya ihtiyaç olmayacağı görülüyor. Prim gün sayıları otomatik olarak düşeceği için 7.200 güne ulaşan için şartlar tamamlanmış olacak. Ancak emekli olabilmek için yaş şartını da tamamladıktan sonra başvuru şartı bulunuyor.
