Sosyal medya, her geçen gün yeni bir akıma ev sahipliği yaparken, son dönemde dikkatleri üzerine çeken 'aksiyon figürü akımı' adeta dijital dünyayı sardı. Eğlenceli ve renkli görsellerle şekillenen bu ilgi çekici trend, başlangıçta masum ve eğlenceli görünse de ardında ciddi güvenlik tehditleri barındırıyor. Öyle ki, kullanıcıların estetik bir eğlence olarak gördükleri bu akım kişisel verilerimizi ciddi bir risk altına sokuyor. Peki, bu trendin arkasında neler yatıyor? İşte dikkat edilmesi gereken 5 kritik nokta.
AKSİYON FİGÜRU: GÜVENLİK SORUNU
Estetik ve eğlenceli görünen "aksiyon figürü" akımı, özellikle sosyal medya kullanıcılarını adeta büyülüyor. Ancak uzmanlara göre bu sevimli görseller, dijital dünyada ciddi bir güvenlik sorununun habercisi olabilir.
Son dönemde birçok kullanıcı, yapay zekâ destekli mobil uygulamalar aracılığıyla kendini bir aksiyon figürüne dönüştürerek paylaşım yapıyor. Remini, Lensa AI, Picsart AI ve Photoleap gibi uygulamalar sayesinde oluşturulan bu figürler, görsel estetik açısından etkileyici olsa da, arka planda kişisel veri güvenliğine ilişkin soru işaretleri yaratıyor.
"Veriler işlendi sanılıyor ama aslında saklanıyor olabilir"
Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Ali Murat Kırık, Hürriyet'te yer alan habere göre; bu uygulamaların çoğunlukla yüz fotoğrafı, yaş, cinsiyet gibi özel verileri talep ettiğine dikkat çekerek şunları söylüyor:
“Bazı uygulamalar, veriler işlendiğinde otomatik olarak siliniyor izlenimi verse de, aslında çoğu kez bu bilgiler bulut tabanlı sunucularda tutuluyor. Kullanıcılar, hizmet şartlarını okumasalar da verilerinin uzun süreli saklanmasına onay vermiş oluyor.”
"Yüz verisiyle sahte kimlik üretilebilir"
Kırık, özellikle yüz görsellerinin dijital dolandırıcılık için son derece tehlikeli olduğunu vurguluyor. “Yüz, biyometrik bir veridir ve kimlik doğrulamada sıkça kullanılır. Yapay zekâ ile üretilmiş portreler, deepfake videolarla birleştirildiğinde kimlik sahtekârlığına zemin hazırlar. Sosyal medyada bu tür görselleri paylaşmak, kötü niyetli kişiler için adeta bir veri bankası oluşturur.”
Dünyadan örnekler: Çin, Hindistan ve Türkiye
Bu tehlike yalnızca teorik değil. Çin’de, sosyal medyada paylaşılan yüz görselleriyle banka hesapları açıldığı; Hindistan’da ise yapay zekâ uygulamasına yüklenen bir yüz görselinin izinsiz şekilde müstehcen içeriklerde kullanıldığı biliniyor. Türkiye’de de dolandırıcılık şikayetlerinde yapay zekâ destekli sahte profil fotoğraflarının kullanımı artış gösteriyor.
Yüzünüz, bir yapay zekâ algoritmasını eğitebilir
Stanford Üniversitesi’nden gizlilik uzmanı Jennifer King ise bu görsellerin sadece dolandırıcılık değil, yapay zekâ eğitimi için de kullanılabileceğini belirtiyor. Prof. Dr. Kırık da bu uyarıyı destekliyor:
“Kullanıcılar, izin verdiklerinin farkında olmadan verilerini büyük veri setlerine katkı olarak sunuyor. Bu figürler, gelecekte yüz tanıma teknolojileri ya da güvenlik yazılımlarında eğitim verisi olarak kullanılabilir.”
Ne yapılmalı? 5 Kritik Önlem
Uzmanlar, bu tür uygulamaları kullanırken dikkat edilmesi gereken beş temel noktaya işaret ediyor:
- Verilerin nerede ve ne kadar süreyle saklandığını kontrol edin.
- Üçüncü taraflarla paylaşım yapılıp yapılmadığını araştırın.
- Mümkünse yüksek çözünürlüklü fotoğraflar yerine filtreli ya da bulanık görseller kullanın.
- Uygulamaya yalnızca temel erişim izinleri verin.
- Telefon galerinize tam erişim yetkisi tanımayın.
- Yasal boşluklar ciddi risk yaratıyor
Hukuki açıdan bakıldığında ise tablo henüz tatmin edici değil. Avrupa Birliği, Dijital Hizmetler Yasası ve Yapay Zeka Yasası gibi bazı adımlar atsa da, çoğu ülkede bu alandaki düzenlemeler hâlâ yetersiz. Türkiye'de Kişisel Verileri Koruma Kanunu (KVKK) bazı temel güvenceler sunsa da mobil uygulamalara yönelik denetim mekanizmalarının gelişmeye açık olduğu görülüyor.
Marka logoları da sorun olabilir
Hukukçular ayrıca kullanıcıları, aksiyon figürlerinde ticari markalara ait logoları kullanma konusunda uyarıyor. ABD merkezli avukat Charles Gallagher, “Mattel gibi markalar telif haklarını koruma konusunda son derece hassas. Barbie logosu gibi ticari sembollerin kişisel içeriklerde izinsiz kullanılması hukuki yaptırımlara neden olabilir” diyor.
