Türkiye ekonomisinin ithal girdi ve enerjiye olan bağımlılığı nedeniylecari açığın sürekliliği 2000’lerden sonradaha belirgin bir sorun haline geldi.2009 yılı yani küresel ekonomik krizin yaşandığı yıl hariç tutulacak olunursa, 2003 yılından beri ekonomik büyümeye yüksek cari açığın eşlik ettiğini görüyoruz.Yüksek cari açık sorunu nedeniyle Türkiye, dönem dönemcari açık ile ekonomik büyüme arasında farklı politika tercihleri yapmak zorunda kaldı.YÜKSEK CARİ AÇIK - YÜKSEK EKONOMİK BÜYÜME POLİTİKASITürkiye,
Türkiye ekonomisinin ithal girdi ve enerjiye olan bağımlılığı nedeniyle
cari açığın sürekliliği 2000’lerden sonra
daha belirgin bir sorun haline geldi.
2009 yılı yani küresel ekonomik krizin yaşandığı yıl hariç tutulacak olunursa, 2003 yılından beri ekonomik büyümeye yüksek cari açığın eşlik ettiğini görüyoruz.
Yüksek cari açık sorunu nedeniyle Türkiye, dönem dönem
cari açık ile ekonomik büyüme arasında farklı politika tercihleri yapmak zorunda kaldı.
YÜKSEK CARİ AÇIK - YÜKSEK EKONOMİK BÜYÜME POLİTİKASI
Türkiye, ekonomik büyümede gaza basarken üretim yapısı gereği yüksek cari açığa mecbur kaldı. Cari açığın
finansmanı kolay olduğunda ya da uluslararası finansa erişimde
sorun olmadığı dönemlerde, yüksek cari açık problem olmadı.
Hatta bu politika ile gerçekleşen yüksek ekonomik büyüme,
beraberinde yüksek istihdam ve ekonomik aktivitede artışı getirdiğinden tercih edilen bir politika haline gelmişti.
Ancak
dış finansman koşulları kötüleştiğinde ya da küresel piyasalarda faizler arttığında, yüksek cari açık ve yüksek ekonomik büyüme tercihinin sürdürülebilir bir seçenek
olmadığı görüldü. Bu sorun nedeniyle cari açığın düşürülmesi ve ekonomik büyümede frene basılması zorunlu bir politika oldu.
DÜŞÜK CARİ AÇIK - DÜŞÜK EKONOMİK BÜYÜME POLİTİKASI
Ekonomide yüksek dışa bağımlılık oranı ve dış finansmanda ortaya çıkan zorluklar, düşük
cari açık ve düşük ekonomik büyüme
tercihini elzem bir hale getirdi.
Ekonomik büyüme ithalata yüksek oranda bağımlı olduğu için ithalat düşürülüp ekonomik büyüme yavaşlatıldığında hem
cari açık düşürülmüş oluyor hem de dış finansman ihtiyacı azalıyor.
Dolayısıyla ekonomik koşulların zorlaştığı dönemde
dış finansman ihtiyacını azaltmak önemli bir çıkış yolu haline gelmektedir.
Cari açığın yüksek seviyelere ulaştığı 2010 sonrası dönemde,
küresel ekonomik kriz sonrası dış finansman koşullarının zorlaşacağı beklentisiyle
Türkiye’de cari açığı düşürmeye yönelik ekonomi politikaları hayata geçirildi.
Bu durum geçici de olsa cari açığı düşürdü.
2011 yılında yaklaşık yüzde 10’a varan oldukça yüksek cari açık-GSYH oranı nedeniyle, 2012 yılında düşük büyümeye tercihine geçildi.
Tabi Türkiye, 2012 yılında yüksek ekonomik büyümeden vazgeçip cari açığı azaltsa da cari açık genel bir trend olmaya devam etti.
Bu kapsamda 2018 yılında da yüksek cari açığın ve dolayısıyla dış finansman ihtiyacının tetiklediği kur artışı nedeniyle uygulamaya konulan
Yeni Ekonomi Programı’nın temel önceliği cari açığın düşürülmesi oldu.
YENİ POLİTİKA: CARİ AÇIKSIZ-DÜŞÜK
BÜYÜME POLİTİKASI
Açıkçası, cari açık olmadan ekonomik büyümenin sağlanması
hem de bu büyümenin sürdürülebilir olması şüphesiz en çok tercih edilen seçenektir.
2019 yılının ilk 3 aylık döneminde cari açığın çok düşük seviyelere inmesi,
cari açığın olmadığı ya da çok düşük olduğu bir döneme doğru gidişi işaret ediyor.
2019 yılı 1.çeyrek döneminde ekonomik büyümede gerçekleşen yüzde 2.6 oranındaki daralma ve içinde bulunduğumuz ikinci çeyrek döneminde öngörülen düşük ekonomik büyüme nedeniyle,
yılın son iki çeyreği ve yılın tamamı için cari açıksız büyüme politikası önem arz etmektedir.
Ekonomik aktiviteyi hızlandırmanın ve yavaşlayan ekonomik büyümeyi cari açık vermeden yükseltmenin iç koşullara
bağlı olduğu gibi dış koşulların getireceği olumlu havayla da ilişkili olduğunu unutmamak lazım.
En önemlisi de
yavaşlayan ekonomik büyümeyi hızlandırmanın kurlardaki hareketliliğin azaltılmasına, düşük faiz oranlarına ve üretim yapısını değiştirecek stratejik yatırımların
desteklenmesine bağlı olduğu tartışma götürmez.
#Türkiye
#Ekonomi
#Cari açık
#Büyüme
