Yazarlar Fiyat artışlarının nedenleri

Fiyat artışlarının nedenleri

Erdal Tanas Karagöl
Erdal Tanas Karagöl İnternet Yazarı
Abone Ol Google News

Salgın nedeniyle dünyada yaşanan fiyat artışları yani yükselen enflasyon tüm ekonomileri tehdit eden önemli bir mesele haline geldi. Çünkü biliyoruz ki enflasyon yalnızca yatırımcının yatırım davranışını değiştirmiyor aynı zamanda tüketici olarak bizim davranışımızı da değiştiriyor ve yönlendiriyor.

En önemlisi, fiyat artışları yüksek olduğunda tüketicinin satın alma gücünü olumsuz etkiliyor. Bu nedenle enflasyon sosyo-ekonomik açıdan üzerinde durulması gereken hassas bir konudur.

PEKİ SALGIN DÖNEMİNDE MEYDANA GELEN BU FİYAT ARTIŞLARININ TEMEL NEDENLERİ NELERDİR?

Salgın dönenimde meydana gelen fiyat artışlarının birçok nedeni var.

Öncellikle üretim ve ticaret salgın nedeniyle olumsuz etkilendi. Ülkeler arasındaki ticaretin kısıtlanması, hem hammadde tedariki nedeniyle üretimin azalmasına hem de ithal edilen ürünlerde arz-talep dengesinin bozulmasına ve fiyatlarda önemli artışların yaşanmasına neden oldu.

Tedarik zincirinin bozulması ülkelerin belli ürünleri üretme konusunda zorlanmalarına ve üretilen birçok ürünün stoklanmasına sebep oldu. Bu da arz-talep dengesinin bozulmasına yol açtı. Sonuç olarak fiyat artışları daha da tetiklendi.

Diğer yandan, tüm dünyada merkez bankalarının salgının etkilerini azaltmak için piyasalara verdikleri yüksek miktardaki paraların spekülatif amaçlarla kullanılmasının döviz kurlarının artışına ve bu paraların belirli ürünlerin satın alımında kullanılmasının da stokçuluğa neden olduğunu söyleyebiliriz. Bu açıdan yaşanan genişlemeci dönemin hem döviz kurunda artışa hem de belli ürünlerin veya hammaddenin fiyatında artışa neden olma ihtimali çok yüksek.

Ayrıca, üretim için gerekli hammaddenin dışardan sağlanması ve doğrudan dövize bağlı olması da salgın döneminde artan döviz kurlarının üretim maliyetlerini ve ürün fiyatlarının artışında etkili oldu.

Bununla beraber, dünyada tedarik zincirlerinde meydana gelen kırılmalar, tüm dünyada fiyat artışlarının yaşanmasına ve enflasyonun artık global bir mesele haline gelmesine neden oldu.

Son olarak, döviz-enflasyon-faiz döngüsünün bizim gibi ülkelerde hızlı çalışması nedeniyle özellikle ürettiği ürüne zam yapma imkânı olan üreticilerin fiyatları arttırma konusunda çok zorlanmadıklarını da söyleyebiliriz.

FİYAT ARTIŞLARI NASIL ÖNLENİR?

Fiyat artışlarını önleyecek temel politika, üretimi arttıracak politikaların hızlıca hayata geçirilmesidir. İşin özünde arz-talep dengesizliği varsa ve bu dengesizlik fahiş fiyat artışlarını tetikliyorsa üretime odaklanmanın hızlı sonuç almak için önemli bir adım olacağı açıktır.

Fiyat artışlarının ağırlıklı olarak gıda üretiminde gerçekleşmesi nedeniyle gıda maddeleri üretimi için gerekli olan girdilerde dışa bağımlılığın azaltılmasının çok stratejik bir adım olduğu tartışma götürmez.

Salgın döneminde ekonomik aktivitenin hızlandırılması için verilen kredilerin üretime aktarılması için daha selektik sektörlerin belirlenmesi de önemli. Aksi halde verilecek kaynakların döviz, emtialar ve madenler gibi ürünlere gitmesi spekülatif hareketliliği daha da arttıracaktır.

Tabi en önemlisi de fiyat artışına neden olan spekülatif hareketlere karşı piyasada denetimler de yapılmalıdır. Özellikle salgın koşullarının devam ettiği bu dönemde piyasada haksız rekabetin engellenmesi hayati derecede önemlidir.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.