Ortadoğudaki tüm savaşlar bölgemizdeki ekonomiyi çökertiyor

“Vurulan şehirler bizim şehirlerimiz, yok olan kaynaklar bizim kaynaklarımız, ölenler bizim insanlarımız. İsimlerinin Ali, Ömer, Zeynep, Hasan, Hüseyin olması ne fark eder?”

Kendi bölgemizdeki eski savaşlara ve bu savaşların neticelerine bakınca Sn. Cumhurbaşkanımızın Türkiye’yi savaş dışında tutması, Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerinin savaşa katılmamaları yönündeki çabaları daha iyi anlaşılıyor.

Arap-İsrail savaşlarından sonra uygulanan petrol ambargoları petrolün fiyatını yükseltmiş, her ne kadar Kral Faysal bu ambargonun bedelini hayatıyla ödemiş olsa da Suudi Arabistan, İran, Irak ve Kuveyt gibi ülkelerde büyük servetler birikmeye başlamıştı.

1974-1980 döneminde petrol gelirleri ve biriken mali güç.

Suudi Arabistan: Yaklaşık 250-300 milyar dolar gelir. Bunun önemli bölümü dış rezervlere ve ABD tahvillerine yönlendirildi.

İran: Yaklaşık 120-150 milyar dolar petrol geliri. Şah döneminde büyük sanayi ve silah yatırımlarına harcandı. 1979 Devrimi süreci rezerv birikimini sınırladı.

Irak: Yaklaşık 70-90 milyar dolar gelir. Büyük altyapı ve askerî harcamalar yapıldı; 1980'de İran-Irak Savaşı başlayınca önemli kısmı tüketildi.

Kuveyt: Yaklaşık 60-80 milyar dolar gelir. Nüfusunun az olması nedeniyle büyük bölümü devlet yatırım fonlarında değerlendirildi ve dünyanın en büyük egemen varlık fonlarından birinin temeli atıldı.

Toplamda yalnızca bu dört ülkenin 1974-1980 arasında elde ettiği petrol geliri yaklaşık 500-600 milyar dolar düzeyindeydi. Bu rakam, 1970’lerin dolarının satın alma gücüyle hesaplandığında günümüz değerleriyle 2,5-3 trilyon doların üzerinde bir ekonomik büyüklüğe karşılık gelmektedir.

Peki bu servete ne oldu? Adım adım izleyelim:

1. İran'da devrim oldu. Şah döneminde sanayi yatırımları ve askerî harcamalar yapılırken, devrimden sonra İran-Irak Savaşı başladı ve bu savaş tam 10 yıl sürdü. İran elindeki bütün kaynakları bu savaşta harcadı.

2. Irak, Suudi Arabistan, Kuveyt ve Körfez ülkeleri, 10 yıllık savaş döneminde Batı’dan alınan silahlarla Irak’ı adeta bir silah deposuna çevirdi. Körfez ülkelerinin katkısıyla yaklaşık 600 milyar dolarlık kaynak tüketilmiş oldu.

3. Irak’ın kendi kaynakları da tükenmiş oldu. Böylece petrol ambargosu döneminde biriken sermayenin önemli bir kısmı burada eridi.

Hikâye bununla bitmedi. On yıllık savaş sürecinde Irak’ın elinde bulunan silahların İsrail için tehlikeli olduğuna dair bir kanaat oluştu ve hikâye yeniden başladı.

Birinci Körfez Savaşı’nda Irak, Kuveyt’i işgal etti. ABD yönetiminin Saddam’ı bu işgal için teşvik ettiği çokça konuşuldu. Ardından ABD büyük bir orduyla Irak’a girdi ve Birinci Körfez Savaşı’nın maliyetinin önemli bir kısmını yine Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerinden karşıladı. Yaklaşık 600 milyar dolarlık yeni bir kaynak daha bölgeden çıkmış oldu.

İkinci Körfez işgali ise Irak'ın felaketi oldu. Ülke bir uçtan bir uca işgal edildi. Milyonlarca insan göç etti, bir o kadarı da hayatını kaybetti. Dünyanın en zengin petrol yataklarına sahip olan iki ülkenin ekonomisi doğrudan ABD eliyle kontrol edilmeye ve sömürülmeye başlandı.

Bugün ne Kuveyt’in zenginliğinden ne de Irak’ın refahından eskisi gibi bahsetme imkânımız kalmadı.

ABD/İsrail-İran savaşı da başka bir amaca hizmet etmiyor.

Yazının başında Cumhurbaşkanımızın ifadelerine yer vermiştik. Bugüne kadar meseleye bu perspektiften bakmak yerine herkes İran-Arap rekabeti açısından yaklaştı.

Bugün savaşın içinde olan İran ekonomik olarak doğrudan kaybeden ülke konumundadır.

Komşusu Irak ise ABD işgalinden bu yana henüz kendine gelememişken, yanı başında devam eden savaş ve İran destekli milis güçler nedeniyle doğrudan çatışma ortamının içinde kalmış durumdadır.

Suudi Arabistan önüne 2030 Vizyonu’nu koymuştu. Ancak ABD üsleri nedeniyle doğrudan savaşın bir parçası hâline geldi.

Körfez ülkeleri, dünyada sermayenin ve refahın cenneti konumundayken bugün ekonomik bir tehditle karşı karşıya bulunmaktadır.

Üniter devlet yapısına yeni kavuşan Suriye ekonomik sorunlarla uğraşırken, yanı başında küresel bir savaşın baskısını hissetmektedir.

Türkiye de ekonomik olarak ister istemez bu savaştan etkilenmektedir.

Savaşa bir de buradan bakmalı: İran-Irak Savaşı, Birinci Körfez Savaşı, İkinci Körfez Savaşı ve Irak'ın işgali bölgenin kaynaklarını nasıl tuz buz ettiyse, bugün devam eden savaşın da bütün bölgeyi ekonomik olarak çökertme tehlikesi bulunmaktadır.

İsrail tehdidinin varlığını düşünürsek, bu kaynaklar bu kadar kolay heba olmamalıydı.