Ocak ayı enflasyonu, İTO’nun yeni metodolojisi ve beklentiler

Merakla beklediğimiz Ocak ayı enflasyonu hafta başında açıklandı. Hem yeni yılın ücret ayarlamaları hem yönetilen-yönlendirilen fiyat düzenlemeleri hem de Ocak ayının son haftasında muayene katılım ücretlerine yapılan zamların etkisi ile yüksek bir Ocak ayı enflasyonu gördük.

TÜİK verilerine göre; Ocak ayında enflasyon aylık %5,03 artarken yıllık enflasyon ise %42,12 oldu. Tahmin edeceğiniz gibi aylık bazda en yüksek artış %23,57 ile sağlık grubunda oldu. Çünkü Ocak ayının son haftasında muayene katılım ücretlerine yapılan zamlar hızlı bir şekilde enflasyona yansıdı. Hatırlayacağınız üzere Ocak ayının son haftasında devlet hastanelerinde 6 TL olan muayene katılım payı 20 TL’ye, ikinci ve üçüncü basamak sağlık kurumlarında 7 TL olan ücret 45 TL’ye ve özel sağlık hizmetlerindeki katılım payı da 50 TL’ye yükseltilmişti. Bu hali ile yeni ücretlerin Ocak ayı enflasyon oranlarına etkisi çok ciddi derecede yüksek oldu. Aylık enflasyonun bu denli yüksek gelmesi yıllık enflasyonun da %42’yi aşmasına neden oldu.

Ancak burada bir ayrım yapmamız lazım. Yıllık enflasyondaki dönemsel etkileri bir kenara bırakırsak temel mallarda yıllık enflasyon %24’e kadar gerileyerek son 38 ayın en düşük seviyesine indi. Ayrıca bu ayki %5,03’lük aylık enflasyon da son dört yılın en düşük Ocak ayı enflasyonu olarak gerçekleşti.

Yıllık enflasyon tarafında ise en yüksek etkiyi yine eğitim ve konut gruplarında görüyoruz. Konut grubu bir süre daha hem aylık tarafta hem yıllık tarafta yukarı yönlü etkisini koruyacak. Bu konuya daha önce detaylı bir şekilde değinmiştim ancak bugün kısaca hatırlatayım. TÜFE’de konut ana harcama grubunun içerisinde kiralar önemli bir yere sahip. 2025 TÜFE sepetinde kiraların ağırlığı %5’ten %6,80’e yükseltilerek güncellenmiş. Bu bakımdan kira artışları TÜFE’yi geçen senekinden de daha fazla yukarı yönlü etkiliyor. Türkiye’de kira artışları yıllık TÜFE’ye göre değil 12 aylık enflasyon ortalamalarına göre yapıldığı için bir süre daha özelde kiraların genelde ise konut grubunun TÜFE’yi olumsuz etkileyeceğini ifade edelim. Zira yıllık enflasyonun %42,12 geldiği bu ay 12 aylık ortalama %56,35 olarak gerçekleşti.

Gelelim İstanbul Ticaret Odası’nın yaptığı güncellemeye. Bu konuyu bir önceki yazımda detaylı bir şekilde ele almış ve yeni metodolojinin önemine değinmiştim. Hatta İTO’nun yeni enflasyon metodolojisi ile açıklayacağı enflasyonun TÜİK’in TÜFE’si ile büyük oranda uyumlu çıkarak bu mecradaki tartışmaları da sonlandırabileceğini belirtmiştim. Nitekim öyle de oldu. İTO’nun 2024 yılı için ölçtüğü İstanbul enflasyonu ile TÜİK’in TÜFE’si büyük oranda benzerlik gösteriyor. Örneğin Ocak ayı için İTO İstanbul enflasyonunu %5,16 açıklarken TÜİK’in TÜFE’si %5,03 geldi. Tahmin ediyorum önümüzdeki aylarda bu iki veri arasındaki uyum daha da belirgin hale gelecek. Böylelikle “TÜİK yalan söylüyor ben İTO’ya bakarım” diyenlerin de argümanları sonlanmış oldu.

Son olarak önümüzdeki dönem beklentilerine göz atalım. Bildiğiniz üzere Merkez Bankası’nın 2025 yıl sonu enflasyon ara hedefi %21. Buna +/- 5 puanlık hata payını da eklersek %26’lık bir yıl sonu enflasyonu bekleniyor diyebiliriz. Bu hali ile yıl içerisinde Merkez Bankası’nın bir Enflasyon Raporu toplantısında tahminini yukarı yönlü revize etmesi gerekebilir. Zira hem içeride devam eden faiz indirimleri hem de dışarıda Trump’ın başlattığı ticaret savaşlarının rüzgarı enflasyon tarafındaki beklentilerimizin gecikmeli olarak gerçekleşmesine neden olabilir.