Bir kırılma yaşanıyor, durdurulmalı!

Yemen ABD-İran savaşının yeni cephesi. Savaş yayılıyor. İran, Babülmendeb’i kontrol etmek için S. Arabistan’a bedel ödetiyor. ABD-İran savaşının tam olarak nerede duracağı ya da daha ne kadar yayılacağı belirsiz. İran’a (seçim ayarlı bir takvimle) yeni bir saldırı hazırlığından bahsediliyor (Azerbaycan’da yaşanan tartışmaların bu saldırı beklentisiyle de bir ilgisi var.) Mekke İttifakı, İran’la diplomatik teması sürdürürken Riyad’ın güvenliğine de destek olmak durumunda. Yemen’de krizin derinleşmesi aynı zamanda Afrika Boynuzu’nda olan biteni kaçınılmaz olarak etkileyecek.

Yani, tünelin ucunda sis var. Üstelik artık Suriye’nin güneyinden, Lübnan’dan ya da Gazze’den de bahsetmiyoruz. Bunun sebebi bu bölgelerde sorunların çözülmüş olması değil. Bilakis, daha büyük krizler çıkarılıyor ve odağımız kaydırılıyor.

***

İran’da çıkan savaşın bir sebebi İsrail’in yaşadığı paniktir. İsrail’i paniğe sevk eden şey, yıllar sonra, Filistin devleti ihtimalinin yeniden belirmesi, Gazze’deki soykırımın uluslararası toplumu buna mecbur etmesiydi. Geçtiğimiz yıl BM Genel Kurulu’nda ABD Başkanı Trump ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da aralarında olduğu liderlerin bir araya gelmesi, Gazze Barış Kurulu kurulması kararı alınması, bu kapsamda açıklanan New York Bildirisi’nde Filistin Devleti’ne açıkça atıf yapılması İsrail’i korkutmuştur. İsrail için temel mesele Gazze ve Batı Şeria’da Filistin Devleti’nin kurulmasını engellemek, o ihtimali sonsuza kadar ortadan kaldırmaktır. Netanyahu bundan sonra tüm enerjisini -odağı kaydırmak için- Trump’ı İran’a saldırıya ikna etmek için harcadı. Bunda başarılı da oldu.

Şurası açık: Filistin’de Filistinliler yaşadığı müddetçe, bir Filistin devleti ihtimali hep ortada olacak. Bu yüzden İsrail, bu sorunu “kökten” çözmek, Filistinlileri Filistin’den çıkarmak istiyor.

Hatırlıyorsunuz: İsrail, Gazze’deki Filistinlilerin üçüncü ülkelere gönderilmesini istiyordu. Hatta bu öneri Trump’ın “Rivieria” planının da temelini oluşturuyordu. Tartışma çıkınca ABD Başkanı geri adım attı. Ama İsrail bildiğini okumaya, Filistinlileri “alabilecek” üçüncü ülke arayışına devam etti. Bu konuda iki başlıklı yöntem uyguluyor: Bir. Üçüncü ülkeleri türlü teşviklerle ikna etmeye çalışıyor. İki. Gazze’yi yaşanmaz halde tutarak, Gazze Barış Planı’nda ikinci aşamaya geçilmesini önleyerek, Batı Şeria’da yerleşim terörünü teşvik ederek Filistinlileri pes etmeye zorluyor.

***

Sahadan gelen bilgiler iç açıcı değil. Kaç yıl oldu, İsrail hala türlü bahanelerle Gazze’ye yardımları engelliyor. Kış geliyor. Barınma ihtiyaçlarının yalnızca yüzde 17’si karşılanabildi. 2 milyon kişinin çoğu sel riski taşıyan kamplarda kalıyor. Sıcak yemek, hijyen malzemesi, temiz su, sağlık hizmeti bulmak zor. İşgal üçüncü yılını tamamlarken ve ne zaman biteceği belirsizken çocukların eğitimini, standart ihtiyaçları dile getirmiyorum bile.

Peki, Gazze Barış Planı’nda durum ne? 31 Temmuz’da Trump Hamas’ın silah bırakmayı kabul ettiğini, İsrail askerlerinin de Gazze’den çekileceğini açıklamıştı. Netanyahu bu planı açıkça reddetti. Sonuç? Plan işlemiyor. Gazze’yi yönetecek teknokrat Filistin komitesi, İsrail girişe izin vermediği için hâlâ Kahire’de bekliyor. İsrail tarafından onaylanmış Filistinli polis adayları da eğitim için Gazze’den çıkamıyor. Bu sırada dikkatler İran ve Yemen’e çevrilmişken İsrail, Sarı Hat bloklarını taşıyarak Gazze’de kontrol ettiği bölgeleri genişletiyor (BM: İsrail Gazze’nin yüzde 65’ini kontrol ediyor. Bir yıl önce uzlaşılan yüzde 53’tü.)

***

Aldığım bilgiler, Tel Aviv’in Filistinlileri göçe zorlayan politikalarına hız verdiğini söylüyor. İsrail’in üçüncü ülke arayışı sonuç vermedi. Şu an bütün enerjilerini Gazze ve Batı Şeria’daki Filistinlileri pes ettirecek politikalara odaklıyorlar. Baskıyı artıracaklar.

İsrail’in on yıllardır süren şiddet politikaları nedeniyle önemli bir Filistinli nüfus (yaklaşık 10 milyon) zaten Filistin’e komşu ya da yakın ülkelere dağılmış durumda. Bu Filistinliler “bir gün evime döneceğim” duygusuyla komşu ülkelere sığınmıştı.

Ancak Gazze soykırımıyla değişen bazı şeyler var: Filistinliler evlerinde kalma ya da “evlerine dönme” umutlarını kaybediyor. Bir kırılma yaşıyor. Sahadan gelen raporlara göre gerek Filistin’den gerekse bölge ülkelerinde yaşayan Filistinli topluluklardan (özellikle Avrupa ülkelerine) kısmi bir göç hareketliliği başlamış durumda. Henüz kitlesel göçten söz etmek için erken. Ancak, -deniyor ki- “Trump Planı’nda” ilerleme sağlanamaması, henüz ikinci aşamaya dahi geçilememesi, Gazzelilere dönük yoğun baskı ve Batı Şeria’daki yerleşimci terörü bu cılız hareketliliği kitlesel bir göçe dönüştürebilir. Göç rotalarına bakıldığında özellikle Avrupa ülkeleri öne çıkan hedef bölgeler arasında.

***

Bu tablo ürkütücüdür. Böyle bir şey olursa; Filistin halkı dağılır, Filistin devleti ihtimali ortadan kalkar, yeni işgaller için İsrail’in önü daha fazla açılır. Bölgesel çatışma, istikrarsızlık derinleşir. Bölgede jeopolitik zemin, güç dengesi tersyüz olur. Avrupa büyük bir göç dalgasının hedefi haline gelir. İsrail dışında herkesin kaybettiği bir senaryodur bu. İsrail’i durdurmak için herkes üzerine düşeni yapmalı.