Rus-Çin ateşi yandı

Moskova- Moskova 22 Haziran'da Pekin'e 72 adet Sukhoi Su-30 bombardıman uçağı satışını onayladı. Bu beklenmedik satış, ABD'nin global hegemonyasına karşı Rusya ile Çin'in birleşme sürecinin doruğa ulaştığını gösteriyor. Son teknoloji ürünü savaş uçaklarının satışı ve Çin'in 250 adet Su-30 uçağını lisans ile üretimine yönelik anlaşma, Moskova'nın Pekin'i potansiyel düşmandan ziyade, stratejik müttefik olarak kabul ettiğini göstermesinin yanısıra, daha geniş bir savunma işbirliğinin temellerinin atıldığına işaret ediyor. Bu üç filo savaş uçağının transferi, yüz ile bin arasında pilotun, teknisyenin ve eğitmenin değişimi anlamına geliyor. Eğer Çin kendi üretimine başlarsa bu sayı daha da artacak. Çin 250 Sukhoi Su-27'nin lisanslı üretimine hazırlanıyor.

Rusya ile Çin, ABD hegemonyasını kırmak için stratejik ittifak oluşturmaya yönelik görüşmeleri zaten sürdürüyorlardı. Kosova krizinin patlak vermesi ile bu işbirliği inanılmaz bir hız kazandı. 24 Mayıs'ta gerçekleşen görüşmelerde, Çin Savunma Bakanı Chi Haotian ve Rus deniz kuvvetleri komutanı Vladimir Kuroyedov, NATO'nun Yugoslavya'ya yönelik hava harekatını kınadı. Kuroyedov, Chi'ye, Rus hükümetinin, halkının ve silahlı kuvvetlerinin, NATO'nun doğuya doğru genişlemesine kesinlikle karşı olduklarını bildirdi. İki yetkili, ülkelerinin deniz kuvvetleri arasında iletişim ve işbirliğinin artırılması konusunda anlaşmaya vardılar. 25 Mayıs'ta Kuroyedov, Moskova ve Pekin'in Kosova konusunda ortak tavır aldıklarını ve ABD önderliğinde Yugoslavya'nın bombalanmasına karşı olduklarını söyleyen Çin Halk Kurtuluş Ordusu Genelkurmay Başkanı Fu Quanyou ile biraraya geldi. Aynı zamanda Çin Askeri Merkez Komisyonu'nun da üyesi olan Fu, Rusya ve Çin'in çok kutuplu dünya oluşturmaktan taraf ve dünya barışını ve istikrarını sağlamakla yükümlü olduğunu belirtti.

Yeltsin ile Jiang Zemin arasında Ekim sonu-Kasım başı itibariyle Pekin'de resmi olmayan zirve düzenlenmesine yönelik ön çalışmalar için Rus Dışişleri Bakanı Igor Ivanov 1-3 Haziran tarihleri arasında Pekin'e gitti. İvanov'un Çinli meslektaşı Tan Jiaxuan ile görüşmesinin ardından yayınlanan ortak bildiride, iki ülkenin herhangi bir ülkeye ya da devletler grubuna karşı askeri işbirliği oluşturma niyetinde olmadıkları belirtildi. Rusya ve Çin yine de, "21. yüzyıl için stratejik ortaklık geliştirilmesine yönelik prensipler"in taslağını oluşturduklarını ve "siyasi, ticari, ekonomik, askeri ve kültürel ve diğer alanlarda işbirliğini artırıcı" adımları tartıştıklarını açıkladı.

9 Haziran'da Çin Askeri Merkez Komisyonu Başkanı Zihang Wannian, Moskova'da Başbakan Sergey Stepaşin, Savunma Bakanı İgor Sergeyev, Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri ve Federal Füvenlik Servisi Müdürü Vladimir Putin ile görüştü. Görüşmelerin başlangıcında Stepaşin, Çin ile stratejik bir ortaklık kurmanın ülkesinin dış politikadaki temel amaçlarından biri olduğunu belirtti. Her iki taraf da siyasi ve askeri işbirliğini artıracaklarını belirttiler. Sergeyev ve Zhang, ABD'nin NMD ve TMD füze savunma sistemleri geliştirmesini eleştirdiler. Zhang herhangi bir ülkenin TMD sistemlerini Tayvan'a vermesinin, Pekin tarafından Çin bölgesini Japonya'nın etkisine sokma çabası olarak değerlendirileceğini söyledi. Putin ise, "Dünyanın hızla değişen durumu ışığında, Rusya-Çin ilişkileri daha stratejik bir hale geliyor" diye konuştu. Görüşmelerin diğer önemli konularını askeri işbirliğinin geliştirilmesi ve silah ticareti oluşturuyordu. Taraflar, Çin askeri birimlerinin Rusya'da eğitilmesi ile ilgili bir anlaşma imzaladılar.

Zhang'ın 14 Haziran'da Vladivostok'a yaptığı ziyaret sırasında, Rusya Savunma Bakanı Birinci Yardımcısı Nikolay Mikhailov, Kosova krizinin Moskova'nın savunma gücünü artırma ihtiyacını ortaya çıkardığını ve ülkesinin yeni stratejik ortaklıklar aradığını söyledi. Mikhailov, bu ülkelerin Hindistan ve Çin olduğunu açıkladı. Rusya Savunma Bakanlığı, Çin'in özellikle havacılık ve radar aletleri olmak üzere yeni Rus silahları almaya devam edeceğini belirtti. Bunlar arasında denizaltı, füze ve gemiler de bulunuyor. İki ülke 2005 yılına kadar 6 milyar dolar değerinde ortak askeri araştırma ve geliştirme çalışması yapacaklarını açıkladılar. Moskova ve Pekin ABD'yi askeri olarak dengeleme niyetlerini açıkça dile getiriyor. Her iki ülke şimdiden bu amaca yönelik adımlar attılar. Rusya Çin ile askeri eğitim ve araştırma alanında işbirliği yapacak ve en önemlisi Pekin'e en yeni askeri teknolojilerini verecek. Moskova ve Pekin pazarlıkları bitirdi. Artık birlikte adım atmaya başladılar. İttifak anlaşması imzalandı.