Disiplin cezaları 657 sayılı Kanunun 124''üncü maddesinde Uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma olmak üzere beşe ayrılmıştır. Amirlerce verilen disiplin cezalarının; üst görevlere atanma, maaş ve görevde yükselme uygulaması olmak üzere üç düzeyde memur statüsüne etkisi bulunmaktadır. Aşağıda, idari uygulamalar ve mahkeme kararları ışığında, bu üç konuya sırasıyla değinilmiştir.1- Üst düzey kadrolara atanmaya etkisiÜst kadrolara atanma yönünden
Disiplin cezaları 657 sayılı Kanunun 124''üncü maddesinde Uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma olmak üzere beşe ayrılmıştır. Amirlerce verilen disiplin cezalarının; üst görevlere atanma, maaş ve görevde yükselme uygulaması olmak üzere üç düzeyde memur statüsüne etkisi bulunmaktadır. Aşağıda, idari uygulamalar ve mahkeme kararları ışığında, bu üç konuya sırasıyla değinilmiştir.
1- Üst düzey kadrolara atanmaya etkisi
Üst kadrolara atanma yönünden getirilen kısıtlama 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Uygulama” başlıklı 132''nci maddesinde yer almaktadır. Maddenin konuya ilişkin ikinci fıkrası şu şekildedir: “Kendilerine disiplin cezası olarak aylıktan kesme veya kademe ilerlemesini durdurma cezası verilenler, valilik, büyükelçilik, müsteşar, müsteşar yardımcılığı, genel müdürlük, genel müdür yardımcılığı ve daire başkanlığı görevlerine atanamazlar.” hükmüne yer verilmiştir.
Bu maddeye göre, belirtilen üst düzey kadrolara, sadece aylıktan kesme veya kademe ilerlemesini durdurma cezası verilenler atanamamaktadır.
2- Disiplin cezasının maaşa etkisi
657 sayılı Kanuna göre maaş unsurları sınırlı sayıdadır. Ancak, 657 sayılı Kanun sonrasında çıkarılan çok sayıda Kanun ve KHK''larla yeni yeni ödeme kalemleri getirilmiştir. Maaşı etkileyen temel disiplin cezası, “aylıktan kesme” ve “kademe ilerlemesinin durdurulması” cezasıdır. Bunun dışında diğer disiplin cezalarının maaşın ana kalemlerini etkileyen bir yönü bulunmamaktadır.
Ancak, bazı kurumlar, çıkarmış oldukları kurumsal düzeydeki düzenleyici işlemlerle, personeline döner sermaye ödemesi veya ek ödeme yapabilmekte ve çıkardıkları iç yönergelerle de disiplin cezası alanların, ek ödemelerinde kesintiye gidebilmektedir. Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu, 2001/427 esas nolu kararında, disiplin cezasına konu eylemler için uygulanacak yaptırımların mevzuatta belirlendiği, idari düzenlemelerle disiplin cezasının yanında aynı eylemden dolayı bir de gelir mahrumiyetine yol açacak biçimde düzenleme getirilmesine olanak bulunmadığını belirtmiştir.
3- Disiplin cezasının görevde yükselmeye etkisi
“Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik” 15/3/1999 tarihli ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca karalaştırılmış olup, 18/4/1999 tarihli ve 23670 Resmi Gazete''de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur.
Anılan Yönetmeliğin Sicil ve Disiplin başlıklı 7 nci maddesinde “Kurumlar, atama yapacakları kadrolar için başvuranlarda aranacak sicil ve disiplin şartlarını çıkaracakları özel yönetmeliklerinde belirlerler. Ancak, son sicil notlarının olumlu ve son üç yıllık sicil notu ortalamasının 70 puandan aşağı olmaması şartı aranır.” hükmü yer almaktadır.
Diğer taraftan her kamu kurumunun bir görevde yükselme ve unvan değişikliği yönetmeliği bulunmaktadır. Bu genel hüküm gereğince, kamu kurumları, kendi özel yönetmeliklerinde sicil ve disiplin şartları açısından bir düzenleme yapmıştır. Kurumlar genellikle disiplin cezasını negatif puan olarak düzenlemektedirler.
Öte yandan, bazı kamu kurumları, disiplin cezası alan personeli görevde yükselme eğitim ve sınavına almama yönünde, yönetmeliklerinde düzenleme yapmış, ancak bu düzenleme Danıştay tarafından iptal edilmiştir. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliğine Dair Yönetmeliğinde, “Aylıktan Kesme” ve “Kademe İlerlemesinin Durdurulması” cezalarını alanların, görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına katılamayacakları düzenlenmişti. Bu düzenlemenin iptali için Büro Emekçileri Sendikası (BES) tarafından açılan dava, sendika lehine sonuçlanmıştır.
