Yâ insan!

Teknoloji şirketlerindeki işten çıkartmalar hız kesmiyor. En son Amazon’un işten çıkaracağını ilan ettiği kişilerin sayısı 27 bini buldu. İnsansız üretim bilim kurguları yavaş yavaş gerçek olmaya başladı. Bu süreci yaklaşık 60 yıldır yaşıyoruz. Teknoloji şirketleri başta olmak üzere pek çok sektör giderek daha az insanla üretim planlaması yapmış durumda. İnsan üretim bandından çekilirken işsizlik de çığ gibi büyüyor. Koşulsuz maksimum kâra odaklı kapitalist sistem bu döngüyü bile kâra dönüştürüyor. Up The Air isimli (Georg Coloney’in başrol oynadığı) filmdeki gibi sağlıklı biçimde insanları işten çıkarmanın yollarını üreten, işten çıkarma şirketleri devreye giriyor.

Bolca siyaset tartıştığımız bugünlerde distopik bir geleceği konuşmak değil amacım, ama Amazon örneğinden yola çıkarak insanın üretim gücünün makinelere devredildiği, insanın değersizleştiği bir dünyaya doğru giderken korunması gereken insani değerlere dikkat çekmek.

Bunlar üzerine düşünürken Cemil Meriç’in “Umran’dan Uygarlığa” kitabı gözüme ilişti, Meriç medeniyetin bugün geldiği yeri anlatırken insandan arınmış bir dünya tehlikesine taa o yıllardan işaret ediyor. Bu alemi insansızlaştırmanın içinden nasıl çıkılacak sorusuna da Dante’nin Cehennemi’nden bir alıntıyla “İnsan tekrar insanlaşacaktır.” diyerek cevap veriyor.

Böylesi bir kötümserlik içinde “dünyayı nasıl değiştireceğiz” sorusuna Cemil Meriç’in cevabı ise “tek yol politika” oluyor. Ancak onun zihnindeki politika kültür ile çok bağlantılı. Kültür ise hayatın şuna buna ayrılmış bir bölgesi değil, kalıbı! Ancak bugün anti kültür, karşı kültür, hip kültür, kültür sonrası, devrimci kültür kavramlarında uçuşan geleneği değil, geleneğe düşmanlığı yaşatan, üsluplara aşina değil asi olan kültür değil onun “hayatın kalıbı “olarak tanımladığı kültür.