Dün açıklanan 2015 yılı mart ayı sanayi üretim verisi, reel sektör ve finans piyasalarındaki ekonomistlerin beklentilerinin üzerinde geldi. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi, bir önceki ay, yani şubat ayına göre yüzde 2,2 artış yakalamış. Bir başka ekonomik veri olarak, GSYH (gayri safi yurt içi hasıla), kabaca milli gelir büyümesinde kullanılan, takvim etkisinden arındırılmış bir önceki yılın aynı ayına göre, yani 2014 yılı mart ayına göre sanayi üretimindeki artış ise yüzde
Dün açıklanan 2015 yılı mart ayı sanayi üretim verisi, reel sektör ve finans piyasalarındaki ekonomistlerin beklentilerinin üzerinde geldi. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi, bir önceki ay, yani şubat ayına göre yüzde 2,2 artış yakalamış. Bir başka ekonomik veri olarak, GSYH (gayri safi yurt içi hasıla), kabaca milli gelir büyümesinde kullanılan, takvim etkisinden arındırılmış bir önceki yılın aynı ayına göre, yani 2014 yılı mart ayına göre sanayi üretimindeki artış ise yüzde 4,7 düzeyinde gerçekleşmiş. Özellikle, geçen yılın aynı ayına göre sanayi üretim artışının yüzde 4,7'yi yakalaması, ilk üç ayda sanayi üretiminin de yüzde 1,18'lik bir artış yakalamasını sağladı. Aksi durumda, yılın ilk ayında yüzde 2,1 gerileyen ve şubat ayında sadece yüzde 0,9 artan sanayi üretim verisini görünce, ekonomistler 2015 yılının ilk çeyrek büyüme oranı için sıfır civarı büyüme, hatta negatif büyüme bile konuşur hale gelmişti.
Bu durumda, 10 Haziran Çarşamba günü, yani 7 Haziran'daki genel seçimlerden 3 gün sonra açıklanacak olan, 2015 yılının 1. Çeyreği'ne ait GSYH büyüme oranı için, yüzde 1,3 ile 1,7 arası büyüme oranı tahminimi, orta noktası yüzde 1,5 olacak şekilde paylaşmak istiyorum. Bu durum, seçim öncesi, 1. çeyrek için öngörülen yüzde 0 ve hatta negatif boyuttaki büyüme tahminlerini bertaraf edecektir. Ekonomistler, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 0,9'luk bir artış bekliyorlardı. Bu durumda, yüzde 4,7 düzeyinde gerçekleşen artış piyasayı şaşırttı.
Burada, yüzde 1,3 ile 1,7 arası büyüme tahmin aralığımızın en önemli gerekçelerinden birisini, milli gelir büyümesinde önemli bir ağırlığı olan tarım üretimini kestiremememizden kaynaklanıyor. Türkiye'de tarım ve gıda fiyatlarındaki yüksek seyir, ilk çeyrekte tarımsal üretimde iyi bir katma değer artışı beklemememiz gerektiği izlenimi veriyor. Buna karşılık, TÜİK tarafından 10 Haziran'da açıklanacak olan resmi GSYH verilerinde, tarımsal üretiminin de 2015 yılının 1. çeyreğinde toparlandığını görür isek, tarım fiyatlarının Türk ekonomisinde neden bu kadar yüksek seyrettiğini izah edemeyeceğiz.
ABD'nin istihdam verisi piyasayı yumuşattı
Dün saat 10'da gelen sanayi üretim verisi sonrasında, günün merakla beklenen bir başka makro ekonomik verisi, saat 15:30'da açıklanacak olan ABD'nin nisan ayı tarım dışı istihdam ve işsizlik verileriydi. Veri, beklenenden yüksek çıkması halinde, ABD ekonomisindeki güçlü toparlanmaya işaret etmesi nedeniyle, ABD Merkez Bankası'nın (FED) yaz ortasında dahi, para politikası faiz oranını yükseltme ihtimalinin hala gündemde olmasına sebep olacaktı. Bu nedenle, verinin kuvvetli gelmemesi halinde, piyasalar, FED'in para politikası faiz arttırma ihtimalinin 'sonbaharda faiz artırımı' ihtimaline daha fazla işaret ettiğine kanaat getirecekti.
Bu noktada, ikinci ihtimale meyil edilebilecek bir veri açıklandı. Buna göre, ABD'de tarım dışı istihdam nisan ayında, 223 bin kişi arttı. Uluslararası finans kurumlarının ekonomistlerinin tahmin ortalaması 228 bin kişiydi. Yani, tahminlere yakın bir veri çıktı. Bu arada, mart ayı tarım dışı istihdam verisi ise, daha önce 126 bin kişi açıklanmış iken, 85 bin kişi olarak revize edildi. 85 bin revize edilen mart ayı verisi, nisan ayı ile birlikte, 'faiz artışı sonbahara kaldı' değerlendirmesini kuvvetlendirdi. Ama, bir detay atlanmasın. İşsizlik oranı da, yüzde 5,5'den, mayıs 2008'den beri en düşük veri olan, yüzde 5,4'e geriledi. FED'in 'işsizlik oranı yüzde 5,5'in altını görür ise, faiz artırırız' söylemi gerçekleşmiş oldu. Yani, piyasa, kanımca FED konusunda fazla 'iyimserlik' içinde. Ben, temkinli olunmasını daha çok tavsiye ederim.
#istihdam verisi
#merkez bankası
#fed
#finans piyasalar
