Çocuk istismarı üzerinden reyting avcılığı

00:0023/02/2014, Pazar
G: 12/09/2019, Perşembe
Sema Karabıyık

Sosyal sorumluluk projesi başlığı altında yazılan senaryoların dramatik yapısının zayıflığı değil sadece seyrini güç kılan. Münferit olayları toplumsal, toplumsal olayları ise münferit olay şeklinde ele almaları. Çocuk gelinleri merkeze alan iki dizide de rahatsızlık veren bu yaklaşım.Çocuk gelin, küçük gelin ifadelerinin kullanılmaması gerektiği, çocuk istismarı tanımlamasının durumun ciddiyetini gözler önüne sermesi açıcından dikkat çekici olduğu ifade ediliyor.Küçük Gelin ekibi, Hayat Devam Ediyor

Sosyal sorumluluk projesi başlığı altında yazılan senaryoların dramatik yapısının zayıflığı değil sadece seyrini güç kılan. Münferit olayları toplumsal, toplumsal olayları ise münferit olay şeklinde ele almaları. Çocuk gelinleri merkeze alan iki dizide de rahatsızlık veren bu yaklaşım.

Çocuk gelin, küçük gelin ifadelerinin kullanılmaması gerektiği, çocuk istismarı tanımlamasının durumun ciddiyetini gözler önüne sermesi açıcından dikkat çekici olduğu ifade ediliyor.

Küçük Gelin ekibi, Hayat Devam Ediyor dizisinin çocuk gelinler gerçeğine yarar sağlamadığını aksine çocuk gelinlerin yaş ortalamasını düşürdüğünü ifade ederken; kendilerini bizim dizide gerdek yaşanmadı diyerek savundular. Aynı röportajda, senarist, "ben şimdi bu durumdan ne dram çıkartırım ne ağlatırım diye ellerimi ovuşturuyorum" ifadesiyle senaryoyu yazarken en önemli hedefini itiraf etti: Dram çıkartmak ve bolca ağlatmak. Röportajın yapıldığı ve yayınlandığı zaman diliminde, küçük Zehra tavanından urgan sarkan bir odaya kapatılmış, intihar etsin diye bekleniyordu. Elinde silah olan adamların biri girip biri çıkıyordu odaya. Beklenen ölüm gerçekleşmeyince Devran"ın zorlamasıyla babası, Zehra"nın ellerini ayaklarını bağlayıp nehre attı. Dizide töreye karşı olanlar törenin dinde yeri yok diyenler var, ama onların sözleri okyanusta bir damla misali, Zehra"ya yapılan sistematik işkenceler ise dizi zamanının tamamını kaplıyor neredeyse. Zehra"nın elleri ayakları suda çözüldü, karaya vurdu, kurtuldu; İstanbul"a kaçırılacakken ölüm fermanını imzalayan Devran, kızı buldu konağa geri getirdi. Sürekli ağlaması talep edilen küçücük bir kız Zehra. Öldürülmeye çalışılması, katiliyle aynı çatı altında yaşamaya mahkûm olmasının nasıl bir tahribat yaptığına dair en ufak bir iz yok senaryoda.

Küçük yaşta evlendirilen, istismar edilen kızlar toplumsal bir gerçek. Farklı acılar yaşayan, intihara sürüklenen, öldürülüp intihar süsü verilen, çocukluklarıyla çocuk yaşta acılar içinde vedalaşan çocuklar. Ne yetişkin ne de çocuk olamayan çocuklar. Toplumsal bir olgu anlatılırken farklı hikayeler farklı bakış açıları hikaye edilmeli ki, ekran başında seyredenlerin zihninde bir kıvılcım çakabilsin, empati özdeşleşme sonrası ben ne yapıyorum ya da ben böyle yapmamalıyım neticesine ulaşabilsin. Küçük Gelin"in Zehrası ise münferit bir hikaye. Dede ve anneanne tarafından kızlarından saklanarak evlatlık verilen bir bebek Zehra. Ki gerçek annesi Zehra"yı kurtarmaya çalışan ilkokul öğretmeni Melek. Dizinin en güçlü gerilim noktası da Zehra gerçek annesinin kim olduğunu ne zaman öğrenecek merakı.

Hikayenin dinamiği berdel üzerinden yürüyor. Ağa kızının kaçırılmasının bedelini oğlanın kız kardeşi ödüyor konağa berdel verilerek. Düğün Zehra"nın yaşının büyütülmesiyle yapıldı. Bir çocuğun yaşı neden büyütülür ya evlendirmek için ya okula gitme zorunluluğundan muaf olması için. Her iki durumda da hukukun izin vermek onaylamak yerine engel olmak için tüm ihtimalleri değerlendirmesi gerekmez mi?

Senarist ve dizi ekibi, dramı gözyaşını hedeflemek yerine gerçekten toplumsal bir yara olarak olaya bakıp sosyal sorumluluk projesi olarak algılasalardı, yaş büyütme mevzusu üzerine odaklanırlardı. Yaş büyütmenin üzerinde dursalardı tüm çocuk gelinlerin önünü açacak onları kabustan kurtaracak bir gelişme sağlanabilirdi. Sadece Zehra"ya özel bir durumun üzerine gidilerek çocuk gelin olayına parmak basıyormuş görüntüsü altında reyting avcılığı yapılıyor.

Yazı grubu ne zaman hukuka başvurdu? Zehra"nın evlatlık olma gerçeğinin ortaya çıkma vakti geldiğinde. Zehra"nın evlatlık olduğu ortaya çıkınca o ailenin gerçek kızı olmadığı anlaşılınca Berdel"in hükmü düşecekti. Berdele hukuki bir gerçeklik kazandırdıklarının farkındalar mı bilmiyorum ama hedef, Zehra"nın küçüğünü gerçek kız kardeşi konağa Berdel olarak göndermekti. Nitekim Zehra kendini kapının önünde buldu, yerine Ayşe getirildi konağa küçük gelin olarak. Ayşe 10 yaşında ya var ya yok, o kadar küçük.

Televizyona drama yazmanın böyle bir yan etkisi var. Hikayede şiddetle yola çıkılmışsa seyirciyi kaybetmemek ekran önüne daha şehvetle oturmasını sağlamak için şiddetin dozu artırılıyor. Çocuk istismarı söz konusuysa hem çocukların yaşı her geçen gün düşüyor hem gördükleri kötü muamele, şiddet.