Seyirlik Cümbüşler kitabında Dev Ekranın Minik İzleyicileri bölümünü yazan Mustafa Elbir, rehber olarak görev yaptığı bir ilköğretim sınıfında yaptığı araştırmayı paylaşıyor. Elbir, birinci sınıflardan bir gözlem sınıfı seçerek bir yıl boyunca kişi bazında ayrıntılı olarak çalışmış. Evlerine en az bir kez gidip onlarla birlikte bir saat süreyle televizyon seyredip, gözlem yapmış.Televizyon etkisiyle sosyalleşen çocukların durumunu tespit etmek üzere, 6-11 yaş dönemi ilköğretim birinci kademe öğrencilerinin
Seyirlik Cümbüşler kitabında Dev Ekranın Minik İzleyicileri bölümünü yazan Mustafa Elbir, rehber olarak görev yaptığı bir ilköğretim sınıfında yaptığı araştırmayı paylaşıyor. Elbir, birinci sınıflardan bir gözlem sınıfı seçerek bir yıl boyunca kişi bazında ayrıntılı olarak çalışmış. Evlerine en az bir kez gidip onlarla birlikte bir saat süreyle televizyon seyredip, gözlem yapmış.
Televizyon etkisiyle sosyalleşen çocukların durumunu tespit etmek üzere, 6-11 yaş dönemi ilköğretim birinci kademe öğrencilerinin televizyon aracılığıyla öğrendikleri davranış, alışkanlık, oyun, şarkı, şaka gibi şeyleri öğrenme amaçlı hazırlanan anket formunu, 549 öğrencinin 300"ü velileriyle birlikte doldurmuş. 21 kız 19 erkek öğrenciden oluşan gözlem sınıfının öğrencileri 6-7 yaşında. Gelir düzeylerine bakıldığında 5 aile işsiz, 18 aile asgari ücretli, 6 aile işportacı, 7 aile serbest meslek, 4 aile ticaret ile geçiniyor.
Çocuklar okul dışındaki zamanların büyük çoğunluğunda televizyon seyrediyor. Öğle yemeğinde eve giden öğrenciler yarım saatlik yemek yeme süresinde bile TV izlediklerini eklemişler anket formlarına. Okul tam gün eğitim yapmasına rağmen özellikle birinci sınıf öğrencilerinin izledikleri saatler dikkat çekici. Sabah kalkar kalkmaz televizyonun başına geçen çocuklar gece saat 01.00"e kadar izliyorlar. Tatil döneminde okuldan boşalan zamanı doldurma etkinliğinde televizyon yine ön planda. Okul zamanı ortalama beş saatken tatil zamanı iki katına çıkıyor TV izleme süresi. Ancak memleket, köy gibi yaşanılan yer dışına çıkıldığında TV izleme süresi okul dönemiyle dengeleniyor.
Çocuklar istedikleri yayını seçemiyor genelde evdeki büyükler karar veriyor izlenecek programa. Bu sebepten diziler her yaş grubunda en çok izlenen TV programı olarak dikkat çekiyor. Belli bir alışkanlık düzeyinden sonra çocuğa seçim hakkı tanınsa dahi devamını merak ettiklerinden dizilerden vazgeçemiyorlar.
Araştırma ulusal kanallarda 138 dizinin yayınlandığı 2010-2011 dönemini kapsıyor. Çocuklar yetişkinlerin izledikleri bütün programları izledikleri gibi üzerine çizgi film ve çocuk programlarını da izliyorlar. Arkadaş muhabbetlerinde, özellikle lider karakterli arkadaşlarının takip ettiği dizileri diğer çocuklar da takip etmek istiyor. Dram tarzı acıklı diziler ve şiddet içeren diziler paylaşmayı en çok sevdikleri. Genellikle başrol oyuncularının bakışı, duruşu, sesi, yürüyüşü, kıyafetleri, replikleri, silah tutuşları, ateş etmeleri, ateş ederken saklanmalar, büyü yapmaları, yumruk atmaları, kahramanların kaçması, araba kullanmaları, kahramanın yanlış söylediği kelimeler, tikler taklit ediliyor.
Genelde öğrenciler kahramanların isimleriyle anılmayı istiyor, bana Polat de şeklinde. Bazı öğrencilerse kendilerini o kadar kaptırmış, karakterle öylesine bütünleşmiş ki; kimi öğretmenleri bile artık onları o isimle çağırıyor.
Teneffüs saatlerinde Polatçılık, Adanacılık, Ezelcilik, Arka Sokaklar, Hırsız Polis, Smack Down oyunları tercih ediliyor. Televizyon dizilerinde görülen hareket, tavır, davranışlar çocukların uyarlaması ile oyun şeklini alıyor.
Çocukları, anne babaları ve öğretmenleri uzun süre gözlemleyen Mustafa Elbir gözlemlerini şöyle ifade ediyor: "Tekmeler ve yumruklar gerçek oluyor, küfürler birbiri ardına geliyor. Kızlar kimi zaman dokunarak, saç çekerek büyü yapıyor. Öğretmenin olmadığı yerde şiddetin dozu ve ciddiyeti çok farklı oluyor. Kamera varken daha hoşgörülü ve kibar davrandıkları net bir şekilde fark ediliyor.
Anne babalar medya tanımlamasına karşı üstü kapalı ve altı boş bir öfkeyi ifade etseler de çok sevdikleri dizileri ya da kahramanları medya unsuru olarak görmüyor.
Öğretmenler genellikle medyayla ilgili olumsuz ve eleştirel bir tavır takınmaya çalışıyor, bu görüntü için ciddi çaba sarf etseler de medyayla ilgili söyleyebildikleri 3-5 klişe cümleyi geçemiyor. Neredeyse öğretmenlerin tamamı her akşam en az bir dizi izliyor. Teneffüslerde öğretmenler odasında konuşulan konu diziler ve karakterler. Medyaya eleştirel bakan öğretmen camiası televizyon ve dizi sektörüne nasıl bir destek verdiklerinin farkında değiller. Dizi modasını yakından takip eden kadın öğretmenler saç stilleri, takılar ve giysiler konusunda televizyonla oldukça barışıklar."
