Uzayın derinliklerinde keşfedilen olağanüstü bir yapı, bilim adamlarını şaşkına çevirdi. Astronomlar, Samanyolu Galaksisi’nde neredeyse mükemmel simetriye sahip bir küresel cisim tespit etti. Süpernova kalıntısı olduğu düşünülen bu esrarengiz yapının nasıl oluştuğu ise halen belirsizliğini koruyor. Tüm ihtimaller değerlendirilse de, gökbilimciler henüz kesin bir sonuca ulaşabilmiş değil.
Süpernova kalıntısı mı, yoksa bambaşka bir şey mi?
Batı Sidney Üniversitesi’nden astrofizikçi Miroslav Filipović liderliğindeki uluslararası araştırma ekibi, bu sıra dışı yapıya Antik Yunanca’da “mükemmellik” anlamına gelen Teleios adını verdi.
Teleios, radyo dalgalarında sönük bir şekilde parlıyor ve bu özelliğiyle bir Tip süpernova kalıntısı olabileceğini düşündürüyor.
Tip Ia süpernovalar, bir beyaz cüce yıldızın, yakınındaki yıldızdan madde çekerek kritik kütleyi aşması sonucu gerçekleşiyor. Bu tür patlamalar evrende bilinen en parlak olaylar arasında yer alıyor.
Ancak burada işler karışıyor: Normalde böyle bir süpernova sonrası X-ışını yayımı beklenirken, Teleios’tan hiç X-ışını tespit edilemedi. Bu durum, araştırmacıların kafasını karıştıran en büyük detaylardan biri.
Teleios’un uzaklığı her şeyi değiştiriyor
Bilim adamları, bu yapının uzaklığı konusunda iki olasılık üzerinde duruyor: 7.175 ışık yılı ya da 25.114 ışık yılı. İlk senaryoda Teleios, yaklaşık 46 ışık yılı çapında ve 1.000 yaşında genç bir kalıntı. Diğerinde ise yaklaşık 157 ışık yılı genişliğinde ve 10 bin yılın üzerinde bir geçmişe sahip, yaşlı bir süpernova izine dönüşüyor. Ancak her iki seçenekte de beklenen X-ışını izi bulunmuyor.
Alternatif senaryo: Zombi yıldız kalmış olabilir mi?
Araştırmacılar, Teleios’un farklı bir süpernova türü olan Tip Iax patlaması sonucu oluşmuş olabileceğini de değerlendiriyor. Bu türde, beyaz cüce tamamen yok olmuyor; geride bir “zombi yıldız” kalabiliyor.
Bu senaryo, yapının yaydığı radyo sinyalleriyle örtüşüyor. Ancak bu varsayımın tutarlı olabilmesi için Teleios’un 3.262 ışık yılı uzaklıkta olması gerekiyor. Bu mesafede olası bir yıldız adayı da mevcut fakat diğer ölçümler bu uzaklığı desteklemiyor.
Mükemmel simetri: Uzayda nadir görülen bir denge
Teleios’un en dikkat çekici yanı ise neredeyse kusursuz bir küresel şekle sahip olması. Süpernova kalıntıları genellikle asimetrik olur; çünkü patlama sırasında ya da çevresindeki gaz ve toz bulutlarıyla etkileşim sonucu şekilleri bozulur. Ancak eğer patlama simetrikse ve uzayda “boş” bir bölgede gerçekleşmişse, böyle kusursuz bir yapı geçici olarak korunabilir.
İşte bilim dünyasını karıştıran o görüntüler...
Kesin sonuç için daha fazla gözleme ihtiyaç var
Filipović ve ekibi, ellerindeki verilerle mümkün olan tüm olasılıkları değerlendirdiklerini belirtiyor. Ancak şu anda Teleios’un ne kadar uzakta olduğu, nasıl bir patlamayla oluştuğu ve neden beklenen X-ışını yaymadığı soruları net yanıt bulabilmiş değil.
Araştırmacılar, daha hassas ve yüksek çözünürlüklü gözlemlerle bu gizemli yapının sırlarının çözülebileceğine inanıyor. Şimdilik Teleios, hem güzelliğiyle hem bilinmezliğiyle gökyüzünün en gizemli yapılarından biri olmaya devam ediyor.
