Yeni müfredatın hangi sınıfları kapsayacağı, milyonlarca öğrencinin gündeminde yer almaya başladı. Peki müfredatta fen bilimleri konuları nasıl olacak? Yapılan değişiklikler neler? İlköğretim, ortaokul, lise fen bilimleri konuları neler? İşte yeni müfredatta fizik, kimya, Biyoloji derslerinin içeriğine ilişkin detaylar.
Millî Eğitim Bakanlığınca, kamuoyunun görüşüne sunulan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan yeni müfredat taslağında, "fen bilimleri"ne yönelik dersler, öğrencilerin ilkokuldan itibaren lise son sınıf düzeyine kadar "bilimsel keşif" sürecine dâhil olabilmeleri için yeniden kurgulandı.
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından 2017 yılından bu yana yapılacak en kapsamlı müfredat değişimiyle ilgili müfredat çalışması tamamlandı. Yeni müfredatta yüzde 35'lik bir seyreltilme yapılarak ders içerikleri sadeleştirildi. Okul öncesi, ilkokul birinci sınıf, ortaokul beşinci sınıf ve lise dokuzuncu sınıflarda önümüzdeki eylül ayından itibaren yeni müfredat uygulanacak. Diğer sınıflarda kademeli olarak geçiş yapılacak. Ders sürelerinde bir değişiklik olmayacak ancak dersler sadeleşecek.
Tekin, mevcut müfredatın konu yoğunluğuna dikkati çekti. Müfredatı yetiştirmek için haftalık ders saatlerini artırmak yerine, konularda sadeleştirmeye gittiklerini açıkladı. Milli Eğitim Bakanı, "Ders saatlerinde bir değişiklik yok, konularda sadeleşme var. Müfredatta yüzde 35'lik bir seyreltme içine girdik." dedi. Buna göre; Okullarda ders saatleri kısalmayacak.
Yeni müfredatta Fen bilimleri dersleri nasıl olacak?
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde 13 farklı fen bilimleri alan becerisi tanımlandı. Fen bilimleri alan becerileri, bilimsel gözlem, sınıflandırma, bilimsel gözleme dayalı tahmin, bilimsel veriye dayalı tahmin, operasyonel tanımlama, hipotez oluşturma, deney yapma, bilimsel çıkarım yapma, bilimsel model oluşturma, tümevarıma dayalı akıl yürütme, tümdengelime dayalı akıl yürütme, kanıt kullanma ve bilimsel sorgulama becerilerinden oluştu.
Fen bilimleri alan becerilerinin tamamı birbiriyle ilişkili olup bazı beceriler ise birden fazla beceriyi kapsayacak biçimde yapılandırıldı.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde, yeni tasarlanan fen bilimlerine yönelik derslerde, öğrencilerin karşılaştığı problemleri fark edebilmesi, kararlar vermesi ve hayata yönelik faaliyetlerini bu kararlar bağlamında düzenlemesine yönelik deneyim kazanmalarını desteklemek üzere oluşturuldu.
Bu deneyimleri kazandırmak için fen öğretimi sürecinde öğrencilerin günlük hayattaki olayları ve olguları fen kavramlarıyla anlamlandırırken bilimsel becerileri uygun ve etkili bir şekilde kullanmaları hedeflendi. Öğrencilerden bilimsel araştırma süreçlerini yürütebilme ve değerlendirebilme, elde edilen kanıtları analiz edebilme, yorumlayabilme ve sonuçları farklı gösterim biçimleri ile temsil edebilme becerisine sahip olmaları için yeni müfredatta 13 farklı fen bilimleri alan becerisi tanımlandı.
Fen bilimleri alan becerileri, bilimsel gözlem, sınıflandırma, bilimsel gözleme dayalı tahmin, bilimsel veriye dayalı tahmin, operasyonel tanımlama, hipotez oluşturma, deney yapma, bilimsel çıkarım yapma, bilimsel model oluşturma, tümevarıma dayalı akıl yürütme, tümdengelime dayalı akıl yürütme, kanıt kullanma ve bilimsel sorgulama olarak sıralandı. Bu alan becerilerinin tamamı birbiriyle ilişkilendirildi, bazı beceriler ise birden fazla beceriyi kapsayacak biçimde yapılandırıldı.
Becerilerle bütünleştirilmiş zengin içerikler sunularak fen bilimleri ile ilgili kariyer bilinci geliştirilmesi de hedeflendi. Öğretme-öğrenme uygulamalarında değerler, diğer beceriler ve programlar arası ilişkilerle bütünleştirilerek açık bir şekilde yer aldı. Bilim, teknoloji, mühendislik ve tasarım temelli olarak becerileri birbirleriyle bütünleştiren öğrenme çıktılarına yer verildi. Öğrenme yaşantılarında alan becerileri, kavramsal beceriler, sosyal-duygusal beceriler, okuryazarlık becerileri ve değerler eğitimini bütünleştiren nitelikli fen öğretimi anlayışı benimsendi.
Öğrencilerin bilimin gelişiminde dijital dönüşümün farkında olmaları, değişen teknolojiye uyum sağlamaları ve teknolojiyi çevre bilinci ile etkin kullanmaları hedeflendi; yaşadıkları çevreye ve karşılaştıkları olaylara ve durumlara bilimsel bakış açısını merkeze alarak veriye dayalı karar vermeleri amaçlandı.
Çevreyle ilgili problemleri anlama, çevre dostu çözümler geliştirme ve gelecek nesillere daha yaşanabilir bir dünya bırakma bilinci kazandırmalarını sağlamak amacıyla fen bilimleri öğretim programına, uluslararası programlarla uyum gözetilerek "çevre" ile ilgili konular eklendi.
Müfredatla küresel sorunlara karşı daha bilinçli ve etkili çözümler üretebilen, bilimsel gelişmelere hızlı uyum sağlayabilen bireyler yetiştirilmesi amaçlandı. Programda, tekrarlardan uzak kalarak içerikte sadeleştirmeye gidildi. Öğrencilere bütünleşik becerilerin kazandırılması hedeflendi. Ölçme değerlendirme uygulamalarında süreç temelli yöntemlere ağırlık verildi. Yeni müfredatta bilimin doğasını anlama, bilim ve bilim insanlarının temel özelliklerini kavrama ve bilgi kaynaklarının güvenilirliğini sorgulamaya yönelik konulara yer verildi.
Liselerde okutulacak Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kimya dersi öğretim programında, mevcut öğretim programındaki sarmal yaklaşımdan kaynaklanan tekrar eden içerikler sadeleştirildi.
Öğrencilerin beceri gelişimine olanak tanımak amacıyla içerikteki bazı detaylar üniversite eğitimine bırakıldı. Tüm sınıf seviyelerinde becerilerde çeşitlilik sağlandı. Sınıf düzeyine uygun olarak becerilerde aşamalı olarak üst düzeye geçişler gerçekleştirildi. Yatayda ve dikeyde programlar arası ve beceriler arası ilişkilendirmeler kuruldu.
Kimya dersi öğretim programı, beceri temelli bir program olarak tasarlandı. Programda fen alanına özgü beceriler ve kavramsal becerilerin sosyal duygusal öğrenme becerileri, değerler, eğilimler ve okuryazarlık becerileri ile desteklendiği bütüncül bir yaklaşım benimsendi.
Kimya müfredatına, "metalik nanoparçacıklar", "metal, alaşım ve metalik nanoparçacıkların çevresel etkileri, yeşil kimyanın atık önleme ilkesi", "makro ve mikro ölçekli deneyler, atmosferdeki tepkimeler ve küresel sorunlar", "maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeli", "asidik ve bazik ürünlerin seçiminde dikkat edilmesi gerekenler", fermantasyon yöntemi ile yeşil hidrojen eldesi ve hidrojen gazı miktarına etki eden faktörler, nanoteknolojik ürünlerin potansiyel faydaları, mikroplastik ve nanoplastiklerin etkileri, karbon temelli enerji kaynakları, boyaya duyarlı güneş pili, biyobozunur polimer gibi konular eklendi.
Lise kademelerindeki fizik müfredatında, millî çıkarlar ve uluslararası iş birlikleriyle bilimde ilerlemeye ilişkin konular yer aldı. Fizik derslerinde ise Türkiye ve dünyada bilim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren kurum veya kuruluşlardan biri seçilerek burada bulunan fizik bilimi ile ilişkili araştırma ve meslekler hakkında çeşitli metinler okunabilecek. Bu metinler üzerinden, CERN, NASA, ESA, TUA, TÜBİTAK, ASELSAN, TENMAK ve MTA gibi kurum veya kuruluşlardaki fizik bilimi üzerine araştırmalar yapılacak. Bu etkinliklerle öğrenciler, fizik biliminin ulusal ve uluslararası düzeyde nasıl bir etki yarattığını ve ülkemizin bilimsel kalkınmasına nasıl katkı sağladığını derinlemesine anlayacaklar.
Biyoloji müfredatı nasıl?
Lise kademelerindeki biyoloji derslerinde daha önceki programlarda birbiriyle ilişkilendirilmeyen, farklı sınıf düzeylerine dağıtılan ve tekrar eden konular bilimsel bütünlük gözetilerek temalar altında bütüncül modele uygun olarak birleştirildi. Daha önce farklı sınıf düzeylerinde ve parçalı olarak verilen "ekosistemlerin bileşenleri ve ekolojik sürdürülebilirlik" gibi ekoloji alanına ait konular tek bir tema altında toplandı ve konu bütünlüğü sağlandı.
Temaların günlük yaşamla, biyoloji tarihiyle ve biyoloji alanındaki güncel araştırma ve gelişmelerle ilişkilendirilmesine özen gösterildi. Disiplinler arası bütünlüğün oluşturulmasında coğrafya, fizik ve kimya derslerinin ortak konu ve/veya temalarıyla ilişkilendirmeler yapıldı; biyoloji disiplininin sağlık, enerji ve gıda alanlarındaki kullanımları ile ilişkileri vurgulandı.
Türkiye'deki biyoçeşitliliği oluşturan unsurlara ve Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Veritabanı kullanımına yer verildi, biyoçeşitliliğin korunmasının toplumsal bir görev olduğu vurgulandı.
Türkiye Yüzyılı vizyonunun referans projeleri arasında yer alan "Özel Çevre Koruma Bölgesi İlanı ile Ekosistem Koruma Projeleri" kapsamında "Özel Çevre Koruma Bölgesi" ilan edilen bölgelere, doğal kaynakların ve biyoçeşitliliğin korunması için alınan önlemlere dikkat çekildi.
