Kiralık evde yeni dönem başladı: Ev sahiplerinin şartları 'yok artık' dedirtti

Yalnızca kimlik, depozito ve ilk kira bedelinin tahsilatı ile kurulan ev sahibi-kiracı ilişkisi, yerini oldukça detaylı bir finansal ve kişisel inceleme sürecine bıraktı. Kredi kartı limit bilgisinden eski ev sahibi referansına, sosyal medya taramasından resmi kefil şartına kadar uzanan yeni talepler, barınma ihtiyacını karşılamaya çalışan vatandaşlar için süreci çok daha zorlu bir aşamaya dönüştürdü.

Detaylı finansal inceleme ve katı şartlar

Türkiye Gazetesi'nde yer alan habere göre; özellikle yüksek kira bedelli konutlarda mülk sahiplerinin adaylardan beklentileri, bankaların kredi onay departmanlarının prosedürleriyle yarışır bir boyuta ulaştı. Ev sahipleri artık kiracı adayının sadece mesleğini değil, aynı iş yerindeki çalışma süresini de detaylıca sorguluyor. Düzenli geliri kanıtlayan resmi evraklar sunulmadan kiralama görüşmeleri dahi başlamıyor. Maaş bordrosu, detaylı banka hesap hareketleri, SGK hizmet dökümü ve Findeks kredi notunun yanı sıra, adayların kredi kartı limit bilgileri istenen evraklar arasına girdi. Bu finansal dökümlere ek olarak, devlet memuru kefil şartı, kefilin gelir belgeleri, yüksek depozito bedelleri, evcil hayvan bulunmadığına dair bağlayıcı taahhütnameler ve hatta birkaç aylık veya bir yıllık peşin kira dayatması piyasada sıklıkla karşılaşılan durumlar halini aldı.

Sosyal medya taraması

Finansal mülakatların yanı sıra, kiralama süreçlerinde yeni bir uygulama olarak 'eski ev sahibinden referans' dönemi de öne çıkıyor. Tıpkı kurumsal bir iş başvurusu gibi, kiracı adayının bir önceki ev sahibiyle yazılı veya sözlü olarak iletişim kurulması talep ediliyor. Bu yöntemle ödeme alışkanlıkları, komşuluk ilişkileri ve evin özenli kullanılıp kullanılmadığı teyit edilmek isteniyor. Emlak sektöründeki uygulamalara göre, sözleşme öncesinde bazı ev sahipleri adayların sosyal medya hesaplarını da mercek altına alıyor.

Evde çalışma düzeni, evcil hayvan durumu, kalabalık etkinlikler düzenlenip düzenlenmediği ve genel yaşam tarzına dair elde edilen ipuçları, mülk sahipleri tarafından önemli bir eleme kriteri olarak kullanılıyor.

"Sıfır riskle hareket etmeye çalışıyorlar"

Piyasadaki bu keskin değişimi değerlendiren gayrimenkul uzmanı Murat Gözüpek, mülk sahiplerinin yeni yaklaşımlarına dair şu ifadeleri kullanıyor:

"Eskiden mal sahipleri için sadece düzenli bir gelir beyanı yeterliyken, son yıllarda artan kira uyuşmazlıkları ve uzayan tahliye davaları güven problemini zirveye taşıdı. Artık mülk sahipleri, evlerini bir yatırım aracı olarak güvence altına almak istiyor ve sıfır riskle hareket etmeye çalışıyor. Kentsel dönüşümle birlikte artan talep de ev sahiplerinin elini güçlendirdi. Arzın bu kadar kısıtlı olduğu bir ortamda, ne yazık ki kuralları tamamen mal sahibi koyar hâle geldi."

Mülk sahiplerinin mağduriyet endişesi

Kiralama sürecindeki bu ağır şartlar kiracıları yıpratırken, ev sahipleri de geçmişte yaşadıkları maddi ve manevi kayıpları gerekçe göstererek aldıkları tedbirleri savunuyor. Kendi yaşadığı zorlu süreci anlatan ev sahibi Ahmet Cantanır, durumu şu sözlerle özetliyor:

"Kiracım ilk birkaç ay düzenli ödedikten sonra bahaneler üretmeye başladı. Tam bir yıl boyunca evimde bedava oturdu. Ne kiramı alabildim ne de yasal olarak hemen çıkarabildim. Mahkeme süreçleri zaten yıllar sürüyor. Bu süreçte hem maddi hem manevi olarak tükendim. Şimdi yeni birine evimi verirken elbette en ince ayrıntısına kadar araştıracağım. İnsanlar bize kızıyor ama kimse bana haksızsın demesin. Sütten ağzı yanan yoğurdu üfleyerek yiyor."

Özel hayatın gizlilik sınırlarına dikkat

Giderek daha da karmaşıklaşan kiralama sürecinin hukuki boyutuna dikkat çeken Avukat Volkan Karabağ ise, taraflar arasındaki dengeye ve yasal sınırlara şu ifadelerle vurgu yapıyor:

"Ev sahibinin mülkünü koruma güdüsü ve kiraya verme konusundaki anayasal ‘sözleşme serbestisi’ elbette hukuken anlaşılabilir. Ancak, talep edilen bilgi ve belgelerin Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile özel hayatın gizliliği sınırlarını aşmaması gerekiyor. Kiracı adayları, paylaşmak istemedikleri kredi kartı limiti, detaylı banka dökümü gibi hassas verileri vermeye kesinlikle zorlanamaz. Fakat ev bulmaya çalışan vatandaş çaresiz kalıyor ve barınma ihtiyacı uğruna bu zorlu mülakat çarkından geçmek mecburiyetinde bırakılıyor."