Bozkırın ortasında bir kültür hazinesi

Kırgızistan'ın ikinci büyük kenti Oş'un kuzeydoğusunda, deniz seviyesinden bin 25 metre yükseklikte yer alan Özgen hakkında ilk belgelere, eski Çin ve eski Yunan medeniyetlerinin yazılı kaynaklarında rastlanıyor.

Günümüzde adı Kara-Darya olan Yaksart nehri kıyısında kurulan, Çin kaynaklarında "Yu" şehri diye bilinen "Antiohiya" kentinin, bugünkü Özgen'in temelini oluşturduğu belirtiliyor.

Şitsi Vakayinamesinde, 1'inci yüzyılda Çin ordusunun Özgen'i işgal etmeye çalışırken Özgen Hanı tarafından sert bir şekilde taarruza uğradığı anlatılıyor.

Büyük İpek Yolu'nun geçtiği, daha sonra Fergana'dan Yedi Su'ya kadar Yassı ve Atbaşı geçitlerinden giden ticaret yollarının uğradığı Özgen hakkında bilim insanlarının farklı görüşleri bulunuyor. Bunların birine göre, milattan sonraki yılların başlarında Fergana Vadisi'nin doğu yakasında Türk boyları Oğuz, Uz ve Azlar yaşadı. Bu topraklar, "Oğuzkent" veya "Uzkent" diye adlandırıldı. Kaşgarlı Mahmud ve Ortaçağ'ın Arap gezginleri ise Özgen'i, "Yuzcant" ya da "Uzkant" olarak isimlendirdi.

Nüfusun ve binaların bolluğu dolayısıyla hiç yere inmeden çatılardan atlayarak şehri gezmenin mümkün olduğu, altın ve gümüşten para bastırıldığı, seramik ve cam ürünler yapıldığı, kaynaklarda ifade ediliyor. Özgen, o dönem ulaştığı kültürel ve ekonomik gelişme düzeyine bir daha ulaşamadı. O zaman şehrin yüz ölçümü şimdikinden 2,5 kat daha büyüktü.

Arkeolojik çalışmalar sonucu Özgen'de şehirleşmenin milattan önce başladığı, kanalların inşa edildiği tespit edildi. Özgen nehrinin kalıntıları da bölgenin tarımla geliştiğini gösterdi.

Bozkırın ortasında bir kültür hazinesi