2025’te enflasyon tahmini neden şaştı?

Malumunuz en önemli gündemimiz enflasyon. Ekonomi yönetimi ve Merkez Bankası tüm yan etkilerine rağmen enflasyonu düşürmek adına oldukça ciddi bir politika seti uygulamaya devam ediyor. Ancak buna rağmen enflasyon bir türlü Merkez Bankası’nın hedeflediği noktaya gitmiyor. Merkez Bankası’nın yılın ilk Enflasyon Raporu’nda bu konu hakkında önemli bir değerlendirme var.

Merkez Bankası, hesap verebilirlik ve şeffaflık ilkeleri bağlamında 2025 yıl sonunda gerçekleşen enflasyonun daha önceden ilan edilen ara hedefi neden yakalayamadığı konusunda bir çalışmayı Enflasyon Raporu’nun içine koymuş. Buna göre enflasyondaki sapmada 4 ana neden etken olmuş görünüyor. Bunlardan ilki ve en önemlisi gıda fiyat enflasyonu. Ara hedef belirlenirken yapılan varsayım gıda fiyat enflasyonun %26,5 olacağı yönünde iken gerçekleşme %28,3 olmuş. Diğer yandan ithalat fiyatlarındaki varsayım -%1,1 iken gerçekleşme %1,4 olunca hedefin sapmasının önemli bir kısmı da buradan gelmiş.

Merkez Bankası’nın petrol fiyat tahmini varil başına 65,8 dolar iken gerçekleşme 69 dolar olmuş. Türkiye’de akaryakıt fiyatlarındaki artışın enflasyonun yayılımını ciddi şekilde artırdığı gerçeği göz önüne alınırsa bu artış azımsanmayacak bir etken olmuş. Son olarak ihracat ağırlıklı küresel büyüme endeksi de tahminlerin üzerinde gerçekleşmiş.

Elbette 2025 yılının gıda fiyat enflasyonundaki en önemli konusu zirai don hadisesiydi. Son 25 yılın en kötü zirai don hadisesine kuraklık da eşlik edince maalesef gıda fiyatlarında istenmeyen artışlar karşımıza çıktı. TÜİK’in enflasyon sepetinin neredeyse 4’te 1’, gıdadan oluştuğu için gıda fiyatlarındaki bu artış enflasyonu da daha güçlü şekilde yukarı itiyor.

Bu gelişmeler ışığında Merkez Bankası ara hedef sapmasının kaynaklarını aşağıdaki gibi hesaplıyor:

TL cinsi ithalat fiyatları +2,1 puan,

Gıda fiyatları +0,9 puan,

Yönetilen-Yönlendirilen fiyatlar +1,1 puan,

Çıktı açığı +0,9 puan,

Enflasyonun ana eğilimi ve ataleti +1,9 puan.

Etkiler bu denli yüksek olunca da yıllık enflasyonda %24 olan ara hedeften 6,9 puan sapılarak gerçekleşme %30,9 oldu. Ancak bu noktada önemli bir duruma da dikkat çekmek isterim. Zira %25 olan ara hedef ilk açıklandığında pek çok ekonomist ve akademisyen bunun pek mümkün olmadığını güçlü bir şekilde ifade etmişti. Hatta yapılan anketlerin neredeyse tamamında %25’i telaffuz eden dahi yoktu. Yani piyasalar ile Merkez Bankası bu konuda ciddi şekilde ayrışmıştı. Maalesef piyasanın dediği oldu.

Ben de bu köşede bu konu ile ilgili sayısız yazı kaleme aldım ve Merkez Bankası’nın tahminlerini sürekli yukarı yönlü revize etmesinin önemli bir itibar kaybı sorununa dönüşebileceği konusunda uyarılarda bulundum. Bugün geldiğimiz noktada özellikle hanehalklarının enflasyon beklentilerindeki olumsuz görüşleri de sanırım bu durumun ürünü.