Emekli avukatların maaşlarından SGDP kesilecek mi? Ali TURGUT: Malumunuz olduğu üzere, SSK'dan emekli serbest avukatlar, emekli olduktan sonra avukatlık faaliyetine devam ettikleri takdirde, emekli maaşlarından %15 sosyal güvenlik destek pirimi kesilmektedir. Acaba 2007 yılında yürürlüğe girecek olan yeni Sosyal Sigorta ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'ndan sonra uygulama nasıl olacak? Emekli avukatların maaşlarından eskiden olduğu gibi sosyal güvenlik destek pirimi (SGDP) kesilecek mi? Ve hangi oranda kesilecek?
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'na göre sigortalı sayılmayan serbest avukatlar ve noterler için, topluluk sigortası, uygulanıyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirtilen şartlara göre, iş kazalarıyla meslek hastalıkları, hastalık, analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından birine, birkaçına veya hepsine toplu olarak tabi tutulmaları için, mevcut hükümler uyarınca, Baro ve Noterler Birliğiyle sözleşmeler yapılmıştır, bugüne kadar. Yani esas itibariyle iş sözleşmesiyle çalışmayan ve aslında Bağ-Kur sigortalısı olması gereken avukat ve noterlerin bağlı oldukları Barolar Birliği ve Noterler Birliği ile SSK arasında yapılan tip sözleşmelerle, mevcut şartlarda SSK sigortalısı olmaları sağlanmıştır. Nitekim Avukatlık Kanunu, Baroya kayıtlı avukatların sosyal güvenliklerini topluluk sigortası yoluyla sağlamış ve malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına bu yolla girmelerini; buna paralel düzenleme getiren Noterlik Kanunu da mevcut sosyal güvenlik kurumlarından faydalanmayan noterler hakkında odaya kayıt oldukları tarihten itibaren topluluk sigortasına girmelerini zorunlu tutmuştur. Tekrarlarsak, Sosyal Güvenlik Reformu öncesi itibariyle, 506 sayılı Kanun uyarınca, serbest avukatlar ve noterler, topluluk sigortasına tabidir. Ancak Sosyal Güvenlik Reformu ile 01.01.2007 tarihinden itibaren topluluk sigortası yürürlükten kaldırılacaktır. Bu nedenle reformun temel düzenlemesi olan 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe gireceği 01.01.2007 tarihinde malullük, yaşlılık ve ölüm topluluk sigortasına tabi avukat ve noterler, 5510 sayılı Kanun kapsamında, yani halen yürürlükte olan mevzuat itibariyle Bağ-Kur sigortalısı anlamında sigortalı sayılacaklardır.
Sosyal güvenlik reformunun yürürlüğe gireceği 01.01.2007'den önce, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olan serbest avukatlar ve noterlerin primi, prime esas kazanç alt ve üst sınırı arasında olmak şartıyla, kendilerinin belirleyeceği miktarın %25'i iken bu oranlar, 01.01.2007 tarihinde değişecektir. Bu durumda 01.01.2006-31.12.2006 arasında prime esas kazancın alt sınırı olan 531 YTL üzerinden prim ödeyen serbest avukat ve noterler 132,75 YTL, üst sınır olan 3.451,50 YTL üzerinden prim ödeyenler ise 862,88 YTL topluluk sigortası primi ödemektedirler. Oysa sosyal güvenlik reformunun yürürlüğe gireceği tarihten sonra avukat ve noterlerin prim oranı, %33,5'a yükselecektir. Yılsonuna kadar en düşük prim matrahı 531 YTL olduğundan, mukayese için bu matrahtan ve %33,5 oranı üzerinden hesaplama yaparsak, en düşük aylık prim tutarı, 177,89 YTL ve üst sınır olan 3.451,50 YTL üzerinden prim ödeyenlerin ise aylık prim tutarı, 1.156,25 YTL olacaktır. Sigorta primine esas kazanç alt ve üst sınırında da asgari ücrete bağlı olarak artış yapılacak olması nedeniyle serbest avukat ve noterlerin prim tutarı daha da artacaktır. (5510 s.K.m.81/g).
5510 sayılı Kanun'un "Prim Oranları ve Devlet Katkısı" başlıklı 81. maddesinin (g) bendinde, 4/b sigortalıları, prime esas kazançları üzerinden şayet SGDP ödemek suretiyle çalışıyorlarsa, (e) bendindeki sigortalı ve işveren payları dâhil, toplam asgari % 33,5 oranı üzerinden sigorta primlerini ödeyeceklerdir.
Mehmet ERDEM ( Tamirci, Ankara): 12.03.1987 tarihinde sigortalıyım. Ara boşluklarım var. 2202 günüm var. %40 özürlü raporum var. Ama vergi indirim belgem yok. Ne zaman emekli olurum?
Okuyucumuzun öncelikle, yukarıda söylediğimiz gibi, Maliye Bakanlığı'ndan özürlülük vergi indirim belgesi alması gerekli. Okuyucumuz, bu temel şartı yerine getirdiğinde, 06.08.2003 tarihinde, 12 yıl ve daha fazla sigortalılık süresi (16 yıl 4 ay 24 gün) bulunduğundan, sakatlık derecesi ne olursa olsun, sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmışsa, yaşı ne olursa olsun, en az 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanacaktır. Okuyucumuzun 15 yıllık sigortalılığı bulunduğundan, özürlülük vergi indirim belgesini alması ve en az 3600-2202=1398 günlük prim eksiğini (3 yıl 10 ay 18 günlük prim ödemesini) tamamlaması halinde SGK'dan yaşlılık aylığını istemesi mümkün olacaktır.
Çetin MADEN (Matbaacı, Ankara): 12.05.1984 tarihinde SSK'lı olarak işe başladım. Boşluğum çok. 3000 işgünüm görünüyor. Askerden evvel SSK'lıydım. Askerliği ödesem emekli yaşımı geriye çeker mi?
Sigortalılık sonrasında yapılan askerliğin süresinin borçlanılarak ödenmesi, emeklilik yaşını geriye çekmez. Askerlik borçlanması, okuyucumuzun sadece prim ödeme gün sayısını artırır. Buna göre, eğer okuyucumuz, 12.05.1984 tarihinden önce 18 yaşını doldurmuşsa, 25 yıllık sigortalılık süresini, 48 yaşını ve en az 5225 prim ödeme gün sayısını doldurduğunda yaşlılık aylığına hak kazanacaktır.
