Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yıllık ücretli izin hesabına ilişkin milyonlarca çalışanı ilgilendiren emsal bir karara imza attı. Karara göre, işçinin yıllık izin kullandığı döneme denk gelen hafta tatili günleri yıllık izin süresinden düşülemeyecek. Böylece çalışanların yasal dinlenme hakkı korunurken, yıllık izin süresinin hesaplanmasında hafta tatillerinin ayrıca değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı. İşte 4857 sayılı İş Kanunu'nun ilgili maddesinin yıllı izin hesaplaması konusundaki hükmü.
Çalışanların tamamını yakından ilgilendiren ve anayasal bir hak olarak kanunla korunan yıllık ücretli izin sürelerine dair, bazı işverenlerin usulsüz uygulamalarına set çekecek nitelikte Yargıtay’dan emsal bir karar çıktı. Yasaya aykırı şekilde işçinin yıllık izin dönemine denk gelen hafta tatili günlerini de izinden düşen işletmelere karşı yargı, bu günlerin izin süresinden kesinlikle mahsup edilemeyeceğini net bir biçimde hükme bağladı.
Hafta tatili günleri yıllık izine dahil mi?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi önemli karara imza attı. İşçinin yıllık ücretli izin kullandığı dönemlere rastlayan hafta tatili günlerinin izin süresinden düşülemeyeceğine hükmetti. Kararda, yıllık izin süresine denk gelen hafta tatili günlerinin ayrıca değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek, işçinin kullanmadığı yıllık izin ücretine hak ettiği kanaatine vardı.
Adalet Bakanlığı'nın kanun yararına temyiz istemini içeren dava konusunda, işçilerin hakkı olan ancak bazı işverenler tarafından kullandırılmayan İş Kanunu örnek alındı. Dava konusu incelendiğinde, davacı işçinin toplamda 28 gün yıllık ücretli izin hakkı olduğu belirlendi. İşverenin sunduğu belgelerde işçi, iki farklı dönemde toplamda 28 gün izin kullanmış gibi görünüyordu.
Ancak Yargıtay, izin tarihi aralıklarında toplam 4 hafta tatili günü bulunduğunu saptadı. Kanun gereği bu 4 gün izinden sayılamayacağı için işçinin aslında 24 gün izin kullandığı, dolayısıyla henüz kullanmadığı 4 günlük bakiye yıllık ücretli izin alacağı olduğu kesinleşti.
Karara göre, işyerinde haftada 6 gün çalışma düzeni bulunuyordu ve bu nedenle haftalık izinler, her hafta için bir gün olarak hesaplandı. Yüksek Mahkeme, kararında, “Yıllık izin hakkının ücrete dönüşmesi için sözleşmenin feshinin şart olduğuna" da dikkat çekti.
Dayanak olarak 4857 sayılı İş Kanunu ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde, yıllık izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günlerinin izin süresinden sayılmayacağı belirtiliyor. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2021/897 E., 2021/5272 K. sayılı kararında da yıllık iznin diğer ücretli izinlerle iç içe geçemeyeceği vurgulanıyor.
İş Kanunu 56/5 Maddesi'nde "Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz." deniliyor.
İş kanununa göre yıllık izin günleri nasıl hesaplanır?
4857 sayılı İş Kanunu hükümleri:
Madde 4 — İş Kanununun 53 üncü maddesinin birinci fıkrası ile 54 üncü maddesindeki esaslar ve 55 inci maddesindeki durumlar göz önünde tutularak her işçinin yıllık ücretli izne hak kazandığı tarih bu Yönetmeliğin 20 nci maddesinde sözü geçen yıllık ücretli izin kayıt belgesine yazılır. Yıllık izin süresinin ve izne hak kazanmak için gerekli sürenin hesabında işçinin aynı işverene ait işyerlerinde çalıştığı süreler birleştirilir. Şu kadar ki, bir işverenin bu Kanun kapsamına giren işyerinde çalışmakta olan işçilerin aynı işverenin işyerlerinde bu Kanun kapsamına girmeksizin geçirmiş bulundukları süreler de hesaba katılır. Aynı bakanlığa bağlı işyerleri ile aynı bakanlığa bağlı tüzel kişilerin işyerlerinde geçen süreler ve kamu iktisadi teşebbüsleri yahut özel kanun veya özel kanunla verilmiş yetkiye dayanılarak kurulan banka ve kuruluşlar veya bunlara bağlı işyerlerinde geçen süreler de, işçinin yıllık ücretli izin hakkının hesaplanmasında birleştirilerek göz önünde bulundurulur.
İzin Kullanma Dönemleri Madde 5 — İşveren veya işveren vekilleri, bu Yönetmeliğin 15 incimaddesinde belirtilen izin kurulu veya 18 incimaddeye dayanılarak bunun yerine geçenlere danışmak suretiyle işyerinde yürütülen işlerin nitelik ve özelliklerine göre, yıllık ücretli izinlerin, her yılın belli bir döneminde veya dönemlerinde verileceğini tayin edebilir. Bunu işyerinde ilan eder.
Yıllık Ücretli İznin Uygulanması Madde 6 — Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez. Bu iznin 53 üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesizorunludur. Ancak, 53 üncü maddede öngörülen izin süreleri, tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere (Değişik ibare:RG-18/8/2017- 30158) bölümler halinde kullanılabilir. İşveren tarafından yıl içinde verilmiş bulunan diğer ücretli ve ücretsizizinler veya dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez. Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni vermek zorundadır.
İşveren tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde İş Kanununun 17 nci maddesinde belirtilen bildirim süresi ile 27 nci maddesi gereğince işçiye verilmesi zorunlu yeni iş arama izinleri, yıllık ücretli izin süreleri ile iç içe giremez. İşveren, işyerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerini gösterir izin kayıt belgesi tutmak zorundadır.
