Stratejik özerkliğin anahtarı teknoloji

Teknolojinin artık yalnızca ekonomik rekabet unsuru olmadığı, güvenlik, dış politika ve stratejik özerkliğin de temel bileşenlerinden biri haline geldiği ifade edildi. Bu yeni dönem “kontrollü teknobloklaşma” olarak tanımlandı.

ULUSAL KAPASİTE İNŞASI

Raporda Türkiye için seçici entegrasyon ve ulusal kapasite inşasını birlikte yürüten model önerildi. Buna göre AB ile sanayi entegrasyonu, ABD ve NATO ile güvenlik ve kritik teknoloji iş birliği sürdürülürken, diğer aktörlerle sektör bazlı ilişkilerin geliştirilmesi öngörüldü. Türkiye’nin jeopolitik avantajını teknoloji ve üretim kapasitesine dönüştürerek kritik değer zincirlerinde stratejik ve kolay ikame edilemeyen kapasite oluşturması gerektiği de vurgulandı.

Yapay zekâda uygulama ve uyarlama, yarı iletkenlerde seçilmiş alt alanlar, kritik minerallerde işleme ve ara ürün, enerji teknolojilerinde ise üretim ve entegrasyon öne çıkan fırsat alanları olarak sıralandı. Ayrıca sektör bazlı kritik teknoloji ve tedarik zinciri envanteri oluşturulması ve teknoloji diplomasisi, sanayi, enerji, savunma, dış ticaret ve yatırım politikalarını bir araya getirecek eş güdüm mekanizması kurulması önerildi.

Üç stratejik yaklaşım

MİA raporunda Türkiye’nin teknopolitik düzende izleyebileceği üç farklı stratejik yaklaşım değerlendirildi:

Tek eksenli hizalanma: Türkiye’nin belirli bir güç merkezine daha güçlü biçimde bağlanması.

Çok yönlü dengeleme: Farklı güç merkezleriyle ilişkileri aynı anda sürdürerek hareket alanının korunması.

Seçici entegrasyon ve kapasite inşası: Alanına göre farklı aktörlerle iş birliği yapılması ve eş zamanlı olarak ulusal teknoloji ve üretim kapasitesinin güçlendirilmesi.

Raporda üçüncü modelin Türkiye açısından daha dengeli ve uygulanabilir bir seçenek olduğu değerlendirilirken, uluslararası iş birliklerinin yalnızca diplomatik ilişki düzeyinde kalmaması; araştırma, yatırım, üretim, altyapı ve insan kaynağı gibi somut kazanımlara dönüştürülmesi gerektiği vurgulandı.