Eski Malatya yani Battalgazi'de yer alan cami, 1224 yılında Sultan 1. Aleaddin Keykubad tarafından yaptırılmış. Mimarı Malatyalı Yakup bin Ebubekir'dir. Cami, Büyük Selçuklu mimari üslûbunun Anadolu'daki en önemli temsilcisidir.
Eski Malatya yani Battalgazi'de yer alan cami, 1224 yılında Sultan 1. Aleaddin Keykubad tarafından yaptırılmış. Mimarı Malatyalı Yakup bin Ebubekir'dir. Cami, Büyük Selçuklu mimari üslûbunun Anadolu'daki en önemli temsilcisidir. İran'daki Büyük Selçuklular'a ait dikdörtgen avlu etrafında dört eyvanlı medrese plân tipinin Anadolu'da camiye uygulanmış şeklidir. Bu plân
Anadolu Selçukluları tarafından bilinmekle beraber, yöre iklimine uygun bir form olmadığından ulu cami haricinde bir başka yapıda kullanılmamış. Bu yüzden Battalgazi Ulu Camii Anadolu'daki ilk ve tek örnektir. Tasarımının yanında malzeme seçiminde de büyük Selçuklu mimarisini Anadolu'ya taşıyan cami, Anadolu'nun taş mimari kültürüyle Büyük Selçuklu'nun tuğla mimari kültürünün harmanlanmasıyla yeni bir deneme olarak etkili olmuş. Ayrıca ilk büyük kubbeli örnek olarak Anadolu'daki yapı taşları arasında yerini almış. Mihrap önü kubbesine bitişik, ortasında havuzlu iç avlu plânın esasını oluşturuyor.
Caminin mihrap önü kubbeyle revaklı avlu dışında kalan bölümleri tonozlarla örtülmüş. 16 köşeli tuğla kubbesi ve duvarlarında ince tuğla işçiliğinin bütün zenginliği sergilenmiş. Kubbe, eyvanlar ve duvarlar çini mozaiklerle bezenmiş. Kubbe çevresinde âyetlerin yer aldığı bir yazı kuşağı, koyu kahverengi parlak çini mozaiklerle süslenmiş. Özellikle orta avlu revakları Selçuklu süsleme sanatının önemli örnekleriyle zenginleştirilmiş. Dönem dönem onarım ve ilâveler yapılmış olsa da cami özgünlüğünü korumuş.
Battalgazi Ulu Camii, ilk büyük kubbeli örnek olarak Anadolu'daki yapı taşları arasında yerini almış.
Battalgazi Ulu Camii'nin on altı köşeli mihrap önü kubbesinin dıştan görünümü.
Caminin cepheleri dıştan güçlü payandalarla desteklenmiş.
Anadolu'da Büyük Selçuklu geleneğini sürdüren il ve tek cami.
Batı cephesindeki taç kapı.
Batı cephesindeki taç kapının kavsarası.
Doğu cephesindeki kapı.
Doğu cephesindeki kapının yan nişi.
Doğu cephesindeki kapı kavsarası.
Battalgazi Ulu Camii'nin, Selçuklu süsleme sanatının önemli örneklerinin yer aldığı orta avlusu.
Çini mozaiklerle bezeli avlu revakları
Üstü açık avlunun mihrap önüne açılan kapısı.
Avlu eyvanının çini mozaiklerle süslü tuğla örgülü sütunu.
Avludaki firuze mozaik hatlar.
Avlu kemerlerinden detay.
Selçuklu süsleme sanatının önemli örneklerinin yer aldığı orta avludan detay.
Avludaki çini mozaiklerden detay.
Mihrap önü kubbesinden avluya açılan eyvana bakış.
Battalgazi Ulu Camii'nin eyvanları ve çevresindeki duvarlar ince tuğla işçiliği bakımından çok zengin. Eyvan tonozları ve duvarlar çinilerle bezeli.
Firuze ve patlıcan renginde çini mozaikler, geometrik yıldız ve geçmeler.
Çini mozaiklerden detay.
Ortadaki açık avlunun kuzeyindeki kapalı bölüm.
Ortadaki açık avlunun batısındaki yan bölüm.
Ortadaki açık avlunun yan tarafındaki kapalı bölüm.
Ortadaki açık avludan mihrap önüne geçiş.
Mihrap ve minbere eyvandan bakış.
Mihrap ve minbere eyvanlardan bakış.
Mihrap ve minbere eyvandan bakış.
Taş mihrap ve sonradan yapılan ahşap minber.
Mihrap önü kubbesi ve mihrap.
Battalgazi Ulu Camii'nin mihrap önündeki tuğla kubbesi ve duvarlar ince tuğla işçiliği bakımından çok zengin. On altı köşeli kubbe ve duvarlar çinilerle bezeli. Kubbe çevresinde âyetlerin yer aldığı bir yazı kuşağı, koyu kahverengi parlak çini mozaiklerle süslenmiş.
Kubbe etekleri üçgenlerin geometrik sanatı şeklinde örgü tuğlayla süslenmiş. Kubbe iç yüzeyi tuğla kaplamalı muazzam çini motiflerle kenarlara açılarak süslenmiş.
Kubbe göbeğindeki Mühr-i Süleyman. Hıristiyan ve Yahudiler arasında “Davud Yıldızı” olarak adlandırılan bu figür, İslâm süsleme sanatlarının metal, ahşap, mimari, dokuma gibi pek çok dalında da süsleme amaçlı kullanılmış
On altı köşeli kubbe tuğla işçiliği bakımından çok zengin.
