Kaset etiği, siyaset ahlakı

Son dönemde siyasette önemli dönüşümler kaset operasyonları aracılığıyla gerçekleşir oldu. Üstelik bu kaset operasyonu siyasetin en önemli partilerinde uygulandı. Bunlardan biri sistemin kurucu partisi sol, laik, batıcı Kemalizm temsil eden partide; diğeri de sağ, muhafazakâr-milliyetçi ama Kemalist parti üzerinde uygulandı.

CHP''de ortaya çıkan kaset hamlesinin belli bir stratejinin parçası olarak ve parti içi denklemi değiştirmeye yönelik bir operasyonun ilk adımı olduğu anlaşıldı. Yıllardır lider kültünü aşamayan ana muhalefette genel başkanla birlikte yönetici ekip de değişti; muhtemeldir ki genel seçimlere partinin yenilenmiş bir vitrin ve söylemle hazırlanması istendi. Siyasal tarihi ve sistem içinde, en azından simgesel olarak, işgal ettiği yer göz önüne alındığında kaset operasyonu kurucu partinin gerçekleştirebildiği en büyük hamleydi.

Benzer durum sistem içindeki yeri ve en azından yöneticilerinin ideolojik konumlanışı bakımından CHP''nin sağ versiyonu sayılması gereken partide de gerçekleşti. Üst düzey yöneticilerine yönelik hayata geçirilen kaset depremi artçı sarsıntılarıyla devam ediyor. Yeni sarsıntılarla da devam edecek görünüyor…

Bu iki partinin tepesinde değişim aracı olarak ortaya sürülen kasetlerin içeriği ve buna karşı gösterilen tepkiler bir yana, seçime bir aydan az kala genel anlamda topluma söyleyecek sözü kalmamış siyasi aktörlerin kendilerini yenilemek için başvurdukları yöntemin benzeşmesi düşündürücü. Her iki partinin başına gelenleri, siyasal rakiplerin müdahalesinin değil de iç dinamiklerin tetiklediği ve bu yöntemi parti içinde gerçekleştirilmek istenen dönüşüm için kullandığı anlaşılıyor.

CHP, liderine yönelik kaseti "ahlaki sorun" olarak nerdeyse hiç görmedi. Gayet bireysel tercih ve özgürlük çerçevesine sıkıştırıp siyaset etiği düzeyine indirgeyerek parti içi dönüşümü gerçekleştirdi. Bu noktada toplumsal anlamda hala seçkinci duran Türk modernleşmesinin kodlarını ele veren bir tutum sergiledi. Büyük ölçüde muhafazakâr değerlere itibar eden toplum da bunu CHP adına çok da yadırgamazken parti de kendi içinde bir ahlak sorunu hiç yapmadı.

MHP üzerinde oynanan kaset operasyonunun ahlakilik iddiasına dönüştürülmesi de bu parti yönetiminin trajik çelişkisini açık etti. Devlet Bahçeli, bu kaset operasyonu ile partisinin adeta "arındığı"nı belirtmiş. Bu sözden ne anlamamız gerekir? Tıpkı CHP gibi MHP''nin de kendi içinde değişimi gerçekleştirmek için bu kaset operasyonunu bizzat kendisinin örgütlediğini ima ettiği anlaşılmaz mı?

Arınma bütüncül anlamda bir ahlakilik çağrıştırır. Bu çerçevede Bahçeli''nin arınmayı temel alan yaklaşımı, CHP''den farklı olarak bu toprakların ahlaki ve kültürel kodlarına gönderme yapıyor görüntüsü veriyor. Ne var ki zımnen de olsa olayın operasyonel boyutu ve arınma yöntemi de başka bir ahlaki çelişkiyi, en azından, etik sorunu ortaya çıkarıyor. Etiği genelde ahlaki ilkelerin, değerlerin pratik boyutu olarak açıklayan yaklaşımı esas alırsak; ahlaki arınma için etik olmayan bir yönteme razı olmak gibi bir çelişki ortaya çıkıyor. CHP en azından bunu hiç de ahlaki sorun yapmamış, siyaset etiği açısından Baykal''ı zor duruma sokarak iç dönüşümü gerçekleştirmişti.

Birbirine çok zıt gibi görünen ve tabanları açısından bu zıtlığı teyit edecek bir farklılaşma sergilese de CHP ile MHP, siyasal hedefleri ve sistem içi konumlanışları açısından kritik durumlarda kaset operasyonu gibi birbirine çok benzer refleksler ortaya koyuyor. Ayrıca bu operasyon, bu iki partinin temsil ettiği siyasetin ne kadar sıkışıklık içinde bulunduğunun da en çarpıcı göstergesi oldu… Normal şartlarda siyaseti dizayn etmekten çok provoke aracı olarak kullanılan kaset türü operasyonların muhalefetin kurucu hamlesi haline gelmesi düşündürücü. Özellikle MHP için dışarıdan uygulanan bir operasyon olma ihtimali tümüyle uzak olmasa da, verili durumda aktörlerin buna karşı gösterdikleri tepkinin tarzı, siyasetlerinin toplumsal karşılığının tükendiğine işaret etmektedir.

Bu iki tutumdan biri Türk modernleşmesinin seçkinci kibir ve umursamazlığını, diğeri yerli görünümlü kültürel yabancılaşmayı işaret edi-yor. Tıpkı "Bizi Nuh tufanı bile yıkamaz" diyen MHP''linin "din dili"ni kullandığı seküler kafa tutuşu ile; CHP liderinin "Allah " kelamını popülist bir şekilde argoda kullanmasının lâdini muhtevasının örtüşmesi gibi…