Suudi Arabistan’ın petrol üretim tesislerine gerçekleştirilen saldırı sonrasında petrol fiyatlarında son yılların en yüksek artışının görülmesi, dünya piyasalarını tedirgin etti. Yüzde 20 oranında gerçekleşen bu artış,Irak’ın Kuveyt’i işgal ettiği 1990 Ağustos’undan bu yana en büyük artış olarak kaydedildi.Biliyoruz ki petrol, üretim için en önemli girdilerden biri. Özellikle deekonomik büyümeye ihtiyacı olan, daha yüksek GSYH’ye ulaşmak isteyen gelişmekte olanülkelerin yüksek petrol talebi olması
Suudi Arabistan’ın petrol üretim tesislerine gerçekleştirilen saldırı sonrasında petrol fiyatlarında son yılların en yüksek artışının görülmesi, dünya piyasalarını tedirgin etti. Yüzde 20 oranında gerçekleşen bu artış,
Irak’ın Kuveyt’i işgal ettiği 1990 Ağustos’undan bu yana en büyük artış olarak kaydedildi.
Biliyoruz ki petrol, üretim için en önemli girdilerden biri. Özellikle de
ekonomik büyümeye ihtiyacı olan, daha yüksek GSYH’ye ulaşmak isteyen gelişmekte olan
ülkelerin yüksek petrol talebi olması nedeniyle ham petrolün varil fiyatının yükselmesi bu ülkeler için önemli bir maliyet unsurunu da beraberinde getiriyor.
Burada sorulması gereken temel sorular ise şunlar: Drone saldırısı sonrası
küresel piyasalarda petrol fiyatları artar mı? Artan jeopolitik riskler, petrol fiyatlarına nasıl bir etkisi olur?
PETROL FİYATLARI ARTAR MI?
Suudi Arabistan,
dünyada petrol rezervlerine sahip ülkeler arasında Venezuela’dan sonra 2. sırada, petrol üretiminde ise ABD’den sonra 2. sırada gelmektedir.
Suudi Arabistan dünya petrol piyasasında
yüzde 12 gibi bir paya sahipken, drone saldırısı sonrasında petrol arzında yüzde 5 civarında bir azalma meydana geldi.
Petrol fiyatları, saldırı sonrasında meydana gelen kısa şokun hemen ardından artarken,
dünya petrol arzında sıkıntı yaşanmayacağı beklentisi,
fiyat artış trendinin düşmesine neden oldu.
Diğer yandan petrol üreticileri arasındaki rekabet nedeniyle
petrol fiyatlarında olası bir artış, petrol üreticisi ülkelerin, daha çok petrolü piyasaya arz etmelerine
ve dolayısıyla üretimde önemli bir artış yaşanmasına sebep olacağı için bu durumun fiyatların düşüşüne katkı yapması beklenmektedir.
Ayrıca,
küresel piyasalardaki yavaşlama son dönemlerde enerjide yani petrol ve doğalgazda talep azalmasını da beraberinde getiriyor
. Enerji talebindeki bu düşüşün petrol fiyatlarında yukarı yönlü gidişi engelleyeceği ve olası şokları azaltacağı açıktır.
Tabi belki de en önemlisi de, petrol fiyatlarında artış yaşandığı takdirde bu artıştan en fazla yararlanacak olan ülkeler
İran ve Rusya olacağı için, ABD’nin böyle bir durumu kabullenmeyeceği gerçeği oluşturuyor.
Ancak,
Suudi Arabistan’da drone saldırısı ile hasar gören tesislerin tekrar üretime dönmesinin uzun zaman alması ve bu bölgede başlayacak olası çatışmalar,
hem petrol arzı üzerinde olumsuz bir etki yapacaktır hem de fiyatların hiç beklenmeyen miktarlarda artması muhtemel gözükmektedir.
Dolayısıyla yukarıda belirttiğimiz hususları göz önünde bulundurduğumuzda, petrol fiyatlarında büyük şokların yaşanmayacağı ihtimalinin daha yüksek olduğunu söyleyebiliriz.
EKONOMİLER İÇİN YENİ RİSK:
JEOPOLİTİK RİSK
Son dönemlerde küresel ekonomide,
ekonomik vurgudan ziyade
jeopolitik riskler
sıklıkla dile getirilmeye başlandı. Jeopolitik riskler artık
ekonomik büyümeyi, ihracatı, doğrudan yabancı yatırımları ve ülkeler arasındaki sermaye hareketlerini
etkileyebilecek duruma geldi.
Körfez ülkelerinin sahip olduğu zengin petrol kaynakları ve dünya petrol taşımacılığının yüzde 30’dan fazlasının
Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor olması bu bölgeyi petrol arz güvenliği için stratejik hale getiriyor.
Ayrıca
Hürmüz Boğazı’nın, Ortadoğu’daki petrol kaynaklarına sahip olan üreticilerin Asya, Avrupa ve diğer küresel pazarlara ulaşmasını
sağlayan stratejik konumu nedeniyle jeopolitik risklerin sürekli hale geldiği bir dönemdeyiz.
Dolayısıyla Ortadoğu bölgesinde stratejik konuma sahip olma mücadelesi,
bu bölgedeki çatışmayı artırdığı gibi küresel piyasalar için de önemli bir risk haline gelmektedir.
#Suudi Arabistan
#ARAMCO
#GSYH
#Irak
#Doğalgaz
#ABD
