Tâhâ Suresi’nin ikinci âyetinde meâlen şöyle buyurulur: “Biz bu Kur’an’ı sana mutsuz olasın diye indirmedik.” Bu âyetin sebeb-i nüzulüne dair iki rivayet vardır: 1.Bir rivayete göre Efendimiz (sav) geceleri teheccüd namazını çok uzun ve de tek ayak üstünde kılıyordu. Hatta uyumamak için göğsüne ip bağlıyordu. Bunun üzerine bu âyet nazil oldu. Bu rivayeti kabul etmek şu sebeplerle pek mümkün değildir: 1. Bu rivayete göre Efendimiz’in (sav) teheccüd namazlarını çok uzun kılması onu mutsuzlaştırması
Tâhâ Suresi’nin ikinci âyetinde meâlen şöyle buyurulur: “Biz bu Kur’an’ı sana mutsuz olasın diye indirmedik.” Bu âyetin sebeb-i nüzulüne dair iki rivayet vardır:
1.Bir rivayete göre Efendimiz (sav) geceleri teheccüd namazını çok uzun ve de tek ayak üstünde kılıyordu. Hatta uyumamak için göğsüne ip bağlıyordu. Bunun üzerine bu âyet nazil oldu. Bu rivayeti kabul etmek şu sebeplerle pek mümkün değildir: 1. Bu rivayete göre Efendimiz’in (sav) teheccüd namazlarını çok uzun kılması onu mutsuzlaştırması gerekir. Böyle bir şey düşünülemez. Zira namazları uzun kılmak, onun için olsa olsa mutluluk ve huzur vesilesi olur. 2. Âyetin bağlamı, Resûl-i Ekrem’in ibadetleri değil Kur’an’ın niçin indiği ve ondan kimlerin istifade edip kimlerin istifade edemeyeceği hakkındadır. 3. Bu rivayetler tâbiûn âlimlerinden nakledilmiştir. Onlar, vahyin nüzul dönemine şahit olmadıkları için sebeb-i nüzule dair rivayetleri onların şahsi yorumları olabilir; bu sebeple bağlayıcı değildir.
2. Yine tâbiûn âlimlerinden gelen rivayete göre müşrikler Efendimiz’e (sav) “Sana indirilen Kur’an’ın sana mutsuzluk getireceğini düşünüyoruz.” diyorlardı. Bunun üzerine nazil oldu. Mekkelilerin Efendimiz’e (sav) bu gibi sözler söylediği kesindir. Âyetin, bu tür sözlere cevaben indiği düşünülürse şu mesaj anlaşılır: “Hayır! Biz sana bu kitabı mutsuz olman için göndermedik. Yaşadığın sürece göreceksin ki bu kitap senin mutluluğunu artıracak, seni çok daha mutlu ve huzurlu bir hâle getirecek.”
Bu âyetin devamında Kur’an’dan yalnızca haşyet sahiplerinin öğüt alabileceği bildirilir. O zaman bu âyetin, başka âyetlerde de yer alan bir konuya atıf yaptığını söyleyebiliriz. O da şudur: Resûl-i Ekrem (sav), çok arzu etmesine rağmen Mekkelilerin çoğunluğu bir türlü iman etmiyordu. Bu da onu ziyadesiyle üzüyordu. Hak Teâlâ, onu teselli ederek insanlar iman etmiyor diye kendisini aşırı üzmesine gerek olmadığını söyler (Bk. Kehf 18/6, Şuarâ 26/3).
Bu âyetin, nüzul döneminde hangi manaya gelebileceğini belirttik. Şimdi, tüm zaman ve zeminlerdeki muhatabına ne söylemiş olabileceğine gelelim. İslam’a inanmayan veya ucundan inananlarda şöyle yaygın bir kanaat vardır: Kur’an’ın getirdiği ahlâk ilkelerine ve hukuk nizamına göre yaşayan insanlar, hayatlarına gereksiz yasaklar ve sınırlamalar koyar ve kendilerini dünyanın zevklerinden mahrum ederler; böylece mutlu olamazlar. Burada şu soruyu sormak gerekir: Mutluluk nedir? Şayet mutluluk yeme, içme, cinsel tatmin gibi anlık hazlar elde etmek ise, evet Müslüman, hayatına bazı ilkeler ve sınırlar koyar ve nefsini terbiye ederek her arzuladığını elde etmekten kaçınır. Acaba kim daha mutludur? Hiçbir ilâhî yasa ve ahlâkî ilke tanımadan nefsinin her isteğini yerine getirmeye çalışan ve zaman zaman anlık hazlar elde eden kişi mi yoksa Evrenin Yaratıcısı’na inanıp O’nun belirlediği bazı ilkelere inanan ve nefsini eğitip iradesini güçlü kılan kişi mi? Biri hazların peşinde, diğeri huzurun içindedir. Birinde anlık mutluluklar ama sürekli bir huzursuzluk, ötekinde imanın sağladığı dâimî bir huzur vardır. Biri bedenî hazların tatmininde mutluluğu arar durur, diğeri kalbin tatmininde huzuru çoktan bulur.
İşte bu mübarek âyet diyor ki: “Ey insan! Bu Kur’an senin hayatına bazı sınırlamalar ve yasaklar getiriyor ama bunlar seni mutsuz kılmak, yaşam sevincini köreltmek için değil. Bilakis bu kitaba uygun bir hayat yaşadığında bazı anlık hazlardan mahrum kalacaksın ama dâimî bir huzur içinde olacaksın. Zira Allah’ı bulmanın ve bilmenin tadı ve huzuru başka hiçbir şeyde olamaz. Hazlı bir hayat yerine huzurlu bir hayat istiyorsan Kur’an’ın çağrısına kulak vermelisin!”
Âyet, muhatabına şöyle bir uyarıyı da zımnen yapıyor: Kur’an’ı yanlış anlayıp da kendini ve insanları mutsuzluğa mahkûm etme. Sakın ola İslam’ı aşırı kurallara ve şekilciliğe boğma. Dinin ilkelerinden taviz verme ama onu zorlaştırmaya da kalkma. Zira kurallara ve şekilciliğe boğulmuş bir din, insanı bunaltır ve mutsuz kılar. Muhabbetsiz bir kuralcılık tat vermez, ruhsuz bir şekilcilik öze inemez.
Helal dairesi çok geniş, haram dairesi çok dardır aslında. Kur’an, dünya nimetlerinden de ahiret nimetlerinden de nasiplenmemizi ister; “Dünya nimetleri aslında Müslümanların yararlanması içindir” “Ahirete tâlip ol! Ama dünyadaki nasibini de unutma!” “Kalbin huzuru Allah’ı zikirdedir.” buyurur.
İman huzurdur; Kur’an huzuru gösteren nurdur vesselâm.
#aktüel
#mahmut ay
#ramazan
