Gabar keşfi büyük iş

40 yaş ve üzeri okurlarım anımsar. 90’lı yıllarda açık oturum programlarına damgasını vuran tartışmalardan biri Türkiye’nin enerjide dışa bağımlılığıydı. Türkiye’nin neden petrol üretemediği sorgulanırdı. Türkiye sınırlarının buna göre çizildiği, dağlık bölgelerde yapılacak sondajın maliyeti artırdığı, petrol bulunan bazı kuyuların cıva ya da beton dökülerek kapatıldığı iddiaları hayli popülerdi.

O dönem mesele tartışılsa da petrol ve doğalgaz arayışında yeterli özenin gösterilmediğini düşünüyorum. Belki imkanlar ve şartlar, uluslararası dengeler izin vermiyordu, bilmiyorum. Doğru yöntemle arayan buluyor sonuçta.

Türkiye yurt içi ham petrol ve doğalgaz keşif ve üretiminde son yıllarda bir sıçrama yaşıyor. Yüzde 99,3 oranında dışa bağımlı olduğumuz doğalgazda yapılan son keşiflere bakın. Karadeniz’de bulunan 540 milyar metreküp doğalgaz rezervinin aynı bölgede yapılacak yeni keşiflerle bir trilyon metreküp seviyesine çıkabileceği söyleniyor. Bu, Doğu Akdeniz’de İsrail’e ait Leviathan ve Tamar rezervlerinden daha fazla. Böyle bir keşif için yıllardır mücadele edildiğini, büyük yatırımlarla sondaj gemileri alındığını, dirayetli bir şekilde çalışıldığını not edelim.

Son dönemde petrolde de önemli keşifler yapılıyor. 2016’dan bu yana yerli üretim yüzde 49 arttı. Türkiye’nin üretilebilir petrol rezerv miktarı 450 milyon varile ulaştı. Üretim ise günlük 65 bin varile yaklaştı. “Bu topraklardan çıkan her bir varil çok önemli” düşüncesiyle bulunan her rezerv üretime dönüştürülüyor. Ancak bulduğumuz rezervler tüketim ihtiyacımızın çok altında kalıyor. Günlük petrol tüketimimizin 800 bin varil olduğu düşünülürse önümüzde yürüyecek uzun bir yol olduğu görülüyor. Ancak artık petrolde de büyük bir umut var.

Gabar’da Şehit Esma Çevik-1 petrol sahasında TPAO’nun çabalarıyla keşfedilen petrol rezervinden bahsediyorum. Sahada piyasa değeri 12 milyar dolar tutarında, 150 milyon varillik yeni bir petrol rezervi bulunduğunu Cumhur-başkanı Erdoğan açıkladı. Türkiye’nin bugüne kadar bulduğu toplam rezervin 3’te 1’i oranında, devasa bir şey bu. Bu keşifle petrol rezerv miktarımız 450 milyondan 600 milyon varile çıkmış oldu.

Bu keşif birçok açıdan önemli. Şimdi size konuyla ilgili önemli bazı bilgi ve değerlen-dirmeleri aktaracağım.

Gabar’da petrol üretmek elli yıllık rüyamızdı. Ancak bu güvenlik nedeniyle yapılamıyordu. Petrolün bulunduğu bölge mayınlı araziydi. Terör örgütünün varlığı nedeniyle iki yıl öncesine kadar orada petrol arama çalışması yapılamamıştı. Bölgede petrol olup olmadığı dahi bilinmiyordu. Terör ve mayınlar temizlendikten ve Kuzey Irak’ta yapılan operasyonlarla sınır hattı güven altına alındıktan sonra bölgeye girildi.

Sahada bugüne kadar 5 kuyu açıldı. Petrol 1700-1800 metre derinlikten çıkarıldı. Bu kuyulardan günde ortalama 5 bin 350 varil petrol çıkarılıyor. 2023’te 10 kuyu daha açılacak. Yeni kuyularla üretim günlük 25 bin varile çıkacak.

Uzun yıllardır böylesine büyük bir keşif yapılmamıştı. Petrol aramaları sırasında türlü zorluklar yaşandı. Bölge coğrafyası dağlıktı. Terör örgütü bölgeden temizlenmişti ancak yine de bazı saldırı girişimleri oldu. Yerel kaynaklardan edindiğim bilgiler saha çevresinde 5-6 kez EYP patlaması olduğunu söylüyor.

Bulunan petrol şu ana kadar Türkiye’de çıkarılan su oranı en düşük, en saf petrol. Petrolün saflığını gösteren API değeri 35. Yani çıkan petrol yüzde 80 oranda kaliteli. Dünya standartlarında saf petrol 42 API olarak numaralandırılıyor. Dünyada çıkarılan petrolün API ortalaması 22. Körfez bölgesinde bu oran 38. Diğer bir deyişle Gabar’da çıkan petrolün Körfez petrolü kadar saf olduğunu vurgulamak gerekiyor. API değeri yüksek bu petrolden “beyaz ürün” denilen benzin, motorin, jet yakıtı üretiliyor. Konuyla yakından ilgili bir uzman “Bu petrolü işlemeden bir araca koy, 100 kilometre gider” diyor.

Yukarıda belirttiğim gibi ihtiyaç

çok olunca talebi yerli üretimle karşılamak zor. Ancak yerli üretim

böyle böyle artacak. Bulunan her rezerv yeni keşiflerin yolunu açacak. Memleketin enerjide dışa bağımlılığını azaltacak tek yol bu.