Pandora"nın kutusu açıldı

Ülkemizde yerel seçimler sona ermesine rağmen tartışmaları hala devam ediyor. Birkaç ilde seçim sonuçlarına itiraz edildi ve yeniden sayım yapılma ihtimali var. Yerel seçim defteri kapandığında anlaşılan gündeme hızlı bir şekilde cumhurbaşkanlığı seçimleri oturacak.

Dün birçok gazetenin sayfalarını karıştırdım ilginç bir durum dikkatimi çekti: Dünya haberlerinin yer aldığı sayfaların olmadığını gördüm. Bir kısmında da dünyadaki gelişmeler iç siyaset malzemesi olarak kullanabilecekse yer alıyordu. Dış politikadaki gelişmeler artık gündem oluşturmuyor. Entelektüeller de iç siyasete endeksli.

Her yüzyılın bir kırılma anı vardır. 19. Yüzyıl"ın en önemli kırılma anı 1853-55 ve 1876-77 Osmanlı-Rus harpleridir. Birincisi Kırım Harbi"dir ve ikincisi 93 Harbi"dir.

Kırım Harbi her ne kadar Osmanlı Devleti ile Çarlık Rusya"sı arasında olsa da; Osmanlı Devleti"nin destekçisi İngiltere, Fransa ve Sardunya da bu savaşta yer almışlardı. Batı"da yayınlanan tarih kitaplarında savaş İngilizlerle Ruslar arasında geçmiş gibi kabul edilir. Bilge tarihçiler Kırım Harbi"ni I. Dünya Savaşı ve 93 Harbi"ni de Osmanlı Devleti"nin tasfiyesi olarak yazarlar.

20. Yüzyıl"ın en önemli kırılma anı Avusturya Arşidükü Franz Ferdinand"ın Bosna Hersek"in başkenti Sarajevo"da Sırp saldırgan Gavrilo Princip tarafından öldürülmesi olarak görülür. Bu olay I. Dünya Savaşı"nın fitilinin ateşlenmesidir. İlk başta olaylar küçük ve bölgesel görülebilir, sonuçlarına bakıldığında nelere sebebiyet verdiği daha kolay anlaşılabilir. Kim bilebilirdi ki Sarajevo"da ateşlenen fitilin Avusturya-Macaristan İmparatorluğu"nun, Osmanlı Devleti"nin ve Çarlık Rusya"sının sonunu getireceğini.

Muhtemelen bu yüzyılın sonuna gelindiğinde siyaset bilimciler ve tarihçiler en önemli olayların başlangıcı olarak Kırım"ın Rusya"ya ilhakını yazacaklar.

ABD-AB, Rusya"yı Kırım ilhakından vazgeçirmek için ilk hamle diploması olmuştu. Bu alanda yaşanan başarısızlığın ardından siyasi ve ekonomik yaptırımlara başvuruldu. NATO ile olan ilişkiler kesildi ve G-8"deki üyelik askıya alındı. Buna ek olarak NATO Polonya"da ve Karadeniz"de askeri tatbikatlara başladı. Buna karşılık Rusya da doğalgaz ve batılı şirketlere ambargo kartını devreye soktu. Sınırlarına yakın bölgelerdeki askeri tatbikatları bir tehdit olarak gördüğünü, Kırım"a ve batı sınırlarına uzun menzilli füzeler yerleştireceğini açıkladı.

ABD Başkanı Obama"nın Kırım için savaşamayacaklarını beyan etmesi aslında; ABD-AB"nin görünürde Kırım krizini çözebilecekleri bir argümana sahip olmadıklarını göstermesi için yeterli olmuştur.

Siyasi ve ekonomik ambargonun dışında kullanılabilecek tek koz Rusya"ya da demokrasi gerektiğidir. Rusya Federasyonu 83 federal bölgeden oluşmaktadır. Muhtemeldir ki önümüzdeki günlerde federal yapılarda demokratik talepler yükselmeye başlayabilir. Böylesi bir operasyonun sonuçlarını kestirmek güçtür.

Kırım Sorunu çözülemezse dünyada yeni bir süreç başlayacak. Birçok özerk, federe ve konfedere yapıların parlamentoları ilhak kararı alarak, referanduma gidip etnik bütünlük sağlayabilecekleri komşu devletlere katılabilecekler. Ayrıca güçlü ülkeler güçsüzlere karşı bu argümanı kullanabilecek.

Bugüne kadar savaş, iç savaş, işgal, referandum veya karşılıklı rızayla kazanılmış bağımsızlıklara tanıklık etmiştik. İlk defa etnik azınlığın çoğunluğu oluşturduğu özerk bir parlamentonun aldığı kararın halka onaylatılmasıyla bir ilhak yaşanıyor.

Etnik farklılıkları sorunlu olan ülkeleri bekleyen en büyük tehlike budur. Sadece o etnik yapının ve onu kabul edecek ülkenin bedel ödeme gücü önemli. Bu yola yönelecek güçsüz ülkelerin güçlü bir garantörleri yoksa tecridi ve ambargoyu göze alabilmelidirler.

Kırım"ın Rusya"ya ilhakı gerçek anlamda Pandora"nın kutusunun açılmasıdır.

Bunun ilk belirtileri ortaya çıkmaya başladı. Belarus"ta (Beyaz Rusya) Rusya karşıtı gruplar internet üzerinden bir kampanya başlattılar. Rusya sınırları içinde yer alan Smolensk şehrinin Belarus"a ait olduğunu ve kendilerine verilmesini talep etmektedirler. Bu tür haberlerle ve sorunlarla önümüzdeki günlerde daha çok karşılaşacağız.

Kırım örnekliği dünyada yeni çatışma alanları ortaya çıkartacak.

Bosna-Hersek"e dikkat.