Dünya Tepki çeken proje Çin İslamı

Çin İslamı ne demek? Doğu Türkistan'da neler oluyor?

Tepki çeken proje: Çin İslamı

Çin'de İslam'ı ülkeye göre uyarlamaya çalışan devlet kontrolündeki İslam Cemiyeti, sosyalist değerlerle uyumlu şekilde "İslam'ın Çinlileşmesi" planını açıkladı. 2018-2022 yılları arasında gerçekleştirmeyi düşündükleri etkinlikleri açıklayan cemiyet, "Camilerin içine Çin değerleri de girecek, Müslümanlara sosyalizm eğitimleri verilecek ve böylece İslam Çinlileşecek" ifadelerine yer verdi.

Haber Merkezi AA
Çin'de yaşayan Müslümanlar Kuran okurken... (Fotoğraf: AFP)
Çin'de yaşayan Müslümanlar Kuran okurken... (Fotoğraf: AFP)

Çin'de devletin kontrolündeki Çin İslam Cemiyeti (ÇİC), "Çin İslamı" kavramını öne sürdüğü toplantıda, ülkenin Müslüman toplumuna "sosyalist değerler” eğitimi vereceğini bildirdi.

Cemiyetten yapılan açıklamaya göre, başkent Pekin’de hafta sonu düzenlenen toplantıya Şanghay kentinin yanı sıra Hunan, Guangdong ve Yünnan eyaletleri ile İç Moğolistan Özerk Bölgesi’ndeki Müslüman toplumundan temsilciler katıldı.

Çin İslamı

"Ülkemizde İslam'ın Çinleşmesi için 5 Yıllık Çalışma Planı 2018-2022" adlı seminerde, Müslüman toplumuna "Çin Komünist Partisinin (ÇKP) İslam üzerine çalışmalarını sıkı şekilde uygulamaları, İslam'ın Çinleşmesine sadık kalmaları, Çin İslamı ve Çin tipi sosyalizmi teşvik etmeleri" çağrısı yapıldı.

ÇİC Başkanı Yang Faming, toplantıda "sosyalist değerler üzerine dersler ve eğitimlerin verilmesi için ilgili önlemlerin alınması ve geleneksel Çin kültürünün camilerdeki etkinliklere girmesi gerektiğini" ileri sürdü.

Doğu Türkistanlıların kaldığı kamp görüntülendi: Tuvalette bile izlemişler!
OYNAT 01:23
Doğu Türkistanlıların kaldığı kamp görüntülendi: Tuvalette bile izlemişler!
Tüm dünyada tepkiyle karşılanan Çin'in ısrarla yalanladığı kamplar ilk defa görüntülendi. İtalya merkezli bir insan hakları dergisinde yayınlanan görüntülerde, Çin'in 'yasalara uygun' dediği kampların tuvaletlerdi bile kör nokta bırakmayarak izlediği ortaya çıktı. Dev kompleksin içinde yer alan binanın dış cephe duvarlarında Çince olarak Çin Komünist Partisi propogandaları dikkati çekerken, kamp tam bir hapishaneyi andırıyor. Her yer demir parmaklıklarla kaplı ve her geçişte şifreli kapılar kullanılıyor.





Diğer yandan Pekin merkezli Çin İslam Enstitüsü Yardımcı Dekanı Gao Canfu da ÇKP'nin resmi yayın organlarından Global Times gazetesine yaptığı açıklamada, "İslamiyetin Çinleştirilmesi" sürecinde İslamiyette bir değişim olmayacağını savundu. Ancak Gao'nun ifadelerinde "İslam'daki inanç, davranış ve ideolojisinde değişim olmaksızın sosyalist değerlerle uyumlu hale getirilmesi" söylemi bu konuda birçok soru işaretini de beraberinde getirdi. Zira Gao, "sosyalist değerlerle uyumlu" çıkarılacak kitapların bu yıl camilerde okutulacağını açıkladı.

REKLAM

Çin'de yaklaşık 3 milyon Müslüman, dinlerini özgürce yaşayamıyor.

Müslümanlara sosyalist eğitim vurgusu

ÇİC, geçen yıl mayıs ayında da ülkedeki Müslümanlara "sosyalist değerleri öğrenme, vatanseverlik ruhunu ilerletme, Çin kültürünü öğrenme; ülke genelindeki camilere de "Çinbayrağını göndere çekmeleri" çağrısı yapmıştı.

Çağrının ardından Müslümanların çoğunlukta yaşadığı bölgelerden Ningşia Hui Özerk Bölgesi ve Doğu Türkistan'da birçok camide Çin bayrağı göndere çekilmişti.

Pekin yönetiminin, ülkenin yönetim modeli olarak adlandırdığı "Çin özellikleri taşıyan sosyalizm" kavramını çağrıştıran girişimle alakalı bazı başlıklar Çin basınında yer alırken, detayları ve uygulamanın nasıl yapılacağına ilişkin yol haritası ortaya konulmuyor.

Çin rejiminden Müslümanlara zulüm zinciri
OYNAT 01:00
Çin rejiminden Müslümanlara zulüm zinciri
Çin, Uygur Özerk Bölgesi'nde "dini aşırılıklarla" mücadele adına Müslümanlara yeni yasaklar ve uygulamalar getiren 15 maddelik bir düzenleme yapıldı.
Düzenlemede, 'peçe ve sakal' yasaklanırken, halka açık yerlerde, toplu taşıma, tren istasyonları, havaalanları gibi kamuya açık alanlarda peçe takan kadınların derhal emniyet güçlerine ihbar edilip tutuklanabilmesi de maddeler arasında.

"Yasa dışı dini eğitim" iddiasıyla üç camiyi ibadete kapatmışlardı

Çin'in Yünnan eyaletinin Veyşan ilçesindeki yerel yetkililer, geçen haftalarda üç camiyi "yasa dışı dini eğitim" verildiği gerekçesiyle ibadete kapatmışlardı. Caminin kapatılması için gelen güvenlik ekipleri ile Çinli Müslümanlar (Hui) arasında gerginlik çıkmıştı. Camilerin akıbeti bilinmiyor.

Ülkede ağustos ayında da Ningşia Hui Özerk Bölgesi'nin Veycou kasabasında ülkenin Müslüman grupları arasında çoğunluğu oluşturan Hui Müslümanlarından yüzlercesi, kültür devrimi sırasında yıkılan Veycou Ulu Cami yerine inşa edilen yeni caminin yerel hükümet tarafından yıkılması kararını protesto etmiş, protesto gösterilerinin ardından yerel yetkililer geri adım atmıştı.

Çin'de camilere devlet bayrağı asılıyor.

Çin'e uluslararası alanda tepkiler

Diğer yandan Doğu Türkistan'da uzun zamandır "eğitim merkezi" adı altında faaliyet gösteren ve Müslüman Uygurlar başta olmak üzere bölgedeki bazı etnik unsurların bu tartışmalı kamplara alınmasıyla ilgili uluslararası camiada tepkiler sürüyor.

REKLAM

AA Doğu Türkistan'a gitti
FOTOĞRAF 15
Title
Çin hakimiyeti altındaki Doğu Türkistan'da Uygurların en yoğun olduğu bölgelerden Kaşgar'da yapılan gözlemlerde, bölgede süregelen yoğun güvenlik önlemlerinin günlük yaşamın bir parçası haline geldiği görüldü.
Title
Çin hakimiyeti altındaki Doğu Türkistan'da Uygurların en yoğun olduğu bölgelerden Kaşgar'da yapılan gözlemlerde, bölgede süregelen yoğun güvenlik önlemlerinin günlük yaşamın bir parçası haline geldiği görüldü.
Title
Halk oruç yasağına ilişkin sorulara açık yanıt vermekten kaçınıyor.
Title
Çin genelinde eğitim-öğretimdeki yaz tatiline rağmen Kaşgar'da ilk ve orta dereceli öğrencilerin dersleri halen sürüyor.
Title
Okul çıkışlarında emniyet yetkililerinin, bazı öğrenci velileriyle yakın iletişimde oldukları dikkati çekiyor.
Title
Tarihi kentte bulunan meşhur İd Kah (Eidgah) Camisi civarındaki dükkanların hemen hemen tümünü yerel Uygur esnafın işlettiği görülüyor.
Title
Halk oruç yasağına ilişkin sorulara açık yanıt vermekten kaçınırken, camilerde ibadetler sürüyor. Tarihi kentte bulunan meşhur İd Kah (Eidgah) Camisi civarındaki dükkanların hemen hemen tümünü yerel Uygur esnafın işlettiği görülüyor.
Title
Halk oruç yasağına ilişkin sorulara açık yanıt vermekten kaçınırken, camilerde ibadetler sürüyor.
Title
Halk oruç yasağına ilişkin sorulara açık yanıt vermekten kaçınırken, camilerde ibadetler sürüyor.
Title
Urumçi'nin merkezinde bulunan Büyük Pazar bölgesindeki Kuruk Köprü Camisi'nde öğle namazında her yaştan Uygur görülebilirken, sakallı Müslümanlar ile çocukları da ibadet ediyor. Vakit namazları dışında arzu edenler camiye gelip Kur'an-ı Kerim okuyor.
Title
Urumçi'nin merkezinde bulunan Büyük Pazar bölgesindeki Kuruk Köprü Camisi'nde öğle namazında her yaştan Uygur görülebilirken, sakallı Müslümanlar ile çocukları da ibadet ediyor. Vakit namazları dışında arzu edenler camiye gelip Kur'an-ı Kerim okuyor.
Title
Urumçi'nin merkezinde bulunan Büyük Pazar bölgesindeki Kuruk Köprü Camisi'nde öğle namazında her yaştan Uygur görülebilirken, sakallı Müslümanlar ile çocukları da ibadet ediyor. Vakit namazları dışında arzu edenler camiye gelip Kur'an-ı Kerim okuyor.
Title
Urumçi'nin merkezinde bulunan Büyük Pazar bölgesindeki Kuruk Köprü Camisi'nde öğle namazında her yaştan Uygur görülebilirken, sakallı Müslümanlar ile çocukları da ibadet ediyor. Vakit namazları dışında arzu edenler camiye gelip Kur'an-ı Kerim okuyor.
Title
Urumçi'nin merkezinde bulunan Büyük Pazar bölgesindeki Kuruk Köprü Camisi'nde öğle namazında her yaştan Uygur görülebilirken, sakallı Müslümanlar ile çocukları da ibadet ediyor. Vakit namazları dışında arzu edenler camiye gelip Kur'an-ı Kerim okuyor.
Title
Urumçi'de Merkezi yerleşim yerlerinde çeşitli binalara ve kalabalık mekanlara yerel yönetimce asılan afişler, Çin yönetiminin getirdiği bazı dini kısıtlamalara dikkati çekiyor. Afişlerde, resmi nikahı olmayan çiftlere dini nikah kıyılması, dini yöntemle boşanma işleminin yapılması, okulda öğrenimini sürdüren öğrenci ve reşit olmayanlara namaz kılmak, oruç tutmak ya da Kur'an-ı Kerim okumayı öğrenme yönünde telkinler yapılması yasaklanıyor. Yasa dışı Kur'an kursu açmanın, resmi onay olmadan dini amaçlı öğrenci toplamanın ve düğün, cenaze gibi törenlerde dini tebliğ yapmanın yasak olduğu hatırlatılan afişlerde, üzerinde Sincan Medenileşme Ofisi ibareleri yer alıyor. Afişlerde ayrıca, helal ve haram kavramları kullanılarak aşırı dinci ideolojileri yayma suretiyle olağan dini faaliyetlere zarar vermek; yabancı kaynaklı radikal dini eğilimleri yurt içine taşımanın suç kapsamında değerlendirileceği ifadeleri yer alıyor.
AA Doğu Türkistan'a gitti
Doğu Türkistan'ın başkent Urumçi ve Uygurların en yoğun olduğu bölgelerden Kaşgar'da yapılan gözlemlerde, bölgede süregelen yoğun güvenlik önlemlerinin günlük yaşamın bir parçası haline geldiği görüldü. Halk oruç yasağına ilişkin sorulara açık yanıt vermekten kaçınırken, camilerde ibadetler sürüyor.

BM: Ayrımcılığı ortadan kaldırın

Birleşmiş Milletler (BM) Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesinin Çin'de ayrımcılığa uğrayan topluluklarla ilgili İsviçre'nin Cenevre kentinde ağustos ayında düzenlediği toplantıya katılan insan hakları kuruluşları, Müslüman Uygur ve Kazakların yoğun bulunduğu Doğu Türkistan'da yerel yöneticilerin, siyasi olarak sakıncalı tutumlar içinde olduğunu iddia ettiği bireyleri, siyasi eğitim merkezlerinde alıkoyduğunu açıklamıştı.

Doğu Türkistan'da Müslümanlar zulme uğruyor.
  • Örgüt temsilcileri, herhangi bir yargı kararına dayanmadan hürriyetinden alıkonulan kişi sayısının 3 milyonu bulduğunu iddia ediyor.

Doğu Türkistan'da yerel meclis olarak görev yapan Halk Kongresi, ekim ayında "Sincan Uygur Özerk Bölgesi Aşırıcılıkla Mücadele Düzenlemesi"ni, bölgede mesleki eğitim merkezlerinin kurulmasına izin verilebilecek şekilde revize etmişti.

Pekin yönetimi, bölgedeki insan hakları ihlallerini yalanlarken, kamplarda Müslüman azınlığa "Çince öğretildiğini ve meslek kursları verildiğini" iddia ediyor.

Çin'deki 56 etnik unsurdan 10'u Müslüman. Hui (Çinli Müslümanlar), Kırgız, Kazak, Uygur, Tacik, Tatar, Özbek, Salar, Baoan ve Dongşiang etnik azınlıkları yoğun olarak Çin'in kuzeyi ve kuzeybatısında yaşıyor.

Huilerin ve Uygurların ayrıca Ningşia Hui Özerk Bölgesi ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi adlı iki otonom bölgesi bulunuyor.

Çin, Doğu Türkistan'ı dünyadan kopardı
DÜNYA
Çin, Doğu Türkistan'ı dünyadan kopardı

Çin Büyükelçisini afallatan Doğu Türkistan sorusu
DÜNYA
Çin Büyükelçisini afallatan Doğu Türkistan sorusu

Çin'in Doğu Türkistan'daki zulmü protesto edilecek
GÜNDEM
Çin'in Doğu Türkistan'daki zulmü protesto edilecek

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.