Osmanlı askerinin emanetine 103 senedir gözü gibi bakıyor

Parayı bırakan Osmanlı askeri Filistin'e bir daha hiç dönememiş, ancak emaneti emin ellerde bıraktığı gibi duruyor. Nabluslu esnaf ailenin yıllardır büyük bir özenle sakladığı emanetin hikâyesini ilk kez ortaya çıktı. Filistin'in en kadim şehirlerinden olan ve "Şam'ın kız kardeşi" olarak da bilinen Nablus'taki aile dükkânını işleten Rüşdü Efendi'nin yeğeni Ragıp Hilmi el-Alul, parayı saydı.

Üzerindeki yazılardan Sultan Mehmed Reşad döneminde basıldığı anlaşılan paralar, 10 adet yarımşar liralık, 117 adet birer liralık ve 5 adet de beşer liralık banknotlardan oluşuyor. Osmanlı askerinin Rüşdü Efendi'ye bıraktığı 152 Osmanlı Lirası bugünün parasıyla yaklaşık 140 bin TL'ye tekabül ediyor.

Paraların ön yüzünde dönemin Maliye Nâzır Vekîlinin imzası ile birlikte şu ifadeler yer alıyor: "Devlet-i Aliyye-i Osmâniyye 18 Teşrîn-i evvel 1331 tarihli kanun mucebince karşılığı tamamiyle tevdî' edilmiş beş Osmanlı liralık varaka-i nakdiyye bedeli Dersaâdet'de tesviye olunacakdır." Sultan Reşad döneminde çıkarılan Ekim 1915 tarihli kanun gereğince basıldığı anlaşılan paraların arka yüzünde yer alan ifadeler ise şöyle:

"İşbu varaka-i nakdiyyenin karşılığı Düyûn-ı Umûmiyye-i Osmâniyye idaresine tevdî' edilmiş olup sulhün akdinden bir sene sonra İstanbul'da hîn-i ibrazında Osmanlı lirası olarak mezkûr karşılığın hâmiline te'diyesine tahsisini idare-i muşârun-ileyhâ ta'ahhüd eyler. Düyûn-ı Umûmiyye-i Osmâniyye meclis-i idaresi nâmına Reis (imza)."

Üstü kısmında Sultan Reşad'ın tuğrası bulunan paraların sol altında da banknotu basan "Giesecke & Devrient" matbaasının ismi yazıyor. Nabluslu esnaf Alul, amcasından devraldığı emanet paraların fotoğraf ve görüntülerini çekmemizin ardından emaneti dükkândaki çelik kasaya koymak üzere yeniden beze sararak kaldırdı. Nablus'ta 1947'de doğan Alul, şehrin en köklü ve meşhur tüccar ailesinden geliyor.

Osmanlı askerinin bıraktığı emaneti anlatırken duygulanan Alul, "Nablus’ta o zaman görev yapan Türk askerlerinden bir asker, Birinci Dünya Savaşı zamanında bu paraları getirip amcam Rüşdü Efendi'ye teslim ediyor. 'Bunu sana emanet olarak bırakıyorum, savaştan dönünce gelip senden alacağım' demiş ve gitmiş." dedi.

O gün bugündür bu emanetin kendilerinde durduğunu belirten Alul, emanetin bırakıldığı yılın tahminen 1915 olduğunu belirtiyor. Parayı bırakan Türk askeri hakkında ismi dahil hiçbir şey bilmediklerini söyleyen Alul, "Acaba savaşta mı öldü, yoksa savaştan sağ kurtuldu da sonra mı vefat etti? Kim bilir... Adını da bilmiyoruz. Çünkü amcam adını unutmuş. Bu kadar yüklü bir parayı bıraktığına göre iyi bir dostlukları olmalı. Emaneti hâlâ bizde olduğu gibi duruyor." ifadelerini kullandı.

Filistinli Alul, emanetin hikâyesini ne zaman anlatmaya karar verdiklerini de şöyle nakletti: "Emanete sadakatiyle bilinen ailemiz, neredeyse Nablus'un kasası gibidir. Herkes gibi bu Türk askeri de getirip paralarını aile büyüklerimize teslim etmiştir. Bu emanet bizim kasamızda durdu. Ta ki bir gün Kudüs Türk Başkonsolosluğundan bizi ziyarete gelen resmi bir Türk heyetini misafir edene kadar. Biz de onlara yanımızdaki bu efsanevi emaneti açmaya karar verdik. Biz emanet olarak bırakılan bu paranın meblağını da bilmiyorduk. İşte ilk defa sizin talebiniz üzerine parayı saydık. Bu hikâyeyi basında ilk kez Anadolu Ajansı'na anlatmış oluyoruz."

Osmanlı askerinin emanetinin bir asrı aşkın süredir olduğu gibi muhafaza edilmesinin kendileri bizim için bir gurur kaynağı olduğunu belirten 71 yaşındaki Alul, "İnsanlar getirir emanetlerini bırakır, bir- iki ay sonra gelir alırlar emanetlerini. Ancak yüz yılı aşan bir emanetin olması mutlaka özel bir anlam ifade ediyor. Sahibi gelip almadı ve sanmıyoruz ki gelip alacaktır da. Ancak emanet olarak kalmaya devam edecektir." dedi.