Salçanın beyin üzerindeki etkisi ortaya çıktı: Meğer sadece yemeklere lezzet katmıyormuş

Domates salçası, yemeklere kattığı yoğun lezzetin yanı sıra içerdiği besin değerleriyle de sağlık açısından merak ediliyor.

Beyin ağlarındaki bağlantılar incelendi

İspanya'da yapılan yeni bir araştırma, üç ay boyunca düzenli olarak domates salçası tüketmenin dikkat, hafıza ve beyin ağlarının çalışma biçimi üzerinde değişikliklere yol açabileceğini ortaya koydu.

Domatesin içeriğinde bulunan güçlü antioksidanlardan likopen, uzun süredir kalp ve damar sağlığı başta olmak üzere farklı alanlardaki olası etkileriyle araştırılıyor.

Bu kez bilim adamları, likopenin beyin fonksiyonları üzerindeki etkilerine odaklandı.

Onedio'da yer alan habere göre, Barselona Üniversitesi'nden Beslenme Uzmanı Ricardo Lopez-Solis ve ekibinin gerçekleştirdiği klinik çalışmaya 42 orta yaşlı yetişkin katıldı. Araştırmada katılımcıların düzenli salça tüketiminin bilişsel performansları ve beyin bağlantıları üzerindeki etkileri incelendi.

Çalışmada katılımcılar iki farklı beslenme döneminden geçirildi. İlk dönemde üç ay boyunca her gün 35 gram domates salçası tüketen katılımcılar, diğer dönemde ise likopen açısından fakir bir beslenme programı uyguladı. İki dönem arasında vücudun önceki beslenme düzeninin etkilerinden arınması için bir aylık ara verildi.

Üç aylık salça tüketiminin ardından yapılan zihinsel testlerde katılımcıların seçici dikkat seviyelerinde artış görüldü. Çağrışımsal bellekte de hafif bir iyileşme tespit edildi.

Araştırmanın daha küçük bir grubunda gerçekleştirilen beyin taramaları ise daha dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. 14 katılımcının beyin görüntülemelerinde, salça tüketimi sonrasında büyük ölçekli beyin ağları arasındaki bağlantıların değiştiği gözlemlendi.

Araştırmacılar, salça tüketilen dönemin sonunda katılımcıların kanındaki likopen seviyesinin belirgin biçimde yükseldiğini belirledi.

Aynı dönemde, beyin gelişimi ve öğrenme süreçleriyle ilişkilendirilen BDNF proteininde de artış eğilimi görüldü.

Beyin taramalarında ise özellikle ön-duvarsal ve işitsel ağların dinlenme halindeki bağlantılarında değişiklikler tespit edildi.

Bilim insanlarına göre bu değişimler, domates tüketiminin beynin farklı bölgeleri arasındaki iletişimi daha verimli hale getirme ihtimalini ortaya koyuyor. Ancak araştırmacılar, gözlemlenen beyin değişikliklerinin doğrudan daha iyi bilişsel performans anlamına geldiği sonucuna varmak için henüz erken olduğunu vurguluyor.

Araştırmanın dikkat çeken noktalarından biri de domatesin hangi formda tüketildiği oldu.

Domatesin pişirilmesi, hücre duvarlarının parçalanmasına yardımcı olarak likopenin vücut tarafından kullanılabilirliğini artırabiliyor. Bu nedenle salça ve diğer pişmiş domates ürünleri, likopen açısından çiğ domatese kıyasla daha yüksek biyoyararlanım sağlayabiliyor.

Likopenin antioksidan özellikleri nedeniyle vücuttaki oksidatif stres ve nöroinflamasyon üzerinde de olumlu etkiler oluşturabileceği düşünülüyor. Ancak söz konusu etkinin beyin sağlığı açısından ne ölçüde önemli olduğu konusunda henüz kesin sonuçlara ulaşılmış değil.

Bu çalışma 19 Mayıs 2026'da Antioxidants dergisinde yayımlandı.