Sanal marketlerde 'SKT' oyunu: Raf ömrü biten ürünler online alışverişle eritiliyor

Türkiye’de hızlı gelişen sanal market alışverişleri kolaylık sağladığı kadar zaman zaman mağduriyetlere de neden olabiliyor. Ürünün son kullanma tarihini görerek seçim yapma imkânı ortadan kalkınca, satıcı da elindeki son kullanma tarihi yaklaşan ürünleri sanal alışverişlerle eritmeye çalışıyor. Son dönemde sanal market alışverişlerine ilişkin şikâyetlerde son kullanma tarihi yaklaşmış veya geçmiş ürünlerin teslim edildiğine yönelik çok sayıda örnek bulunuyor. 

“TARİHİ GEÇMEMİŞ ÜRÜN” İLE “AYIPLI ÜRÜN” AYNI ŞEY DEĞİL

Sorunun özellikle kısa raf ömrüne sahip ürünlerde daha görünür hâle gelmesi dikkati çekiyor. Süt ve süt ürünleri, et ve tavuk ürünleri, hazır gıdalar ve taze ürünlerde birkaç günlük tarih farkı tüketici açısından önemli hâle geliyor. Fiziki mağazada vatandaşın özellikle uzak durduğu tarihli ürünler, online siparişte tüketicinin seçme imkânı bulunmadığı için farklı bir kanaldan satılabiliyor. Marketler bazı durumlarda ürünün son kullanma tarihi henüz geçmediği gerekçesiyle değişim veya iade talebini reddedebiliyor. Ancak hukuki açıdan “tarihi geçmemiş ürün” ile “ayıplı ürün” aynı şey değil.  

Ticaret Bakanlığına göre malın sözleşmeye aykırı olması hâlinde ayıplı mal hükümleri gündeme gelebiliyor ve tüketicinin bedel iadesi, ayıpsız misliyle değiştirme, ücretsiz onarım veya bedel indirimi gibi seçimlik hakları bulunuyor. Mesafeli satışlarda ise ayrıca önemli bir ayrıntı bulunuyor. Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallarda genel 14 günlük cayma hakkının istisnaları bulunuyor. Ancak bu durum, satıcının tüketiciye sözleşmeye uygun ve güvenli ürün gönderme yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor. Dolayısıyla “Gıda ürününde cayma hakkı yok” ifadesi, her türlü iade ve değişim talebinin reddedilebileceği anlamına gelmiyor.

"SANAL ALIŞVERİŞTE DE STK YAZILSIN" TALEBİ 

Tüketici derneklerine göre sanal market uygulamalarında ürünün fiyatı, gramajı, içeriği ve kampanyası gösterilirken son kullanma tarihinin gizli kalması tüketicinin seçim hakkını zayıflatıyor. Dernekler, özellikle kısa raf ömrüne sahip gıdalarda ürünün son kullanma tarihinin sipariş tamamlanmadan önce görülebilmesini istiyor. Yapılan açıklamada “Tüketici ürünü sepete eklediğinde yalnızca '1 litre süt' bilgisini değil, mümkünse kendisine gönderilecek ürünün son tüketim tarihini de görsün. Tarih kısa ise vatandaş ürünü satın alıp almamaya kendisi karar versin. Böylece marketin stok eritme amacıyla yaptığı bir işlem varsa bile bunun bedeli tüketiciye seçim hakkı elinden alınarak yüklenmesin” deniliyor. 

EN ÇOK, SÜT ÜRÜNLERİ VE TAVUKTA YAŞANIYOR

● Süt ve yoğurt.

● Peynir ve tereyağı.

● Tavuk ve et ürünleri.

● Hazır salata ve paketli yeşillikler.

● Ekmek ve unlu mamuller.

● Paketli atıştırmalıklar ve içecekler.